Giảm chi phí logistics: Doanh nghiệp cần gì?

Kết nối vận tải và giảm thời gian chờ tại cảng là những giải pháp được đề xuất nhằm tiết giảm chi phí logistics. Ảnh: MH

Chi phí ăn vào lợi nhuận

Biên lợi nhuận khoảng 3-5% đã là khá với ngành dệt may, theo ông Trương Văn Cẩm, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam với ngành “lấy công làm lãi”, tiết kiệm chi phí logistics sẽ góp phần cải thiện lợi nhuận cho doanh nghiệp.

Tại Hội nghị Trao đổi giải pháp giảm chi phí logistics nhằm thúc đẩy xuất khẩu do Bộ Công Thương tổ chức ngày 22/9, ông Cẩm quan tâm đến chi phí trong nước, từ nhà máy đến cảng. Hiệp hội kiến nghị cải thiện thủ tục, phí cảng và kết nối vận tải.

Theo ông Cẩm, ngành có hàng trăm doanh nghiệp lớn nhưng mới khoảng 9-10 doanh nghiệp nằm trong danh sách ưu tiên hải quan. Hiệp hội đề nghị mở rộng diện được hưởng chế độ này, nhất là với doanh nghiệp xuất khẩu lớn, hoạt động ổn định và nghiêm túc.

Hiệp hội cũng đề nghị tăng cường quản lý rủi ro thay vì kiểm tra ngay từ khâu lập hồ sơ. Theo kiến nghị của hiệp hội, mở rộng diện ưu tiên có thể tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, hạn chế tình trạng hàng phải chờ kiểm tra, phát sinh chi phí lưu kho.

Khoản chi khác được ông Cẩm đề cập là phí hạ tầng cảng biển. Theo phản ánh của ông, mức phí tại Hải Phòng là 250.000 đồng/container 20 feet và 500.000 đồng/container 40 feet. Hàng dệt may tương đối nhẹ dù sử dụng container lớn, nên cách tính phí theo container tạo áp lực cho doanh nghiệp.

Vì vậy ông Cẩm đề nghị nghiên cứu lại cơ chế thu, xem xét đây là nguồn thu thường xuyên hay chỉ nên thu trong một giai đoạn để bù đắp chi phí khấu hao, đầu tư hạ tầng mới. Đồng thời, cần tăng kết nối đường sắt, đường sông và đường biển để giảm phụ thuộc đường bộ, khi nhiều nhà máy đặt xa trung tâm.

Với nông sản, khó khăn còn nằm ở kho vận và xử lý sau thu hoạch. Bà Nguyễn Thị Thu Liên, Hiệp hội Dừa Việt Nam, cho biết doanh nghiệp tự đầu tư kho có thể không đủ điều kiện vận hành hiệu quả. Ngoài mùa cao điểm, kho nhỏ có thể không sử dụng hết công suất.

Bà Liên đề nghị đặt trung tâm hun trùng, chiếu xạ gắn với tổng kho, đồng thời tăng ứng dụng công nghệ thông tin để kết nối nhu cầu kho bãi và vận chuyển. Thực tế có doanh nghiệp từ phía Nam ra Bắc nhưng chiều về xe không có hàng, trong khi doanh nghiệp khác lại có nhu cầu. Nếu có mạng lưới thông tin chung, có thể tận dụng năng lực vận chuyển và kho còn dư, qua đó giảm chi phí.

Theo Hiệp hội Dừa Việt Nam, mạng lưới thông tin chung có thể giúp tận dụng phương tiện và kho còn dư. Hiệp hội nhấn mạnh logistics bao gồm cả kho vận; nếu khâu này chưa được tổ chức, kết nối hiệu quả, bài toán vận chuyển cũng khó giải quyết.

Với ngành thủy sản, doanh nghiệp cần chủ động tính toán chi phí khi ký hợp đồng. Đại diện Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) đề nghị xây dựng cơ sở xác định, dự báo chi phí vận chuyển container; đồng thời đẩy nhanh số hóa, liên thông thủ tục giấy tờ.

Khai thác hiệu quả kho bãi giúp doanh nghiệp tiết giảm chi phí lưu trữ hàng hóa. Ảnh: MH

Giảm chi phí trên cả chuỗi

Từ phía doanh nghiệp logistics, ông Nguyễn Duy Minh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA) cho rằng cần nhìn chi phí từ nhiều mắt xích, trước hết là thời gian thông quan. Xử lý càng nhanh, doanh nghiệp càng chủ động tổ chức vận tải; dữ liệu được chia sẻ tốt sẽ giúp giảm thời gian và nâng hiệu quả vận chuyển.

Đại diện VLA đề xuất chọn một số hành lang vận tải, ngành hàng để thí điểm, xác định rõ vướng mắc, cơ quan liên quan và loại chi phí phát sinh. Cách làm theo từng hành lang, dòng hàng sẽ giúp nhận diện điểm nghẽn và có cơ sở đánh giá giải pháp.

Yêu cầu tính đủ chi phí được ông Bùi Bá Nghiêm, Chuyên viên cao cấp Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương đề xuất. Theo ông Nghiêm, một lô hàng phải được tính cả cước vận tải, phí cảng, kho bãi, thủ tục, tồn kho, vốn và chi phí do chậm trễ, hư hỏng. Cục đề nghị theo dõi chi phí theo ngành hàng, hành lang, loại hình doanh nghiệp.

Về thủ tục, Cục Xuất nhập khẩu đề xuất rà soát chứng từ trùng lặp, thực hiện nguyên tắc cung cấp dữ liệu một lần, xử lý trước khi hàng đến và hậu kiểm khi đủ điều kiện. Tại cảng, kho, cửa khẩu, cần áp dụng đặt lịch, điều phối phương tiện, trao đổi dữ liệu trước khi hàng đến để giảm thời gian chờ. Nền tảng điều phối cần kết nối các hệ thống hiện có, tránh yêu cầu doanh nghiệp báo cáo lại.

Cùng với tổ chức vận hành, Cục đề nghị công khai mức thu, căn cứ, thời điểm áp dụng và dịch vụ tương ứng đối với giá, phí, phụ phí. Hợp đồng phải quy định rõ thời gian miễn lưu, trách nhiệm chậm trễ và cơ chế giải quyết tranh chấp.

Ở phía doanh nghiệp, Cục đề nghị quản trị theo tổng chi phí đưa hàng đến thị trường, từ dự báo sản lượng, kiểm soát tồn kho đến lựa chọn điều kiện giao hàng và tuyến thay thế. Doanh nghiệp logistics cần liên kết cung cấp dịch vụ tích hợp, nâng năng lực vận tải đa phương thức và logistics lạnh.

Quyết định số 2229/QĐ-TTg ngày 09/10/2025 của Thủ tướng Chính phủ đặt mục tiêu đến năm 2035 đưa chi phí logistics xuống mức tương đương 12% - 15% GDP và Việt Nam vào nhóm 40 quốc gia, vùng lãnh thổ đứng đầu về LPI. Theo đại diện Cục Xuất nhập khẩu, muốn đạt mục tiêu này, trọng tâm không thể chỉ là xây thêm hạ tầng. Cần đồng thời tổ chức lại luồng hàng, kết nối các phương thức vận tải, giảm thời gian chờ, cải cách thủ tục, nâng năng lực doanh nghiệp và điều hành bằng dữ liệu.

Từ phía quản lý, ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương nhấn mạnh yêu cầu giảm chi phí logistics để hỗ trợ hoạt động xuất nhập khẩu. Ông Hải mong muốn tăng cường đối thoại giữa các hiệp hội ngành hàng, đơn vị logistics và cơ quan quản lý, thẳng thắn nhận diện những điểm nghẽn làm phát sinh chi phí, từ đó xác định vấn đề cần tháo gỡ và giải pháp phù hợp với thực tiễn doanh nghiệp.