Hệ lụy khi cao tốc thiếu trạm dừng nghỉ

Khi tuyến cao tốc thiếu trạm dừng nghỉ sẽ phát sing nhiều hệ lụy không đáng có (hình ảnh minh họa được tạo bởi AI)

Thực tế trên nhiều tuyến cao tốc đã có không ít tài xế phải chạy hàng trăm ki-lô-mét mới tìm được điểm dừng chân, hoặc buộc phải dừng xe tại làn dừng khẩn cấp để nghỉ ngơi, sử dụng nhà vệ sinh hay xử lý những nhu cầu cấp thiết. Điều này không chỉ làm giảm chất lượng dịch vụ trên các tuyến cao tốc mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn giao thông. Một tuyến cao tốc chỉ thực sự phát huy giá trị khi đi kèm hệ thống dịch vụ đồng bộ. Việc thiếu trạm dừng nghỉ khiến người dân không được tiếp cận các dịch vụ thiết yếu như tiếp nhiên liệu, sửa chữa phương tiện, ăn uống, nhà vệ sinh hay sơ cứu y tế. Chất lượng phục vụ vì thế bị giảm sút, trong khi hiệu quả khai thác hạ tầng hàng chục nghìn tỷ đồng cũng chưa được phát huy trọn vẹn.

Ở các quốc gia có hệ thống cao tốc phát triển, trạm dừng nghỉ được xem là một cấu phần không thể tách rời của tuyến đường. Đây không đơn thuần là nơi bán nhiên liệu hay phục vụ ăn uống, mà còn là không gian giúp lái xe phục hồi thể trạng sau nhiều giờ cầm lái, giảm nguy cơ tai nạn do mệt mỏi, buồn ngủ hoặc mất tập trung.

Đối với Việt Nam, khi lưu lượng phương tiện trên các tuyến cao tốc ngày càng tăng, đặc biệt vào các dịp nghỉ lễ và mùa du lịch, vai trò của các trạm dừng nghỉ càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Ông Ngô Lâm, Phó cục trưởng Cục Đường bộ Việt Nam cho biết, Bộ Xây dựng hiện là cơ quan chủ quản đầu tư xây dựng 24 trạm dừng nghỉ trên tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông. Đến nay, Bộ đã ký hợp đồng triển khai 21 trạm, còn 3 trạm đang hoàn thiện thủ tục đầu tư, gồm trạm trên tuyến La Sơn - Hòa Liên (Km52), trạm tại khu vực Hầm Đèo Cả và trạm trên tuyến Mỹ Thuận - Cần Thơ.

Việc đẩy nhanh tiến độ các dự án này được kỳ vọng sẽ từng bước khắc phục tình trạng nhiều tuyến cao tốc đã đưa vào khai thác nhưng chưa có đầy đủ hạ tầng dịch vụ đi kèm.

Việc hoàn thành hệ thống trạm dừng nghỉ là yêu cầu cấp thiết nhằm đáp ứng nhu cầu của người dân và phương tiện lưu thông trên các tuyến cao tốc, nhất là khi lưu lượng xe dự báo tăng mạnh trong cao điểm du lịch hè năm 2026. Đồng thời, hệ thống trạm dừng nghỉ còn là một trong những điều kiện quan trọng để triển khai thu phí đối với các tuyến cao tốc do Nhà nước đầu tư, ông Ngô Lâm cho biết thêm.

Điều này cho thấy, trạm dừng nghỉ không chỉ mang ý nghĩa phục vụ người dân mà còn là một mắt xích trong mô hình khai thác cao tốc hiện đại. Một tuyến đường chỉ thực sự hoàn chỉnh khi song hành với đầy đủ các dịch vụ hỗ trợ như trạm xăng, khu vệ sinh, khu nghỉ ngơi, cứu hộ, sửa chữa phương tiện và trong tương lai là hệ thống sạc xe điện.

Nói cách khác, đầu tư cao tốc không thể chỉ dừng ở phần mặt đường mà cần phát triển đồng bộ toàn bộ hệ sinh thái dịch vụ.

Thời gian qua, Chính phủ và Bộ Xây dựng đã nhiều lần chỉ đạo quyết liệt nhằm tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy tiến độ đầu tư các trạm dừng nghỉ. Tuy nhiên, theo đánh giá của Cục Đường bộ Việt Nam, tiến độ triển khai tại một số dự án vẫn chưa đáp ứng yêu cầu. Một số chủ đầu tư còn chậm trong việc huy động nguồn lực, hoàn thiện thủ tục và tổ chức thi công.

Trước thực tế đó, lãnh đạo Bộ Xây dựng yêu cầu các nhà đầu tư nghiêm túc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo hợp đồng đã ký, nhanh chóng khắc phục những tồn tại và bảo đảm hoàn thành đúng các mốc tiến độ cam kết.

Song song với đó, Bộ cũng yêu cầu các Ban Quản lý dự án bố trí lãnh đạo thường xuyên bám sát hiện trường, trực tiếp kiểm tra, đôn đốc tiến độ; phối hợp chặt chẽ với nhà đầu tư và chính quyền địa phương để tháo gỡ ngay các khó khăn, vướng mắc phát sinh.

Đặc biệt, Bộ Xây dựng yêu cầu tập trung mọi nguồn lực để hoàn thành 6 trạm dừng nghỉ còn thiếu các hạng mục dịch vụ công thiết yếu, bảo đảm đưa vào khai thác trước ngày 15/7/2026. Đây được xem là mốc thời gian quan trọng nhằm phục vụ nhu cầu đi lại của người dân trong mùa du lịch hè, đồng thời hoàn thiện các điều kiện cần thiết để nâng cao hiệu quả khai thác hệ thống cao tốc.

Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng tốc đầu tư hạ tầng giao thông với mục tiêu hình thành mạng lưới cao tốc liên thông trên cả nước. Tuy nhiên, nếu chỉ chú trọng xây dựng tuyến đường mà chậm hoàn thiện các công trình dịch vụ đi kèm, hiệu quả đầu tư sẽ khó đạt như kỳ vọng.

Ở góc độ kinh tế, các trạm dừng nghỉ còn mở ra cơ hội khai thác dịch vụ, quảng bá đặc sản địa phương, phát triển logistics, tạo việc làm và tăng nguồn thu cho ngân sách. Khi được quy hoạch bài bản, đây sẽ là những trung tâm dịch vụ đa chức năng thay vì chỉ là điểm nghỉ chân đơn thuần.

Theo các chuyên gia, Việt Nam đang từng bước hoàn thiện mạng lưới cao tốc quốc gia. Tuy nhiên, một tuyến cao tốc hiện đại không chỉ được đánh giá bằng mặt đường rộng hay tốc độ thiết kế cao, mà còn ở mức độ hoàn chỉnh của hệ thống dịch vụ đi kèm. Trạm dừng nghỉ vì thế không phải là hạng mục phụ trợ, mà là một bộ phận không thể tách rời của hạ tầng giao thông. Đẩy nhanh tiến độ xây dựng các trạm dừng nghỉ không chỉ giúp nâng cao trải nghiệm của người tham gia giao thông mà còn góp phần giảm tai nạn, nâng cao hiệu quả khai thác các tuyến cao tốc và tạo thêm dư địa phát triển kinh tế dọc các hành lang giao thông. Chỉ khi hạ tầng giao thông và hạ tầng dịch vụ được đầu tư đồng bộ, những tuyến cao tốc mới thực sự trở thành động lực phát triển bền vững của nền kinh tế.