Nghiên cứu khoa học – nền móng cho nguồn nhân lực kỷ nguyên số

Thông điệp đó được khẳng định nhất quán tại Tọa đàm “Phát triển nghiên cứu khoa học trong các trường đại học: Động lực nâng cao chất lượng đào tạo” do Tạp chí Công Thương tổ chức, với sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý, các trường đại học và doanh nghiệp.

Đại học Công nghiệp Hà Nội gắn đào tạo với nghiên cứu – chiến lược để tạo ra thế hệ lao động mới

Khi nghiên cứu trở thành “thước đo” năng lực đại học

Theo TS. Vũ Anh Hoàng, Vụ Tổ chức Cán bộ (Bộ Công Thương), hệ thống các cơ sở đào tạo thuộc Bộ đã đạt hơn 26.800 sản phẩm khoa học giai đoạn 2021–2025. Đây không chỉ là thành tích học thuật mà còn là minh chứng cho sự trưởng thành của lực lượng nghiên cứu – giảng dạy, tạo ra nền móng vững chắc để đào tạo nhân lực chất lượng cao cho doanh nghiệp.

Điểm đáng chú ý là hơn 3.400 công bố khoa học có sự tham gia của sinh viên. Điều này cho thấy NCKH đã lan tỏa vào hoạt động học tập, hình thành thế hệ lao động trẻ có tư duy nghiên cứu, kỹ năng phân tích và khả năng giải quyết vấn đề – những phẩm chất mà bất kỳ doanh nghiệp nào cũng tìm kiếm. Theo TS. Vũ Anh Hoàng, kết quả nghiên cứu khoa học đã góp phần trực tiếp nâng cao uy tín của nhà trường, tăng niềm tin của doanh nghiệp đối với cơ sở đào tạo và đặt nền móng cho phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. “Sinh viên không chỉ ra trường với kiến thức chuyên môn, mà còn mang theo tư duy nghiên cứu, năng lực sáng tạo và khả năng học tập suốt đời – những yếu tố quyết định giá trị của người lao động trong nền kinh tế số”, ông nhấn mạnh.

TS. Vũ Anh Hoàng, Vụ Tổ chức Cán bộ (Bộ Công Thương)

Tại Đại học Công nghiệp Hà Nội, nghiên cứu khoa học không phải hoạt động “bên lề” mà đã được xác lập là một nội dung trọng tâm trong chiến lược phát triển nhà trường. Theo PGS.TS. Trịnh Trọng Chưởng – Trưởng Phòng Khoa học và Công nghệ, trong hai năm gần đây, nhà trường có trên 1.500 công bố khoa học, nhiều đề tài cấp Nhà nước và hàng chục sáng chế, giải pháp hữu ích được đăng ký bảo hộ.

Điều quan trọng hơn, các kết quả nghiên cứu đã và đang được “đưa ngược” trở lại giảng đường, giúp đổi mới nội dung đào tạo, phương pháp giảng dạy và xây dựng môi trường học tập sáng tạo cho sinh viên. Người giảng viên chỉ có thể truyền đạt tri thức sống động nếu bản thân họ đứng trong dòng chảy nghiên cứu. Khi tham gia nghiên cứu, giảng viên được tiếp cận tri thức mới, công nghệ mới, từ đó làm mới bài giảng và truyền cảm hứng học tập cho người học, PGS.TS. Trịnh Trọng Chưởng chia sẻ.

Gắn đào tạo với doanh nghiệp: bài toán không thể chậm trễ

Nếu nghiên cứu khoa học là nền tảng học thuật, thì doanh nghiệp chính là “bài kiểm tra” cho chất lượng đào tạo. Tại Trường Đại học Công Thương TP.HCM, mô hình hợp tác với hơn 1.000 doanh nghiệp đang được triển khai sâu rộng theo hướng doanh nghiệp không chỉ tiếp nhận sinh viên thực tập, mà tham gia trực tiếp vào xây dựng chương trình đào tạo và đặt hàng nghiên cứu. TS. Thái Doãn Thanh – Phó Hiệu trưởng Nhà trường khẳng định: nghiên cứu khoa học là động lực trực tiếp để nâng cao chất lượng đào tạo. Khi giảng viên gắn nghiên cứu với sản xuất – kinh doanh, chương trình đào tạo sẽ bám sát thực tiễn thị trường, giúp sinh viên ra trường có thể làm việc ngay. Theo đó Nhà trường đã xác lập bốn hướng hợp tác trọng tâm với doanh nghiệp, từ tham gia giảng dạy, nghiên cứu – chuyển giao, hỗ trợ khởi nghiệp đến liên kết đầu tư cơ sở vật chất. “Mục tiêu sau cùng là rút ngắn con đường từ ý tưởng trong giảng đường tới sản phẩm trên thị trường”.

TS. Thái Doãn Thanh – Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Công Thương TP.HCM

Từ phía doanh nghiệp, ông Đào Việt Bách – Giám đốc Khối Hướng nghiệp và Việc làm Rikkei Education cho rằng, doanh nghiệp không thể đứng ngoài quá trình đào tạo. Thực tế đòi hỏi doanh nghiệp phải đóng vai trò “đồng kiến tạo” cùng nhà trường, thay vì chỉ là đơn vị tuyển dụng. Mô hình B2C2B (Business – School – Business) đang được triển khai giúp doanh nghiệp đưa bài toán thực tế vào nhà trường, cùng nghiên cứu, cùng phát triển sản phẩm và quay trở lại phục vụ hoạt động sản xuất – kinh doanh. Thông qua các hoạt động này, sinh viên được rèn luyện tư duy hệ thống, kỹ năng giải quyết vấn đề, kỹ năng làm việc nhóm và năng lực học tập suốt đời. Trong bối cảnh AI phát triển nhanh, khả năng “làm việc cùng AI” đang trở thành một tiêu chí mới trong tuyển dụng.

Ông Đào Việt Bách khảng định, AI không lấy việc của con người, nhưng những người không biết sử dụng AI sẽ bị bỏ lại phía sau, đồng thời khuyến nghị các trường cần sớm đưa các nội dung về tư duy số và kỹ năng cộng tác với AI vào chương trình đào tạo.

Các diễn giả tham gia tọa đàm

Có thể thấy, nghiên cứu khoa học không còn là “hoạt động bổ trợ”, mà đang trở thành đòn bẩy chiến lược để nâng cao chất lượng đào tạo. Khi được trao cơ chế phù hợp, có sự đầu tư bài bản và sự đồng hành của doanh nghiệp, các trường đại học hoàn toàn có thể trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao cho nền kinh tế. Theo đại diện Bộ Công Thương, các Nghị quyết 57, 71 của Bộ Chính trị cùng với Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo mới ban hành sẽ tạo hành lang pháp lý thuận lợi hơn cho hoạt động nghiên cứu, thúc đẩy tự chủ đại học và thu hút nhân tài.