ESG++ trở thành chuẩn phát triển mới cho các siêu đô thị ven biển

Khi mô hình phát triển truyền thống chạm giới hạn

Ngày 28/11, Tạp chí điện tử Bất động sản Việt Nam (Reatimes.vn) phối hợp với Viện Nghiên cứu Bất động sản Việt Nam (VIRES) tổ chức Hội thảo “Tiến biển bằng siêu đô thị ESG++: Chiến lược đầu tư bền vững”.

Nhà báo Phạm Nguyễn Toan, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam nhận định, suốt nhiều thập niên, Việt Nam phát triển theo mô hình quen thuộc: Đô thị – công nghiệp – thương mại bám quốc lộ và các vùng lõi nội địa. Nói như nhiều chuyên gia, đó là mô hình “xa rừng – nhạt biển”. Cách làm này đã tạo nền tảng cho gần 40 năm Đổi mới, nhưng hiện đang bộc lộ giới hạn. Các đô thị lớn như Hà Nội, TP.HCM đối mặt với ùn tắc, thiếu quỹ đất, áp lực dân số, suy giảm không gian xanh và chi phí đầu tư hạ tầng ngày càng cao.

Biến đổi khí hậu, yêu cầu bảo vệ môi trường và bài toán tăng trưởng dài hạn đặt ra đòi hỏi mới: Nếu tiếp tục phát triển theo tư duy truyền thống, Việt Nam sẽ khó tạo ra “động lực tăng trưởng thế hệ mới” cho giai đoạn 2025 – 2045. Trong bối cảnh đó, biển đang trở thành không gian phát triển chiến lược.

Với hơn 3.260 km bờ biển, hệ thống vịnh nước sâu, đảo và bán đảo, Việt Nam sở hữu một lợi thế địa chính trị – địa kinh tế đặc biệt mà nhiều quốc gia không có. Tuy nhiên, trong nhiều năm, chúng ta lại phát triển theo tư duy quay lưng với biển, khiến các lĩnh vực như kinh tế cảng biển, logistics, du lịch biển, dịch vụ và kinh tế đô thị chưa được khai mở đúng tầm.

TS. Nguyễn Sĩ Dũng – Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng cho rằng: “Nếu quay lưng với biển là quay lưng với tương lai”.

Ông Dũng chỉ ra rằng các quốc gia tạo nên thành tựu phát triển thần kỳ thế kỷ XXI đều mở rộng ra biển: Singapore lấn biển xây Marina Bay và Waterfront – hai khu vực đóng góp hơn 15% GDP; Hàn Quốc hình thành tam giác Busan – Incheon – Seoul, đóng góp hơn 50% GDP quốc gia; Dubai tạo ra Palm Island, giúp kinh tế biển và dịch vụ chiếm gần 40% GDP.

Khi đất liền không còn dư địa mở rộng, biển trở thành không gian chiến lược để hình thành các siêu đô thị thế hệ mới.

Theo các chuyên gia, vành đai biển phía Nam đang hội tụ những điều kiện lý tưởng để trở thành “cực tăng trưởng chiến lược”. Cảng Cái Mép – Thị Vải được Ngân hàng Thế giới xếp trong nhóm 10 cảng có hiệu suất cao nhất thế giới, đồng thời là cảng duy nhất của Việt Nam có thể đón tàu mẹ đi thẳng Mỹ – châu Âu. Phía sau lớp “mặt tiền biển”, Bình Dương cung cấp năng lực sản xuất và đổi mới công nghệ, TP.HCM đóng vai trò trung tâm tài chính – dịch vụ và Cần Giờ là cửa ngõ ra biển.

TS. Nguyễn Sĩ Dũng phân tích, Cần Giờ sở hữu hệ sinh thái rừng ngập mặn được UNESCO công nhận. Điều đó không cản trở phát triển siêu đô thị lấn biển, mà đặt ra yêu cầu quy hoạch mới. Nếu khai thác tự phát, rủi ro gây tổn hại hệ sinh thái còn lớn hơn.

Ông Dũng dự báo, khi kết nối các miền lợi thế trong một kiến trúc phát triển thống nhất, Việt Nam hoàn toàn có thể kiến tạo một siêu đô thị biển 20 – 25 triệu dân, tạo ra GDP vùng 700 – 1.000 tỷ USD vào năm 2050, đủ sức cạnh tranh với các trung tâm kinh tế lớn của châu Á.

Điều quan trọng là Việt Nam cần một hệ thống phát triển mới mang tên ESG++, bộ tiêu chí được nâng cấp từ chuẩn quốc tế về môi trường – xã hội – quản trị, bảo đảm tăng trưởng mà không đánh đổi môi trường.

TS. Nguyễn Sĩ Dũng khẳng định: “Đây là con đường duy nhất để tiến biển mà không làm tổn hại hệ sinh thái, thậm chí có thể tái sinh nó”.

