Hà Nội thông qua Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm

Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm đặt ra cấu trúc phát triển theo mô hình đa cực. Ảnh: Quang Thái

Định hình đô thị đa trung tâm, đa tầng, gắn kết vùng

Chiều 28/3, tại kỳ họp thứ nhất HĐND TP. Hà Nội khóa XVII, nhiệm kỳ 2026–2031, các đại biểu đã biểu quyết thông qua Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm. Đây là nội dung có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ định hướng phát triển trong ngắn hạn mà còn đặt nền móng chiến lược cho tương lai dài hạn của Thủ đô.

Trình bày tờ trình, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Hà Nội Dương Đức Tuấn cho biết, quy hoạch được xây dựng theo lộ trình rõ ràng với các mốc thời gian cụ thể: đến năm 2035, 2045, 2065 và tầm nhìn 100 năm. Theo đó, đến năm 2035, Hà Nội phấn đấu trở thành thành phố “Văn hiến - Văn minh- Hiện đại - Hạnh phúc”, là trung tâm lớn về kinh tế, giáo dục, y tế và đổi mới sáng tạo của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Đến năm 2045, Thủ đô hướng tới ngang tầm các thủ đô của các nước phát triển, hội tụ tri thức và công nghệ toàn cầu; và đến năm 2065 cùng tầm nhìn xa hơn, hướng tới trở thành thành phố toàn cầu với chất lượng sống cao.

Một trong những điểm nhấn quan trọng của quy hoạch là định hình cấu trúc đô thị theo không gian phát triển mở, đa tầng, đa lớp, đa cực và đa trung tâm. Trong đó, sông Hồng được xác định là trục cảnh quan sinh thái văn hóa chủ đạo, giữ vai trò trung tâm kết nối Thủ đô với vùng và các hành lang kinh tế trong nước, quốc tế.

Quy hoạch lần này cho thấy sự đổi mới mạnh mẽ trong tư duy, chuyển từ “quy hoạch hàn lâm” sang “quy hoạch hành động”. Các định hướng được gắn chặt với chương trình, kế hoạch cụ thể, làm cơ sở triển khai các dự án động lực mang tính chiến lược. Trong đó, phát triển hệ thống hạ tầng giao thông, đặc biệt là đường sắt đô thị, được xác định là trụ cột nhằm giải quyết các điểm nghẽn của đô thị lớn.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố Dương Đức Tuấn trình bày dự thảo Nghị quyết

Đồ án quy hoạch đề xuất 11 nhóm giải pháp đột phá, nổi bật là tăng cường liên kết vùng; phát triển đô thị theo mô hình TOD lấy giao thông công cộng làm trung tâm; hình thành các cực tăng trưởng mới; xây dựng đô thị thông minh, xanh, bền vững; tái thiết đô thị có chọn lọc; khai thác hiệu quả không gian đa tầng; phát triển sân bay thứ hai của vùng Thủ đô; và giải quyết căn bản các vấn đề môi trường.

Về tổ chức không gian, Hà Nội được định hướng theo mô hình “chùm đô thị