Bước lên những nấc thang thoát nghèo

Hiệu quả của "đồng tiền đi trước"

Xuất phát điểm là một xã vùng cao với trên 81,1% dân số là người Mông, Mù Cang Chải từng đối diện nhiều rào cản phát triển: giao thông cách trở, sản xuất tự cung tự cấp, thu nhập thấp và trình độ dân trí chưa đồng đều. Trong bối cảnh đó, câu hỏi “làm gì để thoát nghèo” luôn là nỗi trăn trở của không ít người dân. Trước đây, gia đình anh Khang A Chua, một người dân tộc Mông, chỉ biết kiếm sống bằng việc trồng trọt, chăn nuôi gia súc gia cầm và thu hái vài quả táo mèo, thảo quả để trang trải qua ngày. Trăn trở với câu hỏi làm gì để đẩy mạnh kinh tế hộ gia đình, anh Chua đã tự tìm tòi trên mạng xã hội và nhận ra rằng, để vừa tạo việc làm, vừa giữ gìn văn hóa và quảng bá quê hương thì phát triển du lịch cộng đồng là con đường tất yếu.

Gia đình anh Khang A Chua cùng các cán bộ NHCSXH tại Big View Homestay

Từ lợi thế ruộng bậc thang tuyệt đẹp của gia đình, khát khao "biến di sản thành tài sản" đã thôi thúc anh xây dựng "Big View Homestay" với 4 căn Bungalow và 1 nhà sàn. Thế nhưng, để cơ ngơi ấy thành hình, anh Chua thừa nhận ý tưởng thôi là chưa đủ mà phải có "đồng tiền đi trước". Từ năm 2023, anh vay 100 triệu đồng từ hai gói vay của NHCSXH Mù Cang Chải để vừa đầu tư cơ sở vật chất, vừa phục vụ sản xuất kinh doanh. Từng bước một, từ chiếc nhà sàn ban đầu, cơ sở lưu trú dần hoàn thiện. Vào mùa lúa chín (tháng 9-10), homestay đón khoảng 300 đến 400 lượt. Những lúc đông khách, hai vợ chồng anh phải gọi thêm người nhà hỗ trợ. Điều thú vị là khách Tây tới đây quanh năm vì họ chuộng sự yên tĩnh, thích đi bộ trải nghiệm. Bằng vốn tiếng Anh tự học đủ để nghe, viết, giao tiếp và tư vấn, anh Chua tự tin dẫn khách đi bộ các tuyến đường từ homestay lên các điểm du lịch, còn với khách Việt, cơ sở tập trung vào những trải nghiệm của khách ngay tại homestay để ngắm trọn vẹn cảnh sắc nơi này.

Tuy nhiên, anh Khang A Chua cũng chia sẻ, thiên nhiên vùng cao cũng mang đến không ít thử thách, những cơn bão thường gây tốc mái, sạt lở đường xá khiến du khách không tiếp cận được homestay, ảnh hưởng một phần đến thu nhập, song gia đình anh vẫn nỗ lực khắc phục dần. Nhờ sự tư vấn nhiệt tình của cán bộ NHCSXH, anh Chua hiện đang vay thêm một khoản 100 triệu đồng nữa, dự kiến sẽ trả trước hạn và tiếp tục vay để mở rộng thêm 2-3 phòng ở khu vực vườn hoa trong tương lai,.. Niềm vui ấy được anh Khang A Chua ẩn dấu trong khẩu hiệu “Ở đây có bán nụ cười” đặt chính giữa homestay để cổ vũ anh phấn đấu mỗi ngày.

Bên cạnh đó, nhắc đến vùng cao không thể bỏ qua ẩm thực đặc sản, tiêu biểu là giống gà xương đen - giống gà quý hiếm của người Mông. Thế nhưng giống gà này trước đây chỉ được xem là gia cầm nuôi nhỏ lẻ từ khi có đông khách du lịch biết đến và hết hết lời khen ngợi, người dân nơi đây đã bắt đầu áp dụng khoa học kỹ thuật để nuôi giống gà này theo hình thức trang trại.

