Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, tăng hiệu quả đầu tư công

Thủ tướng Phạm Minh Chính phát biểu kết luận Hội nghị - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Chiều 9/1, Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì Hội nghị toàn quốc thúc đẩy đầu tư công năm 2025 và năm 2026, kết nối trực tuyến từ trụ sở Chính phủ tới các địa phương. Về phía NHNN có Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Ngọc Cảnh tham dự Hội nghị.

Đã dành 3,4 triệu tỷ đồng cho đầu tư công trong nhiệm kỳ này

Phát biểu kết luận, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đánh giá cao các bộ, ngành, địa phương đã báo cáo, đánh giá đầy đủ, rõ ràng tình hình giải ngân đầu tư công; đặc biệt đã thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế cần khắc phục để thúc đẩy đầu tư công.

Điểm lại tình hình, kết quả giải ngân đầu tư công năm 2025 và cả nhiệm kỳ 2021-2025, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cho biết, công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế về đầu tư công được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ triển khai liên tục, quyết liệt, hoàn thiện đồng bộ, tạo hành lang pháp lý vững chắc, khơi thông các điểm nghẽn, giải phóng nguồn lực cho phát triển.

Trong giai đoạn 2021-2025, Chính phủ đã trình Quốc hội xem xét, thông qua nhiều luật liên quan trực tiếp đến đầu tư công (như Luật: Đầu tư công, Ngân sách nhà nước, Đấu thầu, Đất đai, Xây dựng, PPP, Quy hoạch, Quản lý nợ công, Bảo vệ môi trường, Địa chất và khoáng sản...); các nghị quyết của Quốc hội về cơ chế đặc thù cho các dự án quan trọng quốc gia, các dự án hạ tầng chiến lược.

Chính phủ đã khẩn trương, chủ động ban hành 61 nghị định hướng dẫn thi hành theo thẩm quyền với tinh thần phân cấp triệt để cho các bộ, địa phương; giảm 70% khối lượng văn bản giấy tờ và rút ngắn thời gian thanh toán...

Kết quả giải ngân vốn đầu tư công năm 2025 cao hơn cùng kỳ. Giải ngân đến hết tháng 12/2025 đạt khoảng 755 nghìn tỷ đồng, đạt 83,7% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, cao hơn 2,4% về tỷ lệ và gần 206,6 nghìn tỷ đồng về số tuyệt đối so với cùng kỳ năm 2024.

Thủ tướng đánh giá, những kết quả đạt được về giải ngân đầu tư công đã góp phần vào tăng trưởng GDP đạt 8,02% năm 2025, phát triển hệ thống hạ tầng chiến lược, nhất là hạ tầng giao thông; vốn nhà nước phát huy vai trò dẫn dắt, kích hoạt các nguồn lực xã hội.

Tính chung cả nhiệm kỳ, đã ưu tiên dành nguồn lực từ ngân sách nhà nước 3,4 triệu tỷ đồng cho đầu tư công, tăng 55% so với giai đoạn trước (số tuyệt đối tăng 1,2 triệu tỷ đồng), tập trung trọng tâm, trọng điểm hơn, số dự án sử dụng ngân sách Trung ương giảm từ 11.000 ở giai đoạn 2016-2020 xuống còn 4.600 dự án trong giai đoạn 2021-2025.

Năm 2025, tổ chức 3 lễ khởi công và khánh thành đồng loạt 564 dự án, công trình trọng điểm trên toàn quốc, tổng vốn đầu tư trên 5,12 triệu tỷ đồng, trong đó vốn ngân sách nhà nước khoảng 25%, vốn tư nhân khoảng 75%.

Thay mặt Chính phủ, Thủ tướng ghi nhận, biểu dương, đánh giá cao những kết quả mà các bộ, ngành, địa phương đã nỗ lực đạt được, đặc biệt là 11 bộ, cơ quan Trung ương và 15 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt từ mức trung bình của cả nước, đóng góp quan trọng vào phát triển KTXH thời gian qua.

Bên cạnh đó, vẫn còn nhiều bộ ngành, địa phương giải ngân dưới mức trung bình của cả nước. Thủ tướng chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương nghiêm túc nghiên cứu, phân tích kỹ những nguyên nhân khiến chậm giải ngân đầu tư công tại một số nơi.

Thủ tướng nêu rõ mục tiêu không thay đổi là giải ngân 100% vốn của năm 2025, 2026 và gắn với nâng cao hiệu quả sử dụng vốn - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Lựa chọn thủ tục đơn giản nhất, thuận lợi nhất nhưng hiệu quả nhất

Về các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm thời gian tới, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các Bộ trưởng, Trưởng ngành, Chủ tịch UBND cấp tỉnh xác định rõ giải ngân vốn đầu tư công là một trong những nhiệm vụ chính trị trọng tâm; nêu cao tinh thần trách nhiệm, phát huy vai trò của người đứng đầu trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện; thường xuyên rà soát, đôn đốc, kịp thời phát hiện và tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc phát sinh của từng dự án, nhất là các dự án trọng điểm; cá thể hóa trách nhiệm đến từng cá nhân; coi kết quả giải ngân là một trong những căn cứ quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ hằng năm của tổ chức, cá nhân.

