Để doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi kinh tế tuần hoàn

Trong bối cảnh các tiêu chuẩn về phát triển bền vững, giảm phát thải và minh bạch chuỗi cung ứng ngày càng trở thành điều kiện bắt buộc của thương mại toàn cầu, kinh tế tuần hoàn không còn là một sáng kiến môi trường đơn thuần mà đã trở thành chiến lược nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Theo các chuyên gia, đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Ông Alexander Ziehe, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Đức tại Việt Nam (GBA), nhận định Việt Nam nói chung và TP. Hồ Chí Minh nói riêng đang đứng trước nhiều cơ hội để tham gia sâu hơn vào chuỗi kinh tế tuần hoàn ngay trong giai đoạn phát triển công nghiệp tiếp theo. Việc xây dựng chuỗi cung ứng bền vững, nâng cao năng lực nhà cung ứng trong nước, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và từng bước làm chủ công nghệ sẽ giúp doanh nghiệp Việt chủ động hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo ông Ziehe, kinh tế tuần hoàn hiện không chỉ là câu chuyện phát triển bền vững mà đã trở thành điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận thị trường quốc tế. Các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, minh bạch chuỗi cung ứng và hộ chiếu sản phẩm số đang ngày càng trở nên phổ biến tại các thị trường lớn, đặc biệt là Liên minh châu Âu (EU) và Đức.

“Với thế mạnh về công nghệ, kinh nghiệm quản trị hiện đại và tư duy phát triển bền vững của doanh nghiệp Đức, cùng tiềm năng thị trường và năng lực sản xuất của doanh nghiệp Việt Nam, hai bên có nhiều dư địa hợp tác trong các lĩnh vực sản xuất xanh, công nghiệp hỗ trợ, tự động hóa, chuyển đổi số, quản trị chuỗi cung ứng và phát triển khu công nghiệp sinh thái”, ông Ziehe nhấn mạnh.

Ở góc độ địa phương, bà Cao Thị Phi Vân, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP. Hồ Chí Minh (ITPC) cho biết, thế giới đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ hướng tới mô hình tăng trưởng xanh và bền vững.

Đối với lĩnh vực sản xuất, kinh tế tuần hoàn không chỉ là giải pháp môi trường mà còn là động lực thúc đẩy đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, tối ưu hóa chi phí và gia tăng năng lực cạnh tranh.

Theo bà Vân, TP. Hồ Chí Minh hiện đang triển khai nhiều cơ chế, chính sách đặc thù quan trọng. Đây là những nền tảng quan trọng giúp thành phố thúc đẩy tăng trưởng và chuyển đổi sang mô hình phát triển dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế số và kinh tế xanh.

Thực tế, TP. Hồ Chí Minh đang đứng trước cơ hội định hình thế hệ tăng trưởng mới dựa trên các nguyên tắc của kinh tế tuần hoàn và sản xuất bền vững. Khi các chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng ưu tiên tiêu chuẩn giảm phát thải, sử dụng hiệu quả tài nguyên và khả năng chống chịu, năng lực cạnh tranh của các trung tâm sản xuất sẽ không còn được quyết định chủ yếu bởi chi phí mà bởi chất lượng tăng trưởng và khả năng đổi mới.

Tuy nhiên, để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu trong bối cảnh các tiêu chuẩn ESG ngày càng khắt khe, doanh nghiệp Việt Nam vẫn phải vượt qua nhiều thách thức. Ông Nguyễn Trọng Luật, Phó Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp Hỗ trợ TP. Hồ Chí Minh (HASI), cho rằng, áp lực hiện nay không chỉ đến từ yêu cầu nâng cao năng lực công nghệ mà còn từ các quy định mới liên quan đến phát thải carbon, truy xuất nguồn gốc và tính minh bạch trong chuỗi cung ứng.

Theo ông Luật, khoảng cách lớn nhất của doanh nghiệp Việt nằm ở năng lực quản trị, chất lượng nguồn nhân lực kỹ thuật và khả năng kết nối với các tập đoàn FDI. Vì vậy, chuyển giao công nghệ, đào tạo kỹ năng và phát triển cơ chế kết nối nhà cung ứng sẽ là những yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp nâng cấp năng lực cạnh tranh và đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế.

Trong khi đó, ông Erick Contreras, Tổng Giám đốc BASF Việt Nam nhận định, kinh tế tuần hoàn đang trở thành động lực tăng trưởng mới của ngành sản xuất. Trong bối cảnh doanh nghiệp đối mặt với áp lực về nguyên liệu, năng lượng, phát thải và tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế, mô hình tuần hoàn giúp nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tạo ra giá trị gia tăng mới.

Bên cạnh đó, chuyển đổi số và tự động hóa được xem là những công cụ quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu sản xuất bền vững. Dữ liệu, AI và công nghệ nhà máy thông minh đang thay đổi căn bản phương thức vận hành của ngành sản xuất. Vì vậy, kinh tế tuần hoàn cần được tích hợp xuyên suốt toàn bộ chuỗi giá trị, từ lập kế hoạch, mua sắm, logistics, sản xuất đến sử dụng và tái chế sản phẩm.

Các chuyên gia cho rằng, doanh nghiệp sẽ khó đạt được mục tiêu phát triển bền vững nếu chỉ tập trung vào khâu sản xuất. Thay vào đó, cần tối ưu hóa toàn bộ chuỗi cung ứng thông qua số hóa, tự động hóa và quản trị dữ liệu. Trong bối cảnh các tiêu chuẩn phát triển bền vững đang ngày càng định hình dòng vốn đầu tư và thương mại toàn cầu, thì thúc đẩy đổi mới công nghệ, phát triển nguồn nhân lực, tăng cường liên kết chuỗi cung ứng và mở rộng hợp tác công – tư sẽ là những yếu tố quyết định giúp doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi kinh tế tuần hoàn và chuỗi giá trị toàn cầu.