Đơn giản hóa thủ tục phân loại hàng hóa xuất nhập khẩu

Việc ban hành Thông tư nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý về phân tích, phân loại hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu (Ảnh: Nụ Bùi)

Phân loại hàng hóa là một khâu quan trọng trong hoạt động hải quan, làm cơ sở xác định mã số hàng hóa và thực hiện các chính sách quản lý đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu. Trong bối cảnh hoạt động thương mại ngày càng đa dạng, xuất hiện nhiều mặt hàng mới, có cấu tạo và tính chất kỹ thuật phức tạp, các quy định về phân loại hàng hóa cần tiếp tục được hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu quản lý, đồng thời hạn chế phát sinh vướng mắc cho doanh nghiệp.

Thời gian qua, Đảng, Quốc hội và Chính phủ đã ban hành nhiều chủ trương, định hướng lớn về hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và hiệu quả quản lý nhà nước. Thực hiện các chủ trương này, ngày 30/6/2026, Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 85/2026/TT-BTC quy định về phân loại hàng hóa, phân tích để phân loại hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/9/2026.

Theo Cục Hải quan, việc ban hành Thông tư nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý về phân tích, phân loại hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan Hải quan, cơ quan quản lý chuyên ngành và người khai hải quan; giảm hồ sơ giấy, rút ngắn thời gian xử lý; đồng thời nâng cao tính minh bạch, tăng cường kiểm soát rủi ro và phòng, chống gian lận trong công tác phân tích, phân loại hàng hóa.

Thông tư quy định việc phân loại hàng hóa, phân tích để phân loại hàng hóa, xây dựng và sử dụng cơ sở dữ liệu về Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam. Đối tượng áp dụng gồm người khai hải quan, cơ quan Hải quan, công chức Hải quan cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động phân loại, phân tích hàng hóa và khai thác cơ sở dữ liệu danh mục hàng hóa.

Đáng chú ý, Thông tư bổ sung nhiều quy định mới nhằm đơn giản hóa thủ tục, nâng cao hiệu quả quản lý. Cụ thể, Thông tư không còn quy định việc sử dụng kết quả phân tích để kiểm tra chất lượng, kiểm tra an toàn thực phẩm đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu trong phạm vi điều chỉnh.

Đối với trường hợp hàng hóa chưa đủ cơ sở xác định tên gọi, mô tả theo Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam, Thông tư cho phép sử dụng các tiêu chuẩn, quy chuẩn và tiêu chí do cơ quan, tổ chức có thẩm quyền ban hành để làm căn cứ xác định tên gọi, mô tả và mã số hàng hóa.

Thông tư cũng sửa đổi quy định về văn bản hướng dẫn phân loại theo hướng chỉ áp dụng đối với văn bản sửa đổi, hướng dẫn phân loại của Cục trưởng Cục Hải quan.

Một số quy định về máy liên hợp, tổ hợp máy được điều chỉnh theo hướng tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp. Theo đó, máy liên hợp hoặc tổ hợp máy thuộc các Chương 84, 85 và 90 nhập khẩu trong cùng một chuyến hàng không phải đăng ký Danh mục và Phiếu theo dõi trừ lùi. Người khai hải quan được nộp hồ sơ đăng ký Danh mục trước thời điểm đăng ký tờ khai nhập khẩu lô hàng đầu tiên, thay vì trước thời điểm nhập khẩu lần đầu như quy định trước đây.

Thông tư cũng quy định rõ thời hạn xử lý của cơ quan Hải quan sau khi tiếp nhận Danh mục và Phiếu theo dõi trừ lùi; đồng thời giao cơ quan Hải quan nơi đăng ký Danh mục tổ chức phân loại, đánh giá rủi ro đối với các Danh mục chưa hoàn thành nhập khẩu theo thời hạn đăng ký để phục vụ công tác kiểm tra sau thông quan.

Đối với hoạt động lấy mẫu hàng hóa, trường hợp người khai hải quan vắng mặt, việc lấy mẫu chỉ cần có sự chứng kiến của một trong các bên gồm doanh nghiệp kinh doanh cảng, cơ quan nhà nước tại khu vực hoặc đại diện doanh nghiệp vận tải, thay vì phải có đầy đủ các bên như trước.

Thông tư cũng quy định trường hợp người khai hải quan không đồng ý với kết quả phân tích, phân loại hoặc kết quả kiểm tra, đánh giá tiêu chí kỹ thuật thì mẫu hàng hóa sẽ được lưu giữ trong thời hạn 120 ngày kể từ ngày ban hành thông báo để phục vụ việc giải quyết khiếu nại.

Bên cạnh đó, Thông tư bãi bỏ quy định về Thông báo kết quả phân tích kèm mã số hàng hóa; giao Đội trưởng Đội Kiểm định hải quan ban hành Thông báo kết quả phân tích, phân loại và Thông báo kết quả kiểm tra, đánh giá tiêu chí kỹ thuật; đồng thời bổ sung quy định về thời hạn ban hành kết quả phân loại đối với các mặt hàng phức tạp phải xin ý kiến bộ, ngành quản lý chuyên ngành, Ủy ban Hệ thống hài hòa (HS), AHTN hoặc phải xác minh tại cơ sở sản xuất.

Cục Hải quan nhấn mạnh, việc ban hành Thông tư số 85/2026/TT-BTC góp phần tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện các quy định hiện hành, đáp ứng yêu cầu số hóa và thông quan tập trung, bảo đảm phân cấp, phân quyền theo chức năng, nhiệm vụ được giao, đồng thời tiếp tục cắt giảm thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho người khai hải quan và nâng cao hiệu quả quản lý của cơ quan Hải quan.