Đề xuất quy định mới về xếp hạng quỹ tín dụng nhân dân

Theo dự thảo Thông tư, việc xếp hạng quỹ tín dụng nhân dân được thực hiện nhằm phục vụ công tác quản lý nhà nước, thanh tra, kiểm tra và giám sát của NHNN chi nhánh Khu vực, góp phần bảo đảm các quỹ tín dụng nhân dân hoạt động an toàn, lành mạnh và đúng quy định pháp luật.

Một trong những thay đổi đáng chú ý là phương pháp chấm điểm xếp hạng. Nếu như quy định hiện hành tại Thông tư số 42/2016/TT-NHNN sử dụng thang điểm 100, với phương pháp trừ điểm, thì dự thảo chuyển sang thang điểm 4, kết hợp đánh giá các chỉ tiêu định lượng và định tính.

Theo đó, quỹ tín dụng nhân dân tiếp tục được đánh giá theo 5 tiêu chí gồm vốn, chất lượng tài sản, quản trị và điều hành, kết quả hoạt động kinh doanh và khả năng chi trả. Trọng số tương ứng của các tiêu chí lần lượt là 10%, 30%, 30%, 10% và 20%.

Điểm mới là mỗi tiêu chí được đánh giá thông qua hai nhóm chỉ tiêu. Trong đó, nhóm chỉ tiêu định lượng phản ánh mức độ lành mạnh trong hoạt động trên cơ sở số liệu tài chính, còn nhóm chỉ tiêu định tính đánh giá mức độ tuân thủ các quy định pháp luật. Theo bản thuyết minh, hai nhóm chỉ tiêu này chiếm tỷ trọng tương đương, mỗi nhóm đóng góp 50% tổng điểm xếp hạng.

Đối với chất lượng tài sản, ngoài các chỉ tiêu về tỷ lệ nợ xấu, nợ nhóm 5 và nợ nhóm 2, dự thảo bổ sung chỉ tiêu tỷ lệ dự phòng rủi ro đã trích lập so với tổng các khoản nợ từ nhóm 2 đến nhóm 5. Chỉ tiêu này được đưa vào nhằm đánh giá khả năng dự phòng tổn thất của quỹ tín dụng nhân dân.

Ở tiêu chí vốn, cơ quan soạn thảo bỏ chỉ tiêu tỷ lệ vốn điều lệ so với vốn pháp định, tập trung đánh giá tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu và việc tuân thủ quy định về giá trị thực của vốn điều lệ. Đối với quản trị, điều hành, dự thảo bổ sung chỉ tiêu định lượng về tỷ lệ chi phí hoạt động so với tổng thu nhập hoạt động, đồng thời đánh giá việc tuân thủ các quy định về tổ chức, quản trị, kiểm soát nội bộ, huy động vốn và chế độ thông tin, báo cáo.

Đáng chú ý, NHNN cũng điều chỉnh các ngưỡng phân loại xếp hạng. Theo Điều 18, quỹ tín dụng nhân dân có tổng điểm từ 3,5 trở lên được xếp hạng A (Tốt); từ 3,0 đến dưới 3,5 được xếp hạng B (Khá); từ 2,0 đến dưới 3,0 được xếp hạng C (Trung bình); dưới 2,0 điểm được xếp hạng D (Yếu).

Bên cạnh việc phân loại theo tổng điểm, NHNN dự kiến bổ sung các trường hợp phải xếp hạng D (Yếu) đối với quỹ tín dụng nhân dân thuộc một số trường hợp quy định tại Điều 156 và Điều 162 Luật Các tổ chức tín dụng nhưng chưa được áp dụng biện pháp can thiệp sớm hoặc kiểm soát đặc biệt tương ứng.

Ngoài ra, quỹ tín dụng nhân dân sẽ bị hạ một bậc xếp hạng nếu có từ hai chỉ tiêu định lượng trở lên được chấm 1 điểm hoặc có từ hai nhóm chỉ tiêu định tính trở lên bị chấm 0 điểm.

Dự thảo cũng quy định cơ chế trừ điểm đối với báo cáo tài chính đã được kiểm toán độc lập nhưng không có ý kiến chấp nhận toàn phần. Cụ thể, trường hợp báo cáo kiểm toán có ý kiến ngoại trừ, tổng điểm xếp hạng bị trừ 0,5 điểm. Nếu báo cáo kiểm toán có ý kiến trái ngược hoặc kiểm toán viên từ chối đưa ra ý kiến, tổng điểm bị trừ 1 điểm và quỹ tín dụng nhân dân được xếp hạng tối đa ở mức C (Trung bình).

Một nội dung khác được bổ sung là quy định về các trường hợp không thực hiện xếp hạng. Theo đó, ngoài các trường hợp đang trong tình trạng kiểm soát đặc biệt, thực hiện thủ tục giải thể hoặc chưa hoạt động đủ 24 tháng, dự thảo bổ sung quỹ tín dụng nhân dân được can thiệp sớm trong năm xếp hạng, trừ trường hợp can thiệp sớm do xếp hạng dưới Trung bình theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng.

Các quỹ tín dụng nhân dân thực hiện sáp nhập, hợp nhất và quỹ hình thành sau sáp nhập, hợp nhất trong năm xếp hạng cũng thuộc diện không áp dụng. Theo cơ quan soạn thảo, quy định này xuất phát từ việc các quỹ đang trong quá trình tổ chức lại chưa có đủ một niên độ hoạt động để đánh giá.

Về nguồn dữ liệu, dự thảo quy định việc xếp hạng dựa trên thông tin từ hệ thống giám sát, báo cáo tài chính đã được kiểm toán độc lập theo quy định, kết quả thanh tra, kiểm tra, giám sát và thông tin từ Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam, Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam. Trường hợp có sự khác biệt giữa các nguồn thông tin, dữ liệu, kết quả thanh tra, kiểm tra được ưu tiên sử dụng.

Dự thảo yêu cầu NHNN chi nhánh Khu vực hoàn thành việc xếp hạng quỹ tín dụng nhân dân của năm trước liền kề trước ngày 31/5 hằng năm. Trong trường hợp phục vụ yêu cầu quản lý nhà nước đột xuất, Giám đốc NHNN chi nhánh Khu vực được quyết định thời gian xếp hạng khác.

Trong thời hạn 5 ngày kể từ khi hoàn thành xếp hạng, NHNN chi nhánh Khu vực có trách nhiệm thông báo, cung cấp kết quả cho từng quỹ tín dụng nhân dân và Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam theo quy định. Kết quả xếp hạng bao gồm hạng, tổng điểm và điểm của từng tiêu chí, nhóm chỉ tiêu. Quỹ tín dụng nhân dân không được cung cấp kết quả xếp hạng cho bên thứ ba dưới bất kỳ hình thức nào.

Theo dự thảo, quy định mới dự kiến bắt đầu áp dụng từ năm xếp hạng 2027, với việc xếp hạng được thực hiện trong năm 2028 trên cơ sở dữ liệu năm 2027. Riêng năm xếp hạng 2026 tiếp tục áp dụng Thông tư số 42/2016/TT-NHNN và Thông tư số 05/2021/TT-NHNN. Thời điểm có hiệu lực cụ thể của Thông tư mới hiện chưa được xác định trong dự thảo.