CPI tháng 9 tăng mạnh

Xăng dầu và học phí kéo CPI tháng 9 tăng

Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 9/2026 tăng 0,62% so với tháng trước và tăng 5,08% so với cùng kỳ năm trước. CPI bình quân quý III tăng 4,80% so với cùng kỳ năm 2025. CPI bình quân 9 tháng năm 2026 tăng 4,52%.

Theo Cục Thống kê, nguyên nhân chủ yếu khiến CPI tháng 9 tăng khá mạnh là giá xăng dầu trong nước điều chỉnh tăng theo giá nhiên liệu thế giới. Bên cạnh đó, việc một số trường đại học, trường dân lập, tư thục điều chỉnh học phí khi bước vào năm học mới cũng tạo thêm áp lực lên mặt bằng giá.

Trong 11 nhóm hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng chính, có 9 nhóm tăng giá và 2 nhóm giảm giá so với tháng trước. Về phía tăng, nổi bật nhất là nhóm giao thông tăng tới 3,97%, tác động làm CPI chung tăng khoảng 0,4 điểm phần trăm. Trong nhóm này, giá xăng tăng 9,39%, dầu diesel tăng 4,53%, phản ánh ảnh hưởng từ các đợt điều chỉnh giá xăng dầu trong nước theo diễn biến của thị trường thế giới.

Một số nhóm khác tăng đáng kể trong tháng 9 là giáo dục, với mức tăng 1,41% so với tháng trước, làm CPI chung tăng 0,08 điểm phần trăm; nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 0,19%, tác động làm CPI chung tăng 0,07 điểm phần trăm.

Hai nhóm giảm giá trong tháng là văn hóa, giải trí và du lịch giảm 0,28%; thông tin và truyền thông giảm 0,14%. Việc giảm giá ở hai nhóm này phần nào hạn chế mức tăng chung của CPI.

So với tháng 9/2025, CPI tháng 9 năm nay tăng 5,08% và cả 11 nhóm hàng hóa, dịch vụ tiêu dùng chính đều tăng giá. Trong đó, nhóm giao thông tăng mạnh nhất 11,67%, tác động làm CPI chung tăng 1,16 điểm phần trăm; nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 6,47%, tác động tăng 1,47 điểm phần trăm.

Áp lực lạm phát cuối năm gia tăng

Không chỉ riêng tháng 9, áp lực lên mặt bằng giá đã hiện rõ trong cả 9 tháng đầu năm. CPI bình quân 9 tháng năm 2026 tăng 4,52% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức tăng 3,27% của cùng kỳ năm 2025. Lạm phát cơ bản bình quân 9 tháng tăng 4,26%.

Theo Cục Thống kê, ba nhóm hàng hóa, dịch vụ tạo tác động lớn nhất lên CPI 9 tháng là hàng ăn và dịch vụ ăn uống; nhà ở, điện, nước, chất đốt và vật liệu xây dựng; giao thông.

Cụ thể, nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,72%, làm CPI chung tăng 1,69 điểm phần trăm. Nhóm nhà ở, điện, nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 6,68%, tác động làm CPI chung tăng 1,52 điểm phần trăm. Nhóm giao thông tăng 6,06%, tác động tăng 0,6 điểm phần trăm.

Đáng chú ý, trong nhóm giao thông, giá nhiên liệu bình quân 9 tháng tăng 10,89%. Theo bà Nguyễn Thu Oanh, Trưởng ban Dịch vụ và Giá, Cục Thống kê, riêng yếu tố này tác động làm CPI chung tăng khoảng 0,52 điểm phần trăm.

Một chỉ dấu đáng chú ý là lạm phát cơ bản vẫn thấp hơn CPI chung. Tháng 9, lạm phát cơ bản tăng 0,11% so với tháng trước và tăng 4,45% so với cùng kỳ; bình quân 9 tháng tăng 4,26%, thấp hơn mức tăng 4,52% của CPI bình quân. Nguyên nhân chủ yếu do xăng dầu, gas, lương thực, thực phẩm tươi sống và dịch vụ y tế tăng giá, trong khi các nhóm này được loại trừ khi tính lạm phát cơ bản.

Nhìn về những tháng cuối năm, bà Nguyễn Thu Oanh cho rằng áp lực đối với mặt bằng giá vẫn khá rõ. Rủi ro đầu tiên đến từ giá năng lượng và nguyên, nhiên vật liệu thế giới trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị, nguy cơ gián đoạn các tuyến vận tải và chi phí logistics còn cao. Bên cạnh đó, nhu cầu tiêu dùng, sản xuất và dịch vụ thường tăng vào dịp cuối năm có thể tạo thêm sức ép lên một số nhóm hàng hóa, dịch vụ. Biến động giá nguyên liệu nhập khẩu, tỷ giá và chi phí vận chuyển cũng có thể tiếp tục truyền dẫn vào giá thành sản xuất trong nước.

Tuy vậy, theo bà Oanh, vẫn có những yếu tố giúp hạn chế áp lực tăng giá. Nguồn cung hàng hóa trong nước nhìn chung được bảo đảm; công tác điều hành giá các mặt hàng thiết yếu, nhất là xăng dầu và năng lượng, tiếp tục được thực hiện chủ động. Việc phối hợp giữa chính sách tài khóa, tiền tệ cùng các giải pháp ổn định thị trường cũng có vai trò quan trọng trong hạn chế tác động bất lợi từ bên ngoài.

Trong những tháng cuối năm, Cục Thống kê khuyến nghị tiếp tục theo dõi sát diễn biến giá xăng dầu, năng lượng, lương thực, thực phẩm, vật liệu xây dựng, dịch vụ giáo dục và y tế; đồng thời chủ động bảo đảm nguồn cung và điều hành giá phù hợp, hạn chế tác động lan tỏa tới mặt bằng giá chung.

Diễn biến CPI tháng 9 và 9 tháng cho thấy áp lực giá hiện tập trung khá rõ vào những nhóm có khả năng lan tỏa rộng như nhiên liệu, nhà ở và thực phẩm. Vì vậy, bài toán trong những tháng cuối năm không chỉ là kiểm soát từng mặt hàng riêng lẻ, mà còn là hạn chế sự truyền dẫn của chi phí năng lượng, vận tải và đầu vào sản xuất sang mặt bằng giá chung.