Phối hợp hài hòa chính sách tài khóa - tiền tệ: “Chìa khóa” cho mục tiêu tăng trưởng hai con số

Đến thời điểm này những “cơn gió ngược” từ bên ngoài tác động tới nền kinh tế Việt Nam đang ngày càng rõ nét. Giá năng lượng tăng mạnh, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông kéo dài khiến thị trường tài chính toàn cầu biến động khó lường. Trong khi đó, các ngân hàng trung ương lớn như Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) duy trì lập trường thận trọng trong việc hạ lãi suất, thậm chí một số nền kinh tế như Australia còn cân nhắc tăng lãi suất để kiểm soát lạm phát.

Diễn biến trên tạo áp lực không nhỏ lên tỷ giá, lãi suất và dòng vốn tại các nền kinh tế mới nổi, trong đó có Việt Nam. Theo ông Nguyễn Lê Nam, Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ (NHNN), việc điều hành chính sách tiền tệ ngày càng đối mặt với những giới hạn rõ rệt. Năm 2025, tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống đạt 19,11% - mức cao nhất trong vòng 15 năm, góp phần quan trọng vào mức tăng trưởng kinh tế 8,02%.

Tuy nhiên, tăng trưởng tín dụng cao trong khi huy động vốn không theo kịp đã tạo áp lực lên thanh khoản và mặt bằng lãi suất. Quan ngại hơn, tỷ lệ tín dụng trên GDP của Việt Nam hiện đã vượt 144% - mức cao trong nhóm các quốc gia có thu nhập trung bình thấp. Điều này phản ánh một thực tế: nền kinh tế vẫn phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng, trong khi nguồn vốn trung và dài hạn lại chủ yếu dựa vào huy động ngắn hạn. Sự lệch pha này tiềm ẩn rủi ro đối với ổn định tài chính trong trung và dài hạn. Chính vì vậy, chính sách tiền tệ khó có thể tiếp tục “gánh” vai trò cung ứng vốn chủ đạo như trước.

Dư địa điều hành chính sách lại càng thu hẹp hơn khi nguy cơ lạm phát tăng do xăng, dầu tăng kéo theo một loạt giá cả các hàng hoá khác tăng theo. Trong bối cảnh đó, yêu cầu phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa và các kênh dẫn vốn khác trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Theo các chuyên gia, chính sách tài khóa cần được triển khai theo hướng mở rộng có trọng tâm, trọng điểm, trong đó đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công đóng vai trò then chốt. Nếu được thực hiện hiệu quả, đầu tư công không chỉ trực tiếp tạo ra tăng trưởng mà còn đóng vai trò “vốn mồi”, kích hoạt dòng vốn từ khu vực tư nhân và đầu tư nước ngoài. TS. Nguyễn Quốc Việt và Nhóm nghiên cứu chính sách vĩ mô VEPR, Trường Đại học Kinh tế (ĐHQG Hà Nội) nhấn mạnh, đầu tư công chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi kèm với cải cách thể chế mạnh mẽ. Việc giảm chi phí tuân thủ pháp luật cho doanh nghiệp, thiết kế lại các mô hình đối tác công tư (PPP) theo hướng minh bạch, bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư sẽ giúp nâng cao khả năng hấp thụ vốn của khu vực tư nhân, từ đó tạo hiệu ứng lan tỏa thực sự cho nền kinh tế.

Ở góc độ nguồn lực, chính sách tài khóa cũng cần hướng tới mở rộng cơ sở thuế và tái cấu trúc nguồn thu để đảm bảo tính bền vững. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, các chính sách miễn, giảm thuế có mục tiêu vẫn cần được duy trì nhằm hỗ trợ doanh nghiệp trong giai đoạn chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Đặc biệt, tài khóa cần đóng vai trò như một công cụ thúc đẩy đổi mới sáng tạo, thông qua các ưu đãi cho hoạt động nghiên cứu - phát triển (R&D) và ứng dụng công nghệ.

Trong khi đó, chính sách tiền tệ cần tiếp tục được điều hành chủ động, linh hoạt, nhưng với trọng tâm rõ ràng hơn: ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát. Điều hành tỷ giá cần đủ linh hoạt để hấp thụ các cú sốc bên ngoài, đồng thời củng cố niềm tin vào đồng Việt Nam. Mặt khác, định hướng tín dụng theo hướng chất lượng hơn, tập trung vào các lĩnh vực sản xuất, các ngành công nghiệp mũi nhọn như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn…

Đồng quan điểm, PGS. TS. Nguyễn Thường Lạng, Giảng viên cao cấp, Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, Đại học Kinh tế quốc dân cho rằng, kinh nghiệm quốc tế cho thấy, các nền kinh tế như Hàn Quốc, Nhật Bản hay Trung Quốc chỉ có thể duy trì tăng trưởng cao trong thời gian dài khi thực hiện đồng thời chuyển đổi mô hình tăng trưởng và phối hợp hiệu quả giữa chính sách tài khóa và tiền tệ. Hai chính sách này, nếu được vận hành đồng bộ, sẽ không chỉ là công cụ điều tiết mà còn là động lực dẫn dắt quá trình phân bổ nguồn lực của toàn nền kinh tế.

Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số, yêu cầu huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Khi đi cùng với kỷ luật tài khóa nghiêm minh, thị trường vốn hiện đại và môi trường đầu tư thông thoáng, sự phối hợp hài hòa giữa tài khóa và tiền tệ sẽ trở thành “đòn bẩy chiến lược”, đưa nền kinh tế tiến nhanh nhưng vẫn giữ vững ổn định vĩ mô.