Khơi thông nguồn lực, tăng hiệu quả đầu tư để nền kinh tế bứt tốc

Ảnh minh họa

Mục tiêu giảm hệ số ICOR 4,5%

Báo cáo của Chính phủ đã xác định mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên trong giai đoạn 2026 - 2030. Cùng với đó, hiệu quả sử dụng vốn đầu tư (hệ số ICOR) giảm mạnh từ 6,43% giai đoạn 2021 - 2025 xuống còn 4,5 - 4,8%. Tỷ lệ tích lũy tài sản đạt 35 - 36% GDP và tổng vốn đầu tư toàn xã hội đạt khoảng 40%, ĐBQH Phan Duy Anh (Đà Nẵng) nhấn mạnh, đây là những chỉ tiêu rất tham vọng, thể hiện quyết tâm chính trị cao. Bởi để bảo đảm tính khả thi của bộ tiêu chí trên, đại biểu lưu ý, giai đoạn 2016 - 2020, hệ số ICOR là 6,77%, giai đoạn 2021 - 2025 là 6,43%, tức là sau 5 năm chỉ giảm được 0,34 điểm. Trong khi đó, mục tiêu giai đoạn 2026 - 2030 là 4,5 - 4,8%, giảm tới 1,6 - 1,9 điểm.

“Nếu không có những giải pháp mang tính đột phá, giải quyết căn cơ những tồn đọng kéo dài, như tình trạng dàn trải trong phân bổ vốn, chất lượng chuẩn bị dự án chưa cao, giải phóng mặt bằng chậm trễ, khả năng cung ứng vật liệu xây dựng còn hạn chế, thì mục tiêu này khó có thể đạt được”, ĐBQH Phan Duy Anh nhấn mạnh.

Từ những phân tích trên, đại biểu Phan Duy Anh đề nghị Chính phủ cần cụ thể hóa bằng một lộ trình rõ ràng, chỉ rõ từng yếu tố đóng góp vào việc giảm hệ số ICOR, đâu là phần do năng suất lao động, đâu là phần do ứng dụng khoa học công nghệ, đâu là phần do cơ cấu lại đầu tư công theo hướng tập trung, tránh dàn trải.

Về vấn đề hiệu quả đầu tư, đại biểu Lê Hoàng Anh cũng chỉ rõ, hiệu quả đầu tư thấp do 3 nguyên nhân gốc rễ do ngân sách còn dàn trải, nhiều dự án khánh thành kỹ thuật nhưng chưa đưa vào sử dụng, chưa phát huy hiệu quả. Dự án kéo dài đồng nghĩa chi phí tăng, ICOR tăng. Đáng lưu ý, chuẩn bị đầu tư yếu, đánh giá hiệu quả trước và sau dự án bị xem nhẹ, chi phí phi chính thức cao. Tình trạng vốn ứ đọng, phân bổ không kịp thời. Hệ số ICOR cao không phải vì thiếu vốn mà vì thừa dự án, thiếu kỷ luật, thiếu trách nhiệm giải trình”. Nhấn mạnh điều này, đại biểu Lê Hoàng Anh đề nghị, Chính phủ cắt giảm ít nhất 30% số dự án, đi kèm nguyên tắc cắt đúng dự án kém hiệu quả, giữ lại dự án lan toả cao, nếu cắt ngẫu nhiên theo số lượng thì ICOR vẫn không giảm.

Đối với trăn trở của đại biểu về hiệu quả đầu tư, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đồng tình cao với ý kiến của các đại biểu về việc phải đảm bảo tiết kiệm, hiệu quả trong đầu tư. Nếu như không cải thiện được chỉ số ICOR hiện nay thì để tăng trưởng hai con số, tổng đầu tư toàn xã hội phải lên tới 70% GDP. Vì vậy, mục tiêu bắt buộc là phải đưa ICOR về mức từ 4 đến 4,5.

Với mong muốn giảm hệ số ICOR xuống 4,5% trong giai đoạn 2026 - 2030, ĐBQH Nguyễn Hải Nam (TP. Huế) phân tích, chúng ta dựa vào kênh dẫn vốn qua tín dụng ngân hàng và thị trường vốn (gồm trái phiếu và cổ phiếu). Nếu qua tín dụng ngân hàng thì áp lực khá cao và cũng rủi ro, tiềm tàng về nợ xấu hay hệ số an toàn vốn. Vì vậy, cần phát triển đồng bộ qua thị trường vốn gồm trái phiếu và cổ phiếu.