Thủ tướng nêu rõ mục tiêu không thay đổi là giải ngân 100% vốn của năm 2025, 2026 và gắn với nâng cao hiệu quả sử dụng vốn (giảm hệ số ICOR từ khoảng 6 xuống còn 4,5). Muốn vậy, phải chuẩn bị tốt công tác đầu tư, bảo đảm kịp tiến độ và bảo đảm chất lượng, sớm đưa các công trình, dự án vào khai thác.

Đồng tình với các nhiệm vụ, giải pháp mà Bộ Tài chính và các đại biểu đã nêu, Thủ tướng nhấn mạnh thêm một số nội dung, định hướng quan trọng. Theo đó, ưu tiên cho khắc phục những hậu quả, hạn chế, bất cập, những vướng mắc vừa qua trong đầu tư công, với việc rà soát lại các thủ tục, quy trình, tiêu chuẩn, tiêu chí, bố trí nguồn lực… cho các dự án.

Về vấn đề nguyên vật liệu, Thủ tướng chỉ đạo thực hiện quyết liệt, hiệu quả về các cơ chế, chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn trong triển khai Luật Địa chất và khoáng sản; khẩn trương, kịp thời rà soát, cập nhật, công bố giá cả vật liệu xây dựng; chủ động có phương án bảo đảm vật liệu xây dựng đáp ứng đầy đủ, kịp thời nhu cầu của các dự án, đặc biệt là dự án giao thông quan trọng quốc gia, trọng điểm, liên vùng. Cùng với đó, kịp thời xây dựng, áp dụng giá nguyên vật liệu phù hợp với tình hình, theo thời gian thực. Các địa phương tập trung giải quyết các vấn đề liên quan mỏ nguyên vật liệu theo thẩm quyền, đáp ứng nhu cầu tiến độ thi công, các Bộ hướng dẫn các vấn đề liên quan giá nguyên vật liệu.

Thủ tướng cũng yêu cầu chấm dứt việc đầu tư dàn trải, phải xác định thứ tự ưu tiên, đảm bảo theo quy hoạch tổng thể đã được duyệt; các chủ thể liên quan chịu trách nhiệm để lựa chọn các thủ tục đơn giản nhất, thuận lợi nhất nhưng hiệu quả nhất, như trong lựa chọn nhà thầu, bảo đảm công khai, minh bạch, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí, mang lại lợi ích cho quốc gia, dân tộc; thay thế ngay cán bộ làm việc không hiệu quả, các nhà thầu không bảo đảm; đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số, xây dựng chỉ số KPI để thường xuyên đánh giá, theo dõi, đôn đốc trong triển khai các dự án, giải ngân đầu tư công.

Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Ngọc Cảnh và các đại biểu tham dự Hội nghị - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Yêu cầu các địa phương, bộ, ngành phân công một đồng chí lãnh đạo chịu trách nhiệm trong công tác này; xử lý nghiêm các chủ đầu tư, các ban quản lý, các nhà thầu gây khó khăn cản trở, chậm tiến độ, có dấu hiệu vi phạm pháp luật, liên quan đến tham nhũng, tiêu cực và lãng phí.

Đối với công tác giải phóng mặt bằng, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu kiên quyết khắc phục tình trạng dự án chờ mặt bằng; huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc; phát huy vai trò của các tổ chức chính trị-xã hội; công bố thông tin đầy đủ, công khai, minh bạch, nhất là bảng giá đất, giá đền bù...; tăng cường tuyên truyền vận động nhân dân, tạo đồng thuận triển khai các dự án.

Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh, cần nắm chắc tâm tư, nguyện vọng, phản ánh của người dân để giải quyết thỏa đáng; không được phép quên quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân cả trước, trong và sau khi thực hiện dự án.

Chỉ đạo việc giao vốn, phân bổ chi tiết kế hoạch đầu tư công vốn ngân sách Nhà nước năm 2026, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương khẩn trương giao ngay cho các nhiệm vụ, dự án theo đúng quy định với tinh thần có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên cho các công trình, dự án trọng điểm, quan trọng quốc gia. "Đảm bảo số dự án đầu tư công sử dụng vốn ngân sách Trung ương giai đoạn 2026-2030 dưới 3.000 dự án; chấm dứt tình trạng đầu tư dàn trải", Thủ tướng nhấn mạnh, đồng thời lưu ý bố trí vốn cho các công trình khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo.