Mở rộng diện xử phạt thuế, hóa đơn từ giữa tháng 1/2026

Siết kỷ cương thuế, thêm nhiều chủ thể vào diện bị xử phạt

Từ ngày 16/1/2026, Nghị định số 310/2025/NĐ-CP của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 125/2020/NĐ-CP sẽ chính thức có hiệu lực, đánh dấu bước điều chỉnh quan trọng trong cơ chế xử phạt vi phạm hành chính về thuế và hóa đơn. Điểm nhấn lớn nhất của nghị định lần này là việc mở rộng và làm rõ thêm các đối tượng bị xử phạt, qua đó siết chặt kỷ cương và nâng cao hiệu quả quản lý thuế trong bối cảnh hoạt động kinh tế ngày càng phức tạp.

Theo đánh giá của giới chuyên gia, quy định mới đã khắc phục những khoảng trống pháp lý tồn tại trong thực tiễn thời gian qua, đặc biệt liên quan đến hoạt động ủy quyền thực hiện nghĩa vụ thuế và việc cung ứng dịch vụ thuế ngày càng phổ biến. Trước đây, trong không ít trường hợp, trách nhiệm pháp lý giữa người nộp thuế và bên được ủy quyền chưa được phân định rõ ràng, dẫn đến tình trạng đùn đẩy nghĩa vụ khi phát sinh vi phạm.

Nghị định 310 đã làm rõ nguyên tắc quan trọng: tổ chức, cá nhân nào trực tiếp thực hiện nghĩa vụ thuế thì tổ chức, cá nhân đó phải chịu trách nhiệm pháp lý tương ứng. Cụ thể, theo quy định mới, tổ chức, cá nhân được người nộp thuế ủy quyền thực hiện nghĩa vụ về thuế sẽ bị xử phạt trực tiếp nếu có hành vi vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn, trong trường hợp pháp luật thuế và quản lý thuế xác định bên được ủy quyền có trách nhiệm thực hiện thay.

Quy định này được kỳ vọng sẽ hạn chế triệt để tình trạng “khoảng trống trách nhiệm”, đồng thời nâng cao ý thức tuân thủ của các bên tham gia vào quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế. Với cách tiếp cận này, cơ quan quản lý có cơ sở pháp lý rõ ràng hơn để xử lý vi phạm, thay vì chỉ tập trung vào người nộp thuế đứng tên trên hồ sơ.

Bên cạnh đó, nghị định cũng làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân thực hiện việc đăng ký thuế, khai thuế và nộp thuế thay cho người nộp thuế. Trường hợp các chủ thể này có hành vi vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật thuế thì sẽ bị xử phạt theo Nghị định 125 đã được sửa đổi, bổ sung. Đây là nội dung có tác động trực tiếp tới các đơn vị cung cấp dịch vụ kế toán, đại lý thuế cũng như các tổ chức trung gian được giao thực hiện nghĩa vụ thuế thay doanh nghiệp và cá nhân.

Theo giới phân tích, việc bổ sung quy định này không chỉ nâng cao trách nhiệm pháp lý của các đơn vị cung ứng dịch vụ thuế, mà còn góp phần chuẩn hóa hoạt động của thị trường dịch vụ kế toán - thuế, vốn đang phát triển mạnh trong những năm gần đây. Khi rủi ro pháp lý được xác định rõ ràng, các đơn vị cung cấp dịch vụ buộc phải tăng cường kiểm soát nội bộ, nâng cao chất lượng chuyên môn và tuân thủ chặt chẽ quy định pháp luật.

Một điểm mới đáng chú ý khác tại Nghị định 310/2025/NĐ-CP là lần đầu tiên đưa các đơn vị hợp thành thuộc tập đoàn đa quốc gia áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu vào phạm vi xử phạt vi phạm hành chính về thuế. Theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu, các đơn vị hợp thành chịu trách nhiệm kê khai có nghĩa vụ đăng ký thuế, nộp hồ sơ khai thuế và nộp thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo quy định.

Không chỉ vậy, các đơn vị hợp thành được tập đoàn giao trách nhiệm gửi thông báo về đơn vị chịu trách nhiệm kê khai và danh sách các đơn vị hợp thành thuộc đối tượng áp dụng Nghị quyết số 107/2023/QH15 của Quốc hội cũng thuộc diện bị xử phạt nếu phát sinh vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn. Việc bổ sung nhóm đối tượng này được đánh giá là bước đi cần thiết, tạo cơ sở pháp lý đầy đủ để xử lý các vi phạm phát sinh trong quá trình triển khai thuế tối thiểu toàn cầu tại Việt Nam, đồng thời bảo đảm sự thống nhất với thông lệ và chuẩn mực quốc tế.

Nhìn tổng thể, các quy định mới tại Nghị định 310/2025/NĐ-CP cho thấy xu hướng mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm pháp lý trong lĩnh vực thuế. Trách nhiệm không chỉ dừng lại ở người nộp thuế trực tiếp mà còn bao gồm các chủ thể thực hiện nghĩa vụ thuế thay và các đơn vị hợp thành trong tập đoàn đa quốc gia.

Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân liên quan cần chủ động rà soát lại việc phân công trách nhiệm đăng ký, kê khai và nộp thuế; đồng thời bảo đảm tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật hiện hành. Việc chuẩn bị sớm và đầy đủ không chỉ giúp hạn chế rủi ro pháp lý mà còn tránh những hệ quả tài chính phát sinh từ các quyết định xử phạt vi phạm hành chính về thuế và hóa đơn trong thời gian tới.