Nhiên liệu sinh học trước cơ hội “vàng” trong cuộc đua chuyển dịch năng lượng

Nhiên liệu sinh học được kỳ vọng trở thành động lực mới cho quá trình chuyển đổi năng lượng

Mắt xích quan trọng trong chuyển dịch năng lượng

Tại Diễn đàn “Phát triển nhiên liệu sinh học 2026: Từ chủ trương của Đảng đến hành động Quốc gia”, ông Phạm Mạnh Hùng, Phó Tổng giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV) cho rằng, chuyển dịch năng lượng xanh đã trở thành xu thế tất yếu trên phạm vi toàn cầu. Các quốc gia đang nỗ lực xây dựng mô hình tăng trưởng mới theo hướng giảm phát thải khí nhà kính, phát triển nền kinh tế carbon thấp và nâng cao khả năng chống chịu trước các cú sốc năng lượng.

Trong tiến trình đó, nhiên liệu sinh học ngày càng khẳng định vai trò là giải pháp thay thế một phần nhiên liệu hóa thạch, góp phần bảo vệ môi trường, bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy tăng trưởng xanh.

Theo ông Đào Duy Anh, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương), phát triển năng lượng tái tạo, trong đó có nhiên liệu sinh học, không chỉ là xu hướng của Việt Nam mà còn là định hướng chung của thế giới.

Trong bối cảnh nguồn nhiên liệu hóa thạch ngày càng suy giảm, nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng năng lượng do xung đột địa chính trị vẫn hiện hữu, nhiên liệu sinh học mang ý nghĩa đặc biệt không chỉ về môi trường mà còn đối với an ninh năng lượng quốc gia.

Đây cũng là chủ trương xuyên suốt của Đảng và Nhà nước. Nghị quyết số 55-NQ/TW và Nghị quyết số 70-NQ/TW đều nhấn mạnh yêu cầu đa dạng hóa nguồn năng lượng, ưu tiên khai thác hiệu quả các nguồn năng lượng tái tạo, năng lượng mới và năng lượng sạch.

Mục tiêu đến năm 2030 và tầm nhìn 2045 là giảm phát thải khí nhà kính từ hoạt động năng lượng khoảng 15-35% so với kịch bản phát triển thông thường. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Chính phủ đã ban hành hàng loạt chiến lược, chương trình hành động về tăng trưởng xanh, chuyển đổi năng lượng công bằng và phát triển năng lượng quốc gia, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Không chỉ mang ý nghĩa môi trường, nhiên liệu sinh học còn mở ra những giá trị kinh tế đáng kể.

Ông Đỗ Văn Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam cho biết, một chương trình phát triển nhiên liệu sinh học toàn diện có thể đồng thời giải quyết 4 mục tiêu lớn của quốc gia.

Trước hết, đây là giải pháp quan trọng tạo đầu ra bền vững cho sản xuất nông nghiệp. Kinh nghiệm từ Mỹ cho thấy khoảng 70% sản lượng ngô được sử dụng để sản xuất ethanol, góp phần ổn định thị trường nông sản và nâng cao giá trị gia tăng cho người nông dân.

Bên cạnh đó, nhiên liệu sinh học giúp giảm đáng kể phát thải. Theo các nghiên cứu thực tế, chỉ cần pha 1% ethanol vào xăng có thể giảm khoảng 3% khí thải độc hại. Với xăng E10, lượng khí thải CO và HC có thể giảm tới 30%.

Ngoài ra, trong bối cảnh Việt Nam vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn xăng dầu nhập khẩu, phát triển nhiên liệu sinh học sẽ góp phần nâng cao mức độ tự chủ năng lượng, giảm rủi ro từ các biến động của thị trường thế giới.

Một lợi ích khác được ông Tuấn nhấn mạnh là khả năng hỗ trợ cân bằng thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ thông qua việc mở rộng nhập khẩu ethanol, qua đó góp phần duy trì ổn định cho các ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam.

Hành động quyết liệt để xây dựng ngành nhiên liệu sinh học bền vững

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy nhiên liệu sinh học hoàn toàn có thể trở thành một trụ cột quan trọng trong chiến lược giảm phát thải của ngành giao thông.

Ngài Marco Farani, Đại sứ Brazil tại Việt Nam cho biết, Brazil là một trong những quốc gia thành công nhất trong phát triển ethanol sinh học.

Ethanol sản xuất từ mía đường và ngô vụ hai tại Brazil có dấu chân carbon rất thấp, giúp giảm từ 70-82% lượng phát thải so với xăng truyền thống, thậm chí trong điều kiện tối ưu có thể đạt mức giảm tới 90%.

Theo Đại sứ Brazil, bài học quan trọng đối với Việt Nam là không nên giới hạn việc phát triển nhiên liệu sinh học vào một loại cây trồng hay một mô hình sản xuất duy nhất. Mỗi quốc gia cần lựa chọn nguồn nguyên liệu phù hợp với điều kiện sinh thái, cơ cấu nông nghiệp và lợi thế riêng của mình.

Ông Marco Farani cũng lưu ý rằng, phát triển nhiên liệu sinh học không chỉ đơn thuần là ban hành chính sách bắt buộc. Thành công của ngành phụ thuộc vào nhiều yếu tố như nguồn cung nguyên liệu, hệ thống logistics, hạ tầng lưu trữ, chất lượng nhiên liệu, chính sách giá, cơ chế thuế và mức độ chấp nhận của người tiêu dùng.

Theo Ngài Marco Farani, nếu không có hệ sinh thái đồng bộ, nhiên liệu sinh học sẽ khó cạnh tranh với nhiên liệu hóa thạch trong ngắn hạn.

Đồng quan điểm, ông Đào Duy Anh cho rằng chuyển dịch năng lượng xanh không chỉ là yêu cầu tất yếu mà còn là động lực nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Trong bối cảnh các thị trường xuất khẩu lớn ngày càng áp dụng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về môi trường và phát thải carbon, việc phát triển năng lượng tái tạo từ các lợi thế sẵn có sẽ giúp Việt Nam tăng tính tự chủ, bảo đảm an ninh năng lượng và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững.

Theo ông Đào Duy Anh, Việt Nam cần hành động quyết liệt ngay từ bây giờ để thúc đẩy sử dụng năng lượng sạch, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và hình thành lối sống xanh trong toàn xã hội.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, các bộ, ngành đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trọng tâm là nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trong sản xuất, vận tải và thương mại; đa dạng hóa nguồn cung năng lượng; giảm dần sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và tăng tỷ trọng các nguồn năng lượng tái tạo.

Song song với đó, Chính phủ đang thúc đẩy phát triển điện gió, điện mặt trời, sinh khối, hydro xanh và amoniac xanh nhằm giảm phát thải khí nhà kính.