Theo đó, cần hoàn thiện hệ thống hành lang pháp lý, chú trọng các Luật Đầu tư, Luật Các tổ chức tín dụng, đặc biệt là Nghị định về trái phiếu như Nghị định 153/2020/NĐ-CP; Nghị định 65/2022/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 153/2020/NĐ-CP và Nghị định 08/2023/NĐ-CP…Nâng cao công khai, minh bạch trên thị trường trái phiếu, trong đó khuyến khích thực hiện xếp hạng tín nhiệm trái phiếu để hỗ trợ nhà đầu tư đánh giá được rủi ro và phát triển kênh trái phiếu.

Tập trung vốn và đầu tư theo hình thức cuốn chiếu

Phát triển hệ thống nhà đầu tư và các trung gian tài chính đầu tư vào thị trường trái phiếu. Trong đó, có các nhà đầu tư tổ chức trái phiếu như Quỹ đầu tư trái phiếu, Quỹ bảo hiểm, Quỹ hưu trí tự nguyện, giảm sự phụ thuộc vào nhà đầu tư nhỏ lẻ; Phát triển hệ thống các công ty quản lý Quỹ về trái phiếu, theo đó, ưu đãi về thuế và phát triển hệ thống phân phối bán chứng chỉ Quỹ qua hệ thống ngân hàng thương mại... Thí điểm thành lập các Quỹ đầu tư quốc gia giống như kinh nghiệm của Trung Quốc (CIC, GGF), Singapore (GIC) hay Indonesia (Danantara) để chủ động đầu tư vào hạ tầng, công nghệ cao, AI, chip bán dẫn, đổi mới sáng tạo, năng lượng sạch và năng lượng tái tạo. Các Quỹ này đóng góp đáng kể vào việc chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ thâm dụng vốn, lao động giá rẻ sang công nghệ cao và phát triển hiệu quả, quản trị hiện đại và công khai, minh bạch.

Cùng với đó, thúc đẩy các loại hình trái phiếu mới như trái phiếu xanh đầu tư vào hạ tầng xanh, khu đô thị xanh theo đúng định hướng của Chính phủ; khuyến khích phát hành trái phiếu chính quyền địa phương, đặc biệt tại TP. Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, TP. Đà Nẵng và tỉnh Quảng Ninh, từ đó tăng cường đầu tư vào hạ tầng cơ sở. Cần vận hành hiệu quả thị trường giao dịch trái phiếu thứ cấp, nâng cao thanh khoản để hỗ trợ thị trường sơ cấp. Trong đó xây dựng đường cong lợi suất, giúp nhà đầu tư dự báo xu hướng kinh tế và làm cơ sở định giá trái phiếu, ĐBQH Nguyễn Hải Nam đề xuất.

Để hạ thấp hệ số ICOR, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhất trí với các đề xuất của đại biểu về việc thắt chặt từ khâu chuẩn bị đầu tư, lựa chọn danh mục, tăng cường kiểm tra giám sát, đôn đốc, cho đến việc sớm tập trung vốn và đầu tư theo hình thức cuốn chiếu. Ngay trong tuần này, Thủ tướng Chính phủ sẽ chủ trì một hội nghị toàn quốc để đốc thúc tiến độ giải ngân cho năm 2026.

Chia sẻ về mục tiêu tăng trưởng trên 10%, Bộ trưởng thẳng thắn nhìn nhận đây là mục tiêu “vô cùng thách thức", bởi từ năm 1946 đến nay trên thế giới chỉ có 13 quốc gia, vùng lãnh thổ có khả năng đã thực hiện thành công việc tăng trưởng hai con số trong trên 10 năm, trong khi hơn 40 năm đổi mới, Việt Nam chưa từng đạt được mức này.

Dù vậy, người đứng đầu ngành Tài chính khẳng định đây là con đường tất yếu, đã được lựa chọn với sự đồng thuận rất cao và được đề ra Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV và Kết luận 18-KL/TW của Trung ương. Trên cơ sở đó, Chính phủ đã đề ra 59 chỉ tiêu ngành lĩnh vực, 11 nhóm nhiệm vụ giải pháp cho giai đoạn tới và đặc biệt là 92 nhiệm vụ rất cụ thể cho năm 2026. Nhắc lại chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm, Bộ trưởng nhấn mạnh tinh thần lúc này là “định hướng đã rõ, đường lối đã rất mạch lạc, hàng ngũ đã chỉnh tề, bây giờ chỉ có quyết tâm thực hiện quyết liệt, hiệu quả để đạt mục tiêu đề ra".