Tăng phân cấp, phân quyền, ứng dụng công nghệ vào quản lý giá

Quản lý giá nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, góp phần kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô

Kịp thời xử lý những vấn đề thực tiễn

Trước đó, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng trình bày Tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giá. Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giá bao gồm 02 Điều, cụ thể: Điều 1. Sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ một số quy định của Luật Giá số 16/2023/QH15; Điều 2. Điều khoản thi hành. Các nội dung điều chỉnh tập trung vào việc: Sửa đổi quy định về chuyển trách nhiệm triển khai bình ổn giá; sửa đổi tên một số hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá và thẩm quyền, hình thức định giá; sửa đổi, bổ sung quy định về thanh tra chuyên ngành về giá để thống nhất với pháp luật về thanh tra; sửa đổi, bổ sung tên gọi của các bộ, ngành gắn với thẩm quyền quản lý nhà nước về giá bị thay đổi do sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước…

Đáng chú ý, dự thảo Luật sửa đổi quy định về chuyển trách nhiệm triển khai bình ổn giá của UBND cấp huyện (theo phân công của UBND cấp tỉnh) xuống cho UBND cấp xã thực hiện. Quy định này nhằm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, kết thúc hoạt động của UBND cấp huyện từ ngày 1/7/2025. Dự thảo Luật cũng thay thế cụm từ “thanh tra chuyên ngành về giá” bằng cụm từ “thanh tra trong lĩnh vực giá”. Ngoài ra, dự thảo Luật cũng bổ sung một số nội dung về dịch vụ hạ tầng khu công nghiệp, khu kinh tế, khu công nghệ số tập trung, khu công nghệ cao và cụm công nghiệp đầu tư từ nguồn vốn ngân sách nhà nước. Đồng thời, lược bỏ, sửa đổi điều kiện kinh doanh dịch vụ thẩm định giá theo hướng lược bỏ điều kiện không cần thiết, đơn giản hóa điều kiện cấp giấy chứng nhận kinh doanh dịch vụ thẩm định giá để tạo thuận lợi cho các tổ chức thực hiện...

Thảo luận tại tổ, các đại biểu thống nhất với việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giá nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước trong hoàn thiện thể chế trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp; kết thúc hoạt động Thanh tra các bộ để sắp xếp lại theo lĩnh vực thuộc Thanh tra Chính phủ; cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động kinh doanh dịch vụ thẩm định giá. Việc sửa đổi Luật cũng nhằm kịp thời xử lý những vấn đề thực tiễn, tháo gỡ “điểm nghẽn”, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, khả thi của Luật Giá với hệ thống pháp luật, phù hợp với các cam kết quốc tế.

Ứng dụng công nghệ, tăng minh bạch, hiệu quả

Quan tâm đến nội dung về hạ tầng dữ liệu và nền tảng quản trị giá thông minh, ĐBQH Phạm Trọng Nhân nhấn mạnh, việc xây dựng hệ thống dữ liệu quốc gia và nền tảng quản trị giá thông minh là rất cần thiết và không còn là vấn đề mới, nếu không thực hiện sẽ nhanh chóng bị lạc hậu trong công tác quản lý giá.

Tuy nhiên, dự thảo Luật chưa quy định về hạ tầng dữ liệu về giá. Do đó, đại biểu Phạm Trọng Nhân đề nghị bổ sung nội dung này vào dự thảo Luật, giao cho Bộ Tài chính chủ trì xây dựng Trung tâm dữ liệu quốc gia về giá; cho phép kết nối, chia sẻ dữ liệu với hệ thống dữ liệu của các ngành thuế, hải quan, công thương, khoa học - công nghệ, nông nghiệp và môi trường, y tế…Các dữ liệu về giá do Nhà nước hay các cơ quan chức năng liên quan như Cục Thống kê thu thập cũng phải được cập nhật lên hệ thống và công bố theo thời gian thực, đặc biệt là những dữ liệu buộc phải công khai theo quy định pháp luật hiện nay. Bên cạnh đó, dữ liệu cần được chia sẻ theo “chuẩn mở” để các đơn vị nếu đáp ứng yêu cầu thì có thể kết nối.