Đến với nhau từ hai bàn tay trắng, gia đình anh Vàng A Công tại thôn Mí Háng Tâu, xã Púng Luông, tỉnh Lào Cai nắm bắt thị hiếu của khách du lịch để khởi nghiệp. Năm 2019, anh quyết định tìm đến khoản vay 50 triệu đồng từ NHCSXH để xây dựng trang trại hơn 1.000 con gà đen. Chỉ ngay lứa đầu anh thu về 150 triệu đồng, sau khi trừ chi phí anh chị chính thức có khoản tiền 50 triệu đồng đầu tiên của riêng mình.

Không chỉ mang ý nghĩa là nguồn vốn “mồi” ban đầu, theo anh Vàng A Công, giá trị lớn hơn còn nằm ở sự đồng hành sát sao trong suốt quá trình sản xuất. Chăn nuôi gà giống vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro về dịch bệnh, song nhờ sự quan tâm thường xuyên của Tổ tiết kiệm và vay vốn, cùng những chia sẻ gần gũi, thiết thực từ cán bộ NHCSXH, anh có thêm kiến thức về thị trường, kỹ thuật chăn nuôi và kinh nghiệm thực tiễn để chủ động ứng phó. Nhờ đó, trang trại của gia đình hiện duy trì ổn định với khoảng 200 con gà lớn và 700 con gà nhỏ, cung cấp chủ yếu cho thị trường trong huyện và các tỉnh lân cận. Nguồn thu từ chăn nuôi không chỉ giúp cải thiện đời sống sinh hoạt mà còn tạo điều kiện để con cái được học hành đầy đủ, mở ra một hướng phát triển bền vững cho kinh tế hộ gia đình nơi vùng cao. Anh Công dự kiến sẽ mở rộng thêm chuồng trại để đáp ứng nhu cầu thị trường và luôn sẵn lòng chia sẻ kinh nghiệm cho những ai muốn học hỏi.

Có thể thấy, hai câu chuyện - hai cách làm, nhưng đều hội tụ ở một điểm sáng là sự hỗ trợ kịp thời từ “đồng tiền đi trước” của NHCSXH được trao đúng lúc, kịp thời để ước mơ không chết yểu ngay từ khi mới thành hình.

Mang giá trị kinh tế khơi dậy khát vọng dân tộc

Đằng sau sự vươn lên của mỗi cá nhân là một bệ phóng chính sách vững chắc. Ông Giàng A Tạng, Phó Chủ tịch UBND xã Mù Cang Chải cho biết, xã được thành lập và đi vào hoạt động từ ngày 01/07/2025 trên cơ sở sáp nhập các xã Chế Cu Nha, Mồ Dề, Kim Nọi và thị trấn Mù Cang Chải, quy mô diện tích trên 14.000 ha và dân số trên 14.000 người. Dù xuất phát điểm là nông nghiệp, địa phương đang từng bước khởi sắc nhờ lấy du lịch cộng đồng làm nòng cốt. Hiện xã sở hữu 97 cơ sở lưu trú, trong đó có tới 67 homestay, giúp bảo tồn văn hóa và khai thác danh thắng ruộng bậc thang. Trong đó, nguồn vốn tín dụng chính sách của NHCSXH có vai trò vô cùng quan trọng trong việc phát triển du lịch cộng đồng và khôi phục các ngành nghề truyền thống.

Ông Bùi Văn Hóa, Giám đốc NHCSXH Mù Cang Chải cùng các hộ vay vốn trò chuyện tại điểm giao dịch

Đây là nguồn lực “kích cầu” giúp người dân mạnh dạn đầu tư, chuyển đổi tư duy, từ sản xuất nông nghiệp sang làm dịch vụ du lịch. Không chỉ hỗ trợ du lịch, vốn chính sách còn góp phần khôi phục và gìn giữ các nghề truyền thống của đồng bào như dệt thổ cẩm, làm khèn, đan lát, chế biến nông sản đặc sản… Những sản phẩm thủ công này hiện đang trở thành điểm nhấn văn hóa, quà tặng đặc trưng cho du khách, vừa mang giá trị kinh tế, vừa khơi dậy niềm tự hào dân tộc, ông Giàng A Tạng chia sẻ.

