Định vị Thương hiệu Quốc gia thành tài sản chiến lược

Các đại biểu thực hiện nghi thức khai mạc Tuần lễ Thương hiệu Quốc gia Việt Nam năm 2026

Chuẩn hóa chất lượng, thúc đẩy chuyển đổi xanh và số

Ngày 16/4, tại Hà Nội, Bộ Công Thương chính thức khai mạc Tuần lễ Thương hiệu Quốc gia Việt Nam 2026 và Diễn đàn Thương hiệu Quốc gia. Sự kiện diễn ra từ ngày 16 đến 23/4 trên phạm vi cả nước, được xác định là một trong những hoạt động trọng tâm nhằm thúc đẩy nhận thức và hành động về phát triển thương hiệu trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Với chủ đề “Thương hiệu quốc gia Việt Nam trong kỷ nguyên mới”, Diễn đàn năm nay không chỉ là chuỗi hoạt động truyền thông mà còn đóng vai trò là điểm kết nối giữa chính sách, doanh nghiệp và thị trường, nơi các bên cùng trao đổi, đề xuất và định hình các giải pháp mang tính dài hạn.

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh sự thay đổi căn bản trong cách tiếp cận đối với Thương hiệu Quốc gia. Theo ông Tân, Thương hiệu Quốc gia không còn đơn thuần là câu chuyện quảng bá hình ảnh hay xúc tiến thương mại theo nghĩa truyền thống, mà phải được nhìn nhận như một tài sản chiến lược, phản ánh năng lực cạnh tranh tổng thể và uy tín của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu. Đây là yếu tố có ý nghĩa quyết định trong việc nâng cao vị thế của hàng hóa, dịch vụ Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Trong kỷ nguyên hội nhập sâu rộng, xây dựng thương hiệu chính là quá trình kiến tạo uy tín quốc gia, qua đó gia tăng “sức mạnh mềm” của Việt Nam. Để làm được điều đó, Theo ông Tân, nền kinh tế phải chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng dựa trên năng suất, chất lượng và tính tự chủ. Đây không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là định hướng xuyên suốt nhằm đảm bảo phát triển bền vững và nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm Việt.

Dù ghi nhận nhiều kết quả tích cực trong thời gian qua, lãnh đạo Bộ Công Thương cũng thẳng thắn chỉ ra những thách thức ngày càng lớn khi các tiêu chuẩn toàn cầu liên tục được nâng cao, đặc biệt trong các lĩnh vực kinh tế xanh, kinh tế số và trách nhiệm xã hội. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam không chỉ cải thiện chất lượng sản phẩm mà còn phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chí phát triển bền vững, minh bạch và có trách nhiệm. Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết phải thoát khỏi vị thế gia công giá trị thấp để chuyển sang làm chủ công nghệ và thương hiệu, trong đó việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn vào sản xuất, quản trị trở thành xu hướng tất yếu.

Để Thương hiệu Quốc gia thực sự trở thành động lực quan trọng trong nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, các định hướng lớn đã được đưa ra, tập trung vào chuyển đổi xanh và chuyển đổi số, xây dựng chiến lược phát triển thị trường quốc tế bài bản, cũng như khai thác giá trị văn hóa nội sinh. Đây được xem là ba trụ cột quan trọng giúp tạo nên sự khác biệt và nâng cao giá trị thương hiệu Việt trong dài hạn.

Việt Nam được thế giới đánh giá là điểm sáng trong xây dựng, phát triển thương hiệu quốc gia

Lộ trình hướng tới Top 25 toàn cầu, hình thành doanh nghiệp thương hiệu mạnh

Nhìn lại chặng đường hơn hai thập kỷ triển khai Chương trình Thương hiệu Quốc gia, ông Hoàng Minh Chiến, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) cho biết chương trình đã đạt được những bước tiến đáng kể. Nếu như năm 2003 chỉ có 30 doanh nghiệp tham gia, thì đến năm 2026 con số này đã tăng lên 190 doanh nghiệp được công nhận. Điều này cho thấy sự lan tỏa ngày càng rộng của nhận thức về vai trò của thương hiệu trong cộng đồng doanh nghiệp.

Giá trị Thương hiệu Quốc gia Việt Nam cũng ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng, đạt 519,6 tỷ USD vào năm 2025, xếp thứ 32 trên thế giới. Nhiều doanh nghiệp Việt đã từng bước khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế, với các đại diện tiêu biểu như Vietcombank, BIDV, VietinBank lọt vào Top 500 thương hiệu ngân hàng giá trị nhất thế giới, Vinamilk nằm trong Top 50 thương hiệu sữa hàng đầu và Viettel giữ vị trí dẫn đầu khu vực Đông Nam Á trong lĩnh vực viễn thông.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, ông Hoàng Minh Chiến cũng chỉ ra một nghịch lý đáng chú ý. Số lượng sản phẩm đạt Thương hiệu Quốc gia tăng nhanh nhưng chất lượng và giá trị thực tế của các thương hiệu doanh nghiệp chưa tương xứng. Cụ thể, tổng giá trị của 100 thương hiệu doanh nghiệp hàng đầu Việt Nam năm 2025 chỉ đạt khoảng 38,4 tỷ USD, giảm 14% so với trước đó. Thực tế này phản ánh việc Việt Nam vẫn chủ yếu tham gia ở các khâu có giá trị gia tăng thấp trong chuỗi sản xuất, thiên về gia công theo hình thức OEM, trong khi năng lực thiết kế và xây dựng thương hiệu riêng còn hạn chế.