ESG++ là mô hình đô thị của tương lai

Theo TS. Lê Xuân Sang, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới, phát triển siêu đô thị biển giúp Việt Nam dịch chuyển sang mô hình kinh tế giá trị cao: công nghệ – logistics – tài chính – dịch vụ – du lịch. Tiến biển là giải pháp nâng năng suất quốc gia và tạo động lực tăng trưởng thế kỷ XXI.

TS. Nguyễn Sĩ Dũng – Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng phát biểu

Dòng vốn quốc tế đang dịch chuyển mạnh vào tài sản xanh, hạ tầng xanh và đô thị ESG. Điều này tạo ra cơ hội lớn cho Việt Nam, đặc biệt khi Trung tâm tài chính quốc tế TP.HCM hình thành, kéo theo nhu cầu về không gian đô thị chất lượng cao. Siêu đô thị tiêu chuẩn ESG++ đáp ứng các giá trị kép: không gian sống – giá trị đầu tư.

PGS.TS. Nguyễn Quang Tuyến-, Phó Chủ tịch Hội đồng trường, Trưởng khoa Pháp luật Kinh tế, Trường Đại học Luật Hà Nội lưu ý: “Phát triển siêu đô thị ESG++ phải tạo ra sản phẩm bất động sản tinh hoa – một viên kim cương. Phát triển đi đôi với gìn giữ”.

ESG++ với hai trụ cột “tái sinh – thích ứng” sẽ trở thành chuẩn mực mới của thị trường bất động sản – đô thị trong bối cảnh biến đổi khí hậu và dịch chuyển đầu tư xanh.

Cần Giờ được xem như “cửa ngõ vàng” của chiến lược tiến biển. Không chỉ sở hữu lợi thế tự nhiên, an toàn địa chính trị, khu vực này còn được xem là mảnh ghép chiến lược trong cấu trúc phát triển của TP.HCM và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Nếu hình thành mô hình siêu đô thị tiêu chuẩn ESG++, Cần Giờ đủ điều kiện để trở thành trung tâm du lịch, giao thương và dịch vụ quốc gia.

Dưới góc nhìn thị trường, các chuyên gia đánh giá nhu cầu đô thị biển ESG++ trong tương lai rất lớn nhưng nguồn cung toàn cầu lại cực kỳ hạn chế, chiếm chưa đầy 1%. Đây là lý do khiến phân khúc này được xem là “tài sản quý hiếm”, có tính phòng thủ cao trong mọi chu kỳ.

TS. Lê Xuân Sang dẫn chứng, đô thị ESG trên thế giới ghi nhận tăng giá 25 – 30%, cao hơn 1,5 – 2 lần so với các khu vực lân cận. Nguyên nhân đến từ ba động lực chính: niềm tin thị trường vào tài sản bền vững, chi phí phát triển cao và thắt chặt chính sách xanh. Những dự án đi trước sẽ được hưởng “phần thưởng thị trường”.

Trong bối cảnh này, dự án đại đô thị biển Vinhomes Green Paradise đang được đánh giá là mô hình ESG++ tiêu biểu, với cấu trúc phát triển dựa trên 4 trụ cột chiến lược: logistics – tài chính – công nghệ – du lịch. Theo các chuyên gia, đây là minh chứng cho triển vọng của mô hình siêu đô thị biển thế hệ mới: quy hoạch bài bản, ứng dụng công nghệ và năng lượng tái tạo, bảo tồn hệ sinh thái rừng ngập mặn và hướng đến dòng vốn dài hạn.

Vinhomes Green Paradise Cần Giờ mới đây được đại diện của New7Wonders dự báo là ứng viên 7 kỳ quan đô thị tương lai. Nếu nhìn ở cấp độ dự án, đây là tổ hợp bất động sản quy mô lớn. Nhưng trên bình diện vĩ mô, đây là một cấu trúc đô thị mới – tích hợp kinh tế, tài chính, giáo dục, du lịch, y tế trong không gian được bảo tồn và vận hành bằng năng lượng sạch.

PGS.TS.KTS. Hoàng Mạnh Nguyên, Chủ tịch Viện Khoa học Công nghệ Đô thị Xanh cho rằng, chất lượng sống đô thị là biến số quyết định giá trị bất động sản. Đô thị ESG++ nâng tầm chất lượng sống từ cảnh quan đến vận hành, năng lượng, lối sống và khả năng chống chịu trước biến động môi trường.

Việt Nam đang đứng trước cơ hội mở ra một không gian phát triển thế kỷ mới. “Tiến biển” không chỉ là chiến lược quy hoạch, mà là hướng đi của quốc gia trong hành trình trở thành nền kinh tế lớn, bền vững và hội nhập sâu với các chuỗi giá trị toàn cầu. Trong chiến lược đó, Cần Giờ được nhắc đến như một biểu tượng: một động lực tăng trưởng, một cấu phần kinh tế của TP.HCM và một mô hình đô thị ESG++ có khả năng cạnh tranh quốc tế.