Hải quan siết kiểm soát gian lận xuất xứ hàng hóa

Cục Hải quan cho biết thời gian qua, toàn ngành đã triển khai nhiều chỉ đạo, kế hoạch và hướng dẫn nghiệp vụ liên quan đến kiểm tra xuất xứ hàng hóa. Các đơn vị đã chủ động tổ chức thực hiện, phát hiện và xử lý nhiều vụ việc vi phạm, góp phần chống thất thu ngân sách, ngăn chặn gian lận thương mại và bảo đảm thực thi pháp luật hải quan.

Tuy nhiên, trong bối cảnh thương mại quốc tế tiếp tục diễn biến phức tạp, xung đột thương mại giữa các nền kinh tế gia tăng, hoạt động dịch chuyển đầu tư, sản xuất diễn ra mạnh hơn, công tác quản lý hải quan đang đối mặt nhiều thách thức.

Đặc biệt, sự phát triển của thương mại điện tử xuyên biên giới cũng tạo thêm yêu cầu trong kiểm soát nguồn gốc hàng hóa. Tình trạng lợi dụng xuất xứ để né thuế, lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại, hợp thức hóa nguồn gốc và chuyển tải bất hợp pháp được đánh giá có xu hướng gia tăng với phương thức ngày càng tinh vi.

Vì vậy, Cục Hải quan yêu cầu các đơn vị triển khai đồng bộ việc kiểm tra, xác định xuất xứ hàng hóa theo các quy định hiện hành về hải quan, quản lý ngoại thương, xuất xứ hàng hóa, ghi nhãn hàng hóa và xử phạt vi phạm hành chính.

Đối với hàng nhập khẩu, cơ quan hải quan được yêu cầu kiểm tra hồ sơ khai báo về nước xuất xứ, tên hàng, mã số HS, mô tả hàng hóa, chứng từ chứng nhận xuất xứ (C/O), tiêu chí xuất xứ.

Bên cạnh đó, các đơn vị phải đối chiếu tính thống nhất giữa nội dung khai báo với bộ hồ sơ hải quan. Trường hợp phát sinh nghi vấn, cơ quan hải quan thực hiện kiểm tra thực tế hàng hóa, bao bì, chứng từ vận tải và các tài liệu liên quan để xác định xuất xứ.

Một nội dung được đặc biệt lưu ý là kiểm tra các trường hợp hàng hóa sản xuất ở nước ngoài nhưng ghi sẵn thông tin thể hiện xuất xứ Việt Nam trên hàng hóa hoặc bao bì. Những trường hợp có dấu hiệu giả mạo nhãn hàng hóa, gian lận xuất xứ sẽ bị xử lý theo quy định.

Đối với hàng xuất khẩu, Cục Hải quan yêu cầu kiểm tra chặt từ khâu tiếp nhận hồ sơ đến kiểm tra thực tế hàng hóa nhằm đánh giá khả năng đáp ứng tiêu chí xuất xứ theo quy định.

Cơ quan hải quan sẽ đối chiếu thông tin khai báo với nguyên liệu đầu vào, quá trình sản xuất, gia công và sản phẩm xuất khẩu. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, việc xác minh tại cơ sở sản xuất hoặc cơ quan cấp C/O sẽ được thực hiện.

Theo Cục Hải quan, một số phương thức gian lận cần đặc biệt lưu ý gồm: nhập khẩu nguyên liệu, linh kiện từ nước ngoài nhưng chỉ thực hiện công đoạn gia công, lắp ráp đơn giản rồi ghi xuất xứ Việt Nam; chia nhỏ hoạt động qua nhiều pháp nhân để hợp thức hóa nguồn gốc; khai báo sai hồ sơ đề nghị cấp C/O nhằm hưởng ưu đãi thuế quan.

Đối với hàng gửi kho ngoại quan, các đơn vị được yêu cầu giám sát chặt hoạt động đóng ghép hàng hóa, thay đổi trạng thái bao bì, dán nhãn trước khi xuất đi nước thứ ba hoặc đưa vào nội địa, nhằm ngăn ngừa nguy cơ chuyển tải bất hợp pháp.

Qua phân tích rủi ro, Cục Hải quan xác định nhiều nhóm hàng cần tăng cường kiểm tra gồm: gỗ và sản phẩm từ gỗ; thiết bị nội thất, thể thao; thép và sản phẩm thép; điện tử và linh kiện; xe đạp điện; pin năng lượng mặt trời, pin lithium; đá nhân tạo; gạch men; lốp xe; bao bì nhựa; máy móc thiết bị; giày dép, túi xách; thực phẩm và nông sản.

Ngoài ra, các loại hình xuất nhập khẩu có nguy cơ cao cũng được đưa vào diện theo dõi trọng điểm như xuất khẩu kinh doanh (B11), xuất sản phẩm gia công (E52), xuất sản phẩm sản xuất xuất khẩu (E62), hàng từ kho ngoại quan xuất đi nước ngoài (C12), nhập khẩu kinh doanh tiêu dùng (A11), nhập khẩu kinh doanh sản xuất (A12), nhập nguyên liệu sản xuất xuất khẩu và nhập nguyên liệu để gia công cho thương nhân nước ngoài.

Cục Hải quan khẳng định việc tăng cường kiểm tra, xác định xuất xứ không chỉ nhằm ngăn chặn gian lận thương mại, chống thất thu ngân sách mà còn góp phần bảo vệ uy tín hàng hóa Việt Nam, thực hiện hiệu quả các cam kết thương mại quốc tế và tạo môi trường cạnh tranh minh bạch cho doanh nghiệp.