Theo đánh giá của các chuyên gia, nếu không sớm chuyển dịch sang các mô hình có giá trị cao hơn như ODM hay OBM, doanh nghiệp Việt sẽ khó có thể nâng tầm thương hiệu và gia tăng sức cạnh tranh. Do đó, Thương hiệu Quốc gia không thể chỉ đóng vai trò là “bộ mặt” đối ngoại mà phải trở thành đòn bẩy thực chất, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực nội tại và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Hướng tới mục tiêu dài hạn, Cục Xúc tiến thương mại đã đề xuất xây dựng Chiến lược Thương hiệu Quốc gia Việt Nam đến năm 2035, tầm nhìn 2045 với lộ trình rõ ràng theo từng giai đoạn. Giai đoạn 2026-2030 được xác định là giai đoạn đặt nền tảng và chuyển đổi căn bản, trong đó trọng tâm là hoàn thiện hệ thống tiêu chí Thương hiệu Quốc gia theo hướng thực chất hơn, đồng thời hướng tới mục tiêu có 1.000 sản phẩm đạt Thương hiệu Quốc gia. Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh số hóa, đưa gian hàng thương hiệu quốc gia lên các nền tảng số toàn cầu và tổ chức các hoạt động xúc tiến thương mại trực tuyến quy mô lớn cũng được xác định là nhiệm vụ trọng tâm.

Giai đoạn 2030-2035 sẽ tập trung vào việc hình thành đội ngũ doanh nghiệp có thương hiệu mạnh ở cấp khu vực và quốc tế. Mục tiêu cụ thể là có từ 5 đến 10 thương hiệu doanh nghiệp Việt Nam lọt vào Top 500 thế giới, đồng thời nâng giá trị Thương hiệu Quốc gia Việt Nam lên Top 25 toàn cầu. Đây được xem là bước chuyển quan trọng từ tăng trưởng về lượng sang nâng cao chất lượng và vị thế thương hiệu.

Ở tầm nhìn xa hơn đến năm 2045, Thương hiệu Quốc gia Việt Nam được kỳ vọng sẽ phản ánh rõ hình ảnh một nền kinh tế hiện đại, sáng tạo và có trách nhiệm. Khi đó, sản phẩm Việt Nam không chỉ đơn thuần là hàng hóa xuất khẩu mà còn mang theo giá trị văn hóa, tư duy thiết kế và các chuẩn mực phát triển bền vững. Đây chính là nền tảng để Việt Nam khẳng định vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu, không chỉ bằng giá cả mà bằng chất lượng và uy tín.

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, lộ trình triển khai sẽ được chia thành các bước cụ thể, bắt đầu từ việc hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành, đổi mới phương thức triển khai Chương trình Thương hiệu Quốc gia và xây dựng bộ nhận diện thương hiệu quốc gia thống nhất. Giai đoạn tiếp theo sẽ tập trung hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng thương hiệu theo ngành, thúc đẩy các sản phẩm có giá trị gia tăng cao và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong hoạt động xúc tiến thương mại.

Đồng tình với định hướng phát triển theo chiều sâu, Tiến sỹ Santiago Velasquez, Quyền Chủ nhiệm cấp cao các chương trình MBA và MIB, Đại học RMIT Việt Nam cho rằng bản chất của Thương hiệu Quốc gia không nằm ở cách một quốc gia được nhìn nhận tại một thời điểm cụ thể, mà ở những tiêu chuẩn mà quốc gia đó lựa chọn và duy trì trong dài hạn. Theo ông, yếu tố cốt lõi để xây dựng niềm tin trên thị trường quốc tế chính là sự nhất quán trong chất lượng, năng lực và cách thức thể hiện của quốc gia đó với thế giới.

Nhận định này cho thấy một yêu cầu mang tính nền tảng đối với Việt Nam trong giai đoạn tới, đó là phải kiên định với các tiêu chuẩn cao và duy trì sự nhất quán trong thực thi. Đây không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý mà còn là nhiệm vụ của cộng đồng doanh nghiệp, bởi Thương hiệu Quốc gia không thể tách rời năng lực của từng doanh nghiệp và chất lượng của toàn bộ nền kinh tế.