Gắn bó với những đổi thay của Mù Cang chải cũng như dòng vốn của NHCSXH quá nửa đời người, ông Bùi Văn Hóa, Giám đốc NHCSXH Mù Cang Chải bày tỏ niềm tự hào khi chứng kiến nguồn vốn đến với bà con rồi dần hình thành các mô hình sản xuất kinh doanh, homestay... và coi đây là một trong những trụ cột trong xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững. Đơn vị đã phối hợp, tham mưu cho UBND các xã, tranh thủ nguồn vốn tín dụng ưu đãi từ NHCSXH và nguồn vốn uỷ thác địa phương coi đây là một nguồn lực để hỗ trợ phát triển du lịch nói chung và sản xuất kinh doanh khôi phục ngành nghề truyền thống nói riêng. Tăng trưởng các chương trình tín dụng hằng năm trên 12%. Vốn tín dụng chính sách không chỉ hỗ trợ du lịch mà còn góp phần khôi phục và gìn giữ các nghề truyền thống của đồng bào như dệt thổ cẩm, làm khèn, đan lát, chế biến nông sản đặc sản…

Hướng tới tương lai, Bí thư Đảng ủy xã Giàng A Câu nhấn mạnh tầm nhìn chiến lược qua Nghị quyết 20 NQ/ĐU về phát triển du lịch giai đoạn 2025 - 2030. Bám sát Nghị quyết 08 của Bộ Chính trị, Mù Cang Chải quyết tâm trở thành trọng điểm du lịch của tỉnh Yên Bái với thông điệp "Bản sắc - An toàn - Thân thiện". Khát vọng của vùng đất này đến năm 2030 đã được lượng hóa bằng những con số đầy thuyết phục: Phấn đấu đón 500.000 lượt khách/năm; mang về doanh thu khoảng 500 tỷ đồng; xây dựng ít nhất 5 sản phẩm đặc trưng đạt chuẩn OCOP hoặc du lịch tiêu biểu, và thành lập tối thiểu 2 hợp tác xã hoặc doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực du lịch.

Những chia sẻ gần gũi, thiết thực từ cán bộ NHCSXH giúp anh Vàng A Công có thêm kiến thức về thị trường, kỹ thuật chăn nuôi

Bám sát mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương, Giám đốc NHCSXH Mù Cang Chải cho biết, đơn vị sẽ phối hợp với chính quyền các xã, chỉ đạo tổ chức Hội nhận ủy thác, Trưởng thôn, Ban quản lý tổ Tiết kiệm và vay vốn tiếp tục rà soát nhu cầu vốn các chương trình tín dụng chính sách, nhất là nhu cầu vốn đối với các hộ gia đình phát triển du lịch cộng đồng, nhà nghỉ Homstay và khôi phục ngành nghề truyền thống tại địa phương; đôn đốc thu hồi nợ đến hạn để cho vay quay vòng đáp ứng kịp thời nhu cầu vốn để phát triển du lịch, khôi phục ngành nghề truyền thống, không để tồn đọng, lãng phí vốn. Tập trung tăng trưởng dư nợ cho vay các chương trình tín dụng chính sách theo kế hoạch, chú trọng tăng trưởng cho vay Hộ nghèo; hộ cận nghèo và các đối tượng chính sách khác, đặc biệt đối với hộ phát triển du lịch cộng đồng, nhà nghỉ Homstay và khôi phục ngành nghề truyền thống có nhu cầu đủ điều kiện đều được tiếp cận nguồn vốn tín dụng ưu đãi do NHCSXH quản lý; duy trì và nâng cao chất lượng giao dịch, phục vụ tốt nhất cho khách hàng đến giao dịch tại điểm giao dịch.

Với nhiều giải pháp được lượng hóa cụ thể, thời gian tới, “xã Mù Cang Chải sẽ tiếp tục đề xuất mở rộng các gói tín dụng ưu đãi cho phát triển du lịch xanh, sản phẩm OCOP và khởi nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực du lịch cộng đồng, để bà con có thêm điều kiện đầu tư, phát triển. Tôi tin rằng, với sự đồng hành của NHCSXH và sự nỗ lực của người dân, du lịch cộng đồng ở Mù Cang Chải sẽ tiếp tục khởi sắc, góp phần xây dựng địa phương ngày càng giàu đẹp, văn minh và đậm đà bản sắc dân tộc”, ông Giàng A Tạng khẳng định.