Các ĐBQH thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giá

Các đại biểu cũng đề nghị dự thảo Luật bổ sung nguyên tắc dự báo, cảnh báo sớm về giá. Nên cho phép cơ quan quản lý Nhà nước ứng dụng nhiều công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) để phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới biến động giá như chuỗi cung ứng, thời tiết, logistics, giá nhập, giá xuất… Việc ứng dụng công nghệ vào quản lý giá còn cung cấp cho cộng đồng doanh nghiệp những cảnh báo sớm về biến động chuỗi cung ứng và giá cả xuất nhập khẩu, giúp doanh nghiệp chủ động trong phương án kinh doanh.

Bên cạnh đó, ĐBQH Phạm Văn Hoà (Đồng Tháp) nêu rõ, việc bình ổn giá các mặt hàng thiết yếu, các mặt hàng phục vụ dân sinh là rất cần thiết. Do vậy, Chính phủ cần phân định rõ mặt hàng nào bình ổn giá thật cụ thể, rành mạch (như lương thực, thực phẩm thiết yếu). Đồng thời, thống nhất với quy định, giao trách nhiệm UBND cấp tỉnh, cấp xã phối hợp với bộ, ngành để tổ chức thực hiện bình ổn giá. Đặc biệt, rõ trách nhiệm của chính quyền địa phương bình ổn giá đối với mặt hàng thiết yếu phục vụ nhu cầu dân sinh.

Cũng dành sự quan tâm đến bình ổn giá, ĐBQH Trần Thị Hồng An (Quảng Ngãi) lưu ý, dự thảo Luật đã sửa đổi khoản 3, Điều 1 theo hướng “thay cụm từ UBND cấp huyện thành UBND cấp xã”. Tuy nhiên, để tránh tình trạng quá tải ở UBND cấp xã, cần nghiên cứu cơ chế ủy quyền hoặc liên thông quản lý giá giữa cấp xã và cấp tỉnh; đồng thời bổ sung quy định hướng dẫn cụ thể về trách nhiệm phối hợp giữa các sở, ngành liên quan của cấp tỉnh và cấp xã trong tổ chức thực hiện bình ổn giá.

ĐBQH Lương Văn Hùng (Quảng Ngãi) cũng đề nghị nghiên cứu, đánh giá kỹ về điều kiện bảo đảm thực thi của UBND cấp xã, nhất là trong điều kiện năng lực, trình độ chuyên môn nghiệp vụ của đội ngũ cán bộ, công chức và nguồn lực hỗ trợ cho cấp xã hiện nay còn bất cập. Việc phân cấp, giao thêm thẩm quyền quản lý giá cho UBND cấp xã cần được quy định đồng bộ với cơ chế hướng dẫn nghiệp vụ, đào tạo, bồi dưỡng và kiểm tra, giám sát thực hiện, nhằm tránh tình trạng quá tải nhiệm vụ, chồng chéo hoặc thực hiện không thống nhất giữa các địa phương.

Bên cạnh đó, Dự thảo Luật quy định: “Sản phẩm, dịch vụ công (dịch vụ sự nghiệp công và sản phẩm, dịch vụ công ích) sử dụng ngân sách nhà nước từ nguồn chi thường xuyên thuộc thẩm quyền đặt hàng của cơ quan, tổ chức ở địa phương sẽ do UBND cấp tỉnh định giá cụ thể.” Đại biểu Lương Văn Hùng khẳng định, quy định này phù hợp với nguyên tắc phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước, bảo đảm vai trò chủ động của chính quyền địa phương trong việc xác định giá các sản phẩm, dịch vụ công sử dụng ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, để nâng cao tính công khai, minh bạch và bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, đơn vị cung ứng và người dân thụ hưởng, đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế giám sát và tham vấn xã hội trong quá trình UBND cấp tỉnh quyết định giá cụ thể đối với các dịch vụ công ích thiết yếu trên địa bàn như: dịch vụ thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt…