“Nhảy việc” trong giới trẻ: Lựa chọn chủ động hay dấu hiệu bất ổn của thị trường lao động?

Trong những năm gần đây, “nhảy việc” không còn là hiện tượng cá biệt mà đã trở thành một xu hướng phổ biến, đặc biệt trong nhóm lao động trẻ.

Theo báo cáo “Thị trường lao động 2026 - Cơ hội tái định hình việc làm cùng trí tuệ nhân tạo” do Cốc Cốc Research khảo sát, khoảng 48,7% người lao động đang cân nhắc cơ hội việc làm mới, trong khi 28,1% sẵn sàng chuyển việc ngay khi có cơ hội phù hợp. Đáng chú ý, nhóm Gen Z là lực lượng chủ động nhất với 32,8% đang tích cực tìm kiếm việc làm, cho thấy việc dịch chuyển không còn mang tính phản ứng, mà đã trở thành một phần trong hành vi nghề nghiệp.

Ảnh minh họa

Tại các đô thị lớn như Hà Nội, những hồ sơ xin việc với thời gian làm việc ngắn hạn ngày càng xuất hiện nhiều. Không ít người lao động thay đổi công việc 3–4 lần chỉ trong vài năm, cho thấy việc dịch chuyển không còn bị xem là rủi ro mà dần trở thành lựa chọn quen thuộc.

Ông Vũ Quang Thành, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, nhận định thị trường lao động đang có sự chuyển dịch rõ rệt về chất. Theo ông, người lao động hiện nay không chỉ quan tâm đến mức lương mà còn chú trọng môi trường làm việc, cơ hội học hỏi và khả năng phát triển lâu dài.

Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp cũng đang đối mặt với những khó khăn nhất định. Báo cáo “Thị trường lao động Việt Nam năm 2026 - Các điểm nóng tuyển dụng và dịch chuyển nhân lực” do Vietnam Briefing công bố tháng 3/2026 cho thấy khoảng 45% doanh nghiệp dự kiến mở rộng tuyển dụng trong năm 2026, nhưng có tới 80% gặp khó khăn trong việc tìm kiếm nhân sự phù hợp, cho thấy sự lệch pha ngày càng rõ giữa cung và cầu lao động.

Những động lực từ người lao động

Từ góc nhìn của người lao động, “nhảy việc” trước hết xuất phát từ áp lực tài chính. Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tăng cao, mức lương ở nhiều ngành nghề chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế khiến nhiều người buộc phải tìm kiếm cơ hội tốt hơn.

Chị Hoàng Thị Dung, một nhân viên kế toán tại Hà Nội, chia sẻ rằng mức thu nhập khoảng 9 triệu đồng/tháng khiến chị gặp khó khăn trong việc cân đối chi tiêu gia đình. Vì vậy, nếu có cơ hội với mức lương cao hơn, chị sẵn sàng chuyển sang công việc mới.

Tuy nhiên, thu nhập không phải là yếu tố duy nhất. Nhiều lao động trẻ cho biết họ sẵn sàng rời bỏ công việc nếu không nhìn thấy cơ hội phát triển hoặc môi trường làm việc không phù hợp. Điều này phản ánh sự thay đổi trong cách nhìn nhận về công việc, khi yếu tố “ý nghĩa” và “trải nghiệm” ngày càng được đề cao.

Một bộ phận người lao động cũng xem việc thay đổi công việc là cách để tích lũy kỹ năng và mở rộng cơ hội. Trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh, họ cho rằng việc liên tục học hỏi và thích nghi là điều cần thiết để không bị tụt lại phía sau.

Ở góc độ chuyên gia, xu hướng “nhảy việc” được nhìn nhận trong bối cảnh thị trường lao động đang biến đổi mạnh mẽ. PGS, TS Nguyễn Thường Lạng, Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế (Trường Đại học Kinh tế Quốc dân) cho rằng sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và robot hóa đang làm thay đổi cấu trúc việc làm, buộc người lao động phải liên tục nâng cao kỹ năng. Theo ông, trong nhiều trường hợp, việc chuyển việc là cách để người lao động tìm kiếm vị trí phù hợp hơn với yêu cầu mới của thị trường.

Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo rằng nếu thiếu định hướng rõ ràng, việc thay đổi công việc liên tục có thể khiến hành trình nghề nghiệp bị gián đoạn, thiếu tính tích lũy và làm giảm sức cạnh tranh của người lao động.

Từ phía doanh nghiệp, ông Dương Văn Tùng, Giám đốc một đơn vị cung ứng nhân lực tại Hà Nội, cho rằng “nhảy việc” đang tạo áp lực lớn lên hoạt động tuyển dụng và đào tạo. Doanh nghiệp phải liên tục tìm kiếm nhân sự mới, tốn kém chi phí và thời gian, trong khi hiệu quả công việc có thể bị ảnh hưởng bởi sự thiếu ổn định.

Ông Tùng nhấn mạnh rằng để giữ chân người lao động, doanh nghiệp cần thay đổi cách tiếp cận, không chỉ dựa vào lương mà phải xây dựng môi trường làm việc tích cực, có lộ trình phát triển rõ ràng và chú trọng đến sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống.

Rủi ro và bài toán phát triển bền vững

Dù mang lại nhiều cơ hội, xu hướng “nhảy việc” cũng tiềm ẩn không ít rủi ro. Theo thống kê về tình hình lao động, việc làm quý I năm 2026 của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), Việt Nam hiện vẫn có khoảng 1,5-1,6 triệu thanh niên thuộc nhóm không có việc làm, không học tập và không tham gia đào tạo. Tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên luôn ở mức cao hơn trung bình, cho thấy không phải ai cũng tận dụng được cơ hội từ thị trường.

Một nghịch lý đang dần hình thành: trong khi doanh nghiệp thiếu nhân lực phù hợp, thì nhiều lao động trẻ lại gặp khó khăn trong việc tìm kiếm công việc ổn định. Nguyên nhân chủ yếu nằm ở khoảng cách kỹ năng, khi có tới 61% lao động thiếu kỹ năng thực hành và 42% thiếu kỹ năng mềm (báo cáo của HR1 Vietnam).

Điều này dẫn đến tình trạng một bộ phận người lao động liên tục thay đổi công việc nhưng không tạo ra sự tiến bộ rõ ràng. Họ có thể tích lũy kinh nghiệm ngắn hạn, nhưng thiếu chiều sâu cần thiết để phát triển lâu dài.

Trong bối cảnh đó, các chuyên gia cho rằng vấn đề không nằm ở việc có nên “nhảy việc” hay không, mà là cách thức dịch chuyển. Khi mỗi lần thay đổi công việc gắn liền với việc nâng cao năng lực và tiến gần hơn đến mục tiêu nghề nghiệp, “nhảy việc” có thể trở thành một chiến lược hiệu quả. Ngược lại, nếu thiếu định hướng, nó sẽ trở thành vòng xoáy bất ổn.

Trong một thị trường lao động đang chuyển đổi nhanh chóng, “nhảy việc” là biểu hiện của sự linh hoạt và chủ động. Tuy nhiên, để xu hướng này trở thành động lực tích cực, cần có sự đồng hành từ cả người lao động, doanh nghiệp và chính sách vĩ mô. Chỉ khi mỗi bước dịch chuyển được đặt trên nền tảng của năng lực và định hướng rõ ràng, “nhảy việc” mới thực sự trở thành cơ hội thay vì rủi ro.