Chỉ số kinh tế:
Ngày 19/11/2026, tỷ giá trung tâm của VND với USD là 25.646 đồng/USD, tỷ giá USD tại Cục Quản lý ngoại hối là 25.500/26.878 đồng/USD. Hoạt động sản xuất, thương mại và dịch vụ tiếp tục tăng trưởng trong tháng 10/2026. So với tháng trước, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 2,3%, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa tăng 3,7%, đạt 122,03 tỷ USD; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 1,0%, đạt 695,5 nghìn tỷ đồng. Khách quốc tế đến Việt Nam tăng 4,9%, đạt 1,85 triệu lượt; số doanh nghiệp thành lập mới tăng 8,7%, đạt gần 12,6 nghìn doanh nghiệp. Trong khi đó, CPI tăng 0,20% so với tháng trước. Tính đến ngày 31/10/2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt 54,85 tỷ USD, tăng 74,0% so với cùng kỳ năm trước; vốn FDI thực hiện trong 10 tháng ước đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm trước.

SME nên tập trung tối ưu hay mở rộng đa ngành?

ThS. Trần Gia Thông
ThS. Trần Gia Thông  - 
Có một kiểu tăng trưởng rất dễ khiến chủ doanh nghiệp phấn khích: hôm nay bán cà phê, ngày mai mở nhà hàng, vài tháng sau đầu tư bất động sản, rồi lại muốn làm thêm thương mại điện tử. Nhìn đâu cũng thấy cơ hội. Nhưng sau vài năm, doanh nghiệp có thể sở hữu rất nhiều hoạt động mà chẳng có hoạt động nào đủ mạnh.
aa

Với SME, câu hỏi không đơn giản là “mở rộng hay không?” mà quan trọng hơn là: “Doanh nghiệp đã đủ năng lực để mở rộng chưa?”

Tập trung không có nghĩa là đứng yên. Nhiều chủ doanh nghiệp sợ tập trung vì cho rằng nếu chỉ làm một ngành, doanh nghiệp sẽ bỏ lỡ cơ hội. Nhưng tập trung đúng không phải là từ chối tăng trưởng. Đó là cách doanh nghiệp dồn nguồn lực để tạo ra một năng lực đủ mạnh trước khi bước sang cuộc chơi khác. Một SME có thể không có nhiều vốn, ít nhân sự và thương hiệu chưa lớn. Nếu tiếp tục chia nhỏ nguồn lực cho nhiều ngành, lợi thế vốn đã mỏng lại càng mỏng hơn. Ngược lại, khi tập trung vào một thị trường, một nhóm khách hàng hoặc một năng lực cốt lõi, doanh nghiệp có cơ hội hiểu sâu hơn, vận hành tốt hơn và tạo ra khác biệt rõ hơn. Không phải làm ít hơn để nhỏ lại nhưng mà làm đúng hơn để mạnh lên.

SME nên tập trung tối ưu hay mở rộng đa ngành?
Một SME khỏe không nhất thiết phải có một danh mục kinh doanh thật dài. Họ cần một năng lực đủ sâu để tạo ra nhiều cơ hội tăng trưởng

Mở rộng đa ngành chỉ có ý nghĩa khi có năng lực kết nối. Đa ngành không phải lúc nào cũng sai. Vấn đề là nhiều SME mở rộng chỉ vì nhìn thấy một cơ hội có vẻ hấp dẫn, chứ chưa chứng minh được mối liên hệ chiến lược giữa ngành mới và năng lực hiện tại. Một doanh nghiệp bán lẻ có hệ thống khách hàng mạnh có thể mở thêm sản phẩm liên quan. Một doanh nghiệp sở hữu năng lực logistics tốt có thể phát triển thêm dịch vụ dựa trên chính năng lực đó. Một công ty có nền tảng công nghệ và dữ liệu tốt có thể mở rộng sang những lĩnh vực mà tài sản cốt lõi vẫn được tận dụng. Khi đó, ngành mới không phải một “cuộc chơi hoàn toàn mới”, mà là một cách khai thác sâu hơn những gì doanh nghiệp đã xây được. Ngược lại, nếu mỗi ngành cần một đội ngũ khác, khách hàng khác, quy trình khác, vốn khác và năng lực quản trị khác, doanh nghiệp đang tự tạo thêm nhiều “cuộc chiến” cùng lúc.

Trước khi mở rộng, hãy kiểm tra sức mạnh của ngành hiện tại. Một câu hỏi rất đáng để chủ SME tự hỏi là: “Nếu chưa làm ngành mới, ngành hiện tại còn bao nhiêu dư địa để phát triển?” Có doanh nghiệp vội mở thêm ngành trong khi sản phẩm chủ lực chưa tối ưu, tỷ lệ khách hàng quay lại còn thấp, quy trình bán hàng chưa ổn định, biên lợi nhuận chưa tốt hoặc đội ngũ quản lý vẫn phụ thuộc vào chủ doanh nghiệp. Đó là lúc mở rộng có thể trở thành cách né tránh những bài toán khó ở ngành cốt lõi.

Trước khi quyết định đa ngành, doanh nghiệp nên đánh giá ít nhất ba yếu tố: năng lực cốt lõi đã đủ mạnh chưa, dòng tiền có đủ sức chịu thêm rủi ro không và đội ngũ quản lý có đủ năng lực vận hành nhiều mô hình cùng lúc không. Nếu một trong những nền tảng này còn yếu, tối ưu thường là lựa chọn khôn ngoan hơn. SME không cần sở hữu nhiều ngành, mà cần sở hữu lợi thế có thể nhân rộng. Điểm quan trọng nhất không nằm ở số lượng ngành mà doanh nghiệp tham gia. Nó nằm ở việc một năng lực đã xây dựng có thể được mang sang đâu và tạo ra giá trị gì.

Nếu doanh nghiệp có năng lực bán hàng xuất sắc, hãy tìm cách nhân rộng năng lực đó. Nếu doanh nghiệp có thương hiệu mạnh trong một nhóm khách hàng, hãy khai thác sâu hệ sinh thái nhu cầu của nhóm khách hàng ấy; Nếu có hệ thống vận hành tốt, hãy xem nó có thể áp dụng cho sản phẩm hoặc thị trường nào khác. Đó là mở rộng dựa trên năng lực, khác hoàn toàn với mở rộng vì thấy “có cơ hội”. Một SME khỏe không nhất thiết phải có một danh mục kinh doanh thật dài. Họ cần một năng lực đủ sâu để tạo ra nhiều cơ hội tăng trưởng. Tập trung để mạnh, mở rộng khi đã đủ lực. Không có công thức chung rằng SME phải tập trung hay phải đa ngành. Nhưng có một nguyên tắc quản trị rất đáng lưu ý: Đừng mở rộng để tìm kiếm sức mạnh khi doanh nghiệp chưa xây xong sức mạnh cốt lõi. Hãy tối ưu ngành hiện tại cho đến khi doanh nghiệp hiểu rõ khách hàng, kiểm soát được vận hành, tạo ra lợi nhuận ổn định và hình thành những năng lực có thể nhân rộng. Sau đó, mở rộng không còn là một cú đánh cược. Nó trở thành bước đi chiến lược. Bởi doanh nghiệp không lớn lên nhờ có nhiều thứ hơn. Doanh nghiệp lớn lên khi những gì mình đang có ngày càng tạo ra nhiều giá trị hơn. Với SME, tập trung là cách tích lũy sức mạnh; mở rộng là cách sử dụng sức mạnh đó. Đừng đảo ngược thứ tự.

ThS. Trần Gia Thông

Tin liên quan

Tin khác

Quy chế tổ chức và hoạt động của Văn phòng Thường trực BCĐ quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả

Quy chế tổ chức và hoạt động của Văn phòng Thường trực BCĐ quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc - Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả đã ký Quyết định số 189/QĐ-BCĐ ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo này.
Phải chuẩn bị gì khi thực hiện IFRS?

Phải chuẩn bị gì khi thực hiện IFRS?

Chuyển sang Chuẩn mực Báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) không chỉ là thay cách lập báo cáo. Kinh nghiệm doanh nghiệp cho thấy những khoản đầu tư cho dữ liệu, nhân sự, công nghệ cần được tính toán cùng nhu cầu huy động vốn và năng lực quản trị.
Kiểm soát dữ liệu không tốt, doanh nghiệp có thể phải trả giá đắt

Kiểm soát dữ liệu không tốt, doanh nghiệp có thể phải trả giá đắt

Một tài khoản chưa thu hồi, một danh sách khách hàng lưu trong email cá nhân có thể để lại rủi ro cho doanh nghiệp. Khi mất kiểm soát dữ liệu, chi phí khắc phục, trách nhiệm pháp lý và nguy cơ gián đoạn kinh doanh cùng đặt sức ép lên nguồn lực vốn hạn chế của doanh nghiệp nhỏ và vừa.
PMI lĩnh vực sản xuất: Động lực phục hồi, sức ép chi phí và vai trò của chính sách tiền tệ

PMI lĩnh vực sản xuất: Động lực phục hồi, sức ép chi phí và vai trò của chính sách tiền tệ

Hoạt động sản xuất của Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng trong 10 tháng đầu năm 2026, thể hiện qua chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) liên tục nằm trên ngưỡng 50 điểm. Tuy nhiên, đằng sau tín hiệu tích cực này là những diễn biến không đồng nhất, với đơn hàng phục hồi, sản lượng mở rộng nhưng việc làm chưa tăng ổn định, trong khi chi phí nguyên liệu, nhiên liệu và vận tải vẫn tạo sức ép lên doanh nghiệp. Trong bối cảnh đó, chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có vai trò quan trọng trong việc duy trì khả năng tiếp cận vốn, hỗ trợ sản xuất, kinh doanh và tạo thêm việc làm.
Nâng cao năng lực đón dòng vốn công nghệ cao

Nâng cao năng lực đón dòng vốn công nghệ cao

Dòng vốn đầu tư quốc tế đang dịch chuyển vào các lĩnh vực công nghệ cao, sản xuất tiên tiến và đổi mới sáng tạo. Các tập đoàn toàn cầu không chỉ quan tâm đến chi phí, ưu đãi mà còn chú trọng năng lực vận hành, trình độ công nghệ và hệ sinh thái cung ứng. Điều này mở ra cơ hội nhưng cũng đặt doanh nghiệp Việt Nam trước yêu cầu nâng cấp năng lực để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
TP.Hồ Chí Minh gỡ vướng thuế, hóa đơn điện tử và bán hàng online cho doanh nghiệp

TP.Hồ Chí Minh gỡ vướng thuế, hóa đơn điện tử và bán hàng online cho doanh nghiệp

Ngày 13/11/2026, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Thành phố (ITPC) phối hợp với Sở Công Thương Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức Hội nghị Đối thoại Doanh nghiệp - Chính quyền Thành phố Lần thứ 282, chuyên đề về lĩnh vực thương mại điện tử, thu hút sự tham dự của gần 300 đại biểu đại diện các sở, ban, ngành, các hiệp hội, doanh nghiệp thương mại điện tử, đơn vị quản lý nhà sáng tạo nội dung…
SME lựa chọn đúng

SME lựa chọn đúng 'trận địa' cạnh tranh quan trọng hơn chạy nhanh

Có những doanh nghiệp chạy rất nhanh… nhưng càng chạy càng xa nơi mình cần đến. Họ tăng nhân sự, tăng quảng cáo, mở thêm chi nhánh, tung thêm sản phẩm, giảm giá để giành khách... Nhìn bên ngoài, doanh nghiệp đầy năng lượng. Nhưng vài năm sau, chủ doanh nghiệp bắt đầu đặt câu hỏi: “Tại sao mình làm nhiều hơn mà vẫn không mạnh hơn?” Có thể vấn đề không nằm ở tốc độ mà nằm ở trận địa mà doanh nghiệp đang lựa chọn để cạnh tranh.
Xuất khẩu điện tử:  Làm sao tăng phần giá trị Việt?

Xuất khẩu điện tử: Làm sao tăng phần giá trị Việt?

Theo số liệu của Cục Hải quan, 10 tháng năm 2026, xuất khẩu nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 149,41 tỷ USD, tăng 71% so với cùng kỳ; nhóm điện thoại và linh kiện đạt 57,61 tỷ USD, tăng 18,4%. Hai nhóm đạt hơn 207 tỷ USD. Dù kim ngạch xuất khẩu điện tử tăng mạnh, nhưng nhiều linh kiện, công nghệ và thiết kế vẫn đến từ nước ngoài. Để tăng phần giá trị Việt, vấn đề là phải xác định những công đoạn có thể từng bước làm chủ.
Kokuyo thâu tóm Thiên Long: Bước ngoặt sau 45 năm của thương hiệu văn phòng phẩm Việt

Kokuyo thâu tóm Thiên Long: Bước ngoặt sau 45 năm của thương hiệu văn phòng phẩm Việt

Thương vụ Kokuyo thâu tóm Thiên Long không chỉ là cuộc chuyển giao quyền sở hữu mà còn đặt ra bài toán kế nhiệm, bảo tồn thương hiệu và nâng sức cạnh tranh.
Thưởng Tết sớm: Người lao động mong đợi, doanh nghiệp cân nhắc

Thưởng Tết sớm: Người lao động mong đợi, doanh nghiệp cân nhắc

Đề xuất thưởng Tết sớm giúp người lao động chủ động chi tiêu, nhưng cũng đặt doanh nghiệp trước yêu cầu cân đối vốn lưu động, công nợ và kế hoạch sản xuất. Khi thời điểm chi trả được đẩy lên, điều quan trọng với doanh nghiệp không chỉ là có đủ tiền để thưởng mà còn phải bảo đảm nguồn lực duy trì đơn hàng, ổn định nhân sự và kiểm soát chi phí tài chính.