Doanh nghiệp nhỏ trước áp lực thích ứng chuyển đổi

Đây là nội dung được nhiều chuyên gia, nhà hoạch định chính sách và đại diện doanh nghiệp trao đổi tại hội nghị “Đối thoại Doanh nghiệp nhỏ và vừa 2026: Chính sách mở đường - Doanh nghiệp cất cánh” do ACB và các đơn vị hữu quan vừa tổ chức.

Một doanh nghiệp nông sản tiếp cận được vốn ngân hàng từ những ngày đầu hoạt động và hiện nay đang có giá trị xuất khẩu cao - Ảnh: Đình Hải

Một trong những vấn đề được các diễn giả đề cập là khoảng cách giữa chủ trương cải cách và thực tiễn triển khai tại doanh nghiệp.

Theo ông Phan Đức Hiếu, Đại biểu Quốc hội khóa XVI, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, môi trường đầu tư kinh doanh giai đoạn 2025-2026 đang chứng kiến nhiều thay đổi quan trọng về thể chế. Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở việc ban hành các chính sách mới mà còn ở nỗ lực tháo gỡ những điểm nghẽn trong thực thi, từ điều kiện kinh doanh, thủ tục đầu tư đến xử lý các vướng mắc liên quan đến quy hoạch và chồng chéo quy định pháp luật.

Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp cần chủ động cập nhật, nghiên cứu kỹ các quy định mới để hạn chế rủi ro tuân thủ, đồng thời tận dụng những cơ hội phát sinh từ quá trình cải cách.

Trong khi đó, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng thư ký, Trưởng ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cho rằng xu hướng số hóa trong quản lý thuế và hải quan đang tạo thêm thuận lợi cho doanh nghiệp, song cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về minh bạch dữ liệu, chuẩn hóa hệ thống sổ sách và năng lực quản trị.

Theo các chuyên gia, những thay đổi này có thể giúp giảm chi phí giao dịch, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, nhưng doanh nghiệp muốn hưởng lợi cần chuẩn bị từ sớm về quy trình vận hành cũng như năng lực tuân thủ.

Một chủ đề nhận được nhiều sự quan tâm của doanh nghiệp hiện nay là ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và chuyển đổi số trong khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa.

PGS.TS. Vũ Văn Tích, Phó Giám đốc Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ - Bộ Khoa học và Công nghệ, nhận định chuyển đổi số không đơn thuần là số hóa quy trình hay ứng dụng công nghệ riêng lẻ mà là mô hình phát triển dựa trên dữ liệu, nền tảng số và khả năng kết nối hệ sinh thái.

Theo ông, doanh nghiệp nhỏ và vừa cần được xem là một trong những động lực quan trọng của kinh tế số tại địa bàn mình hoạt động. Tuy nhiên, việc ứng dụng AI chỉ thực sự mang lại hiệu quả khi gắn với các bài toán cụ thể trong sản xuất, kinh doanh thay vì chạy theo xu hướng công nghệ.

Các chuyên gia cũng cho rằng quá trình chuyển đổi số hiện nay không chỉ là câu chuyện đầu tư công nghệ mà còn liên quan đến thay đổi tư duy quản trị, nâng cao chất lượng dữ liệu và phát triển nguồn nhân lực phù hợp.

Bên cạnh những thay đổi về chính sách và công nghệ, khả năng tiếp cận nguồn vốn tiếp tục là vấn đề được cộng đồng doanh nghiệp quan tâm.

Nhiều ý kiến cho rằng nhu cầu vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa ngày càng đa dạng, trong khi tiêu chuẩn cấp tín dụng cũng đang thay đổi theo hướng đánh giá nhiều hơn vào dòng tiền, phương án kinh doanh và khả năng quản trị tài chính của doanh nghiệp.

Xu hướng này được kỳ vọng sẽ mở rộng cơ hội tiếp cận vốn cho các doanh nghiệp có hoạt động minh bạch, có hợp đồng đầu ra ổn định và quản trị dòng tiền hiệu quả, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào tài sản bảo đảm như trước đây.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý rằng để tận dụng được các cơ chế tín dụng linh hoạt hơn, doanh nghiệp cần đầu tư vào hệ thống kế toán, chuẩn hóa báo cáo tài chính và nâng cao tính minh bạch trong hoạt động sản xuất kinh doanh.

Các tham luận tại hội nghị cho thấy giai đoạn 2025-2026 mở ra nhiều cơ hội mới từ cải cách thể chế, chuyển đổi số và đổi mới phương thức tiếp cận vốn. Tuy nhiên, cơ hội chỉ có thể chuyển hóa thành tăng trưởng khi doanh nghiệp chủ động nâng cao năng lực quản trị, hiểu đúng các quy định mới và xây dựng chiến lược phát triển phù hợp với bối cảnh thay đổi.

Trong bối cảnh nền kinh tế bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ, năng lực thích ứng đang trở thành yếu tố quyết định đối với sức cạnh tranh và khả năng phát triển bền vững của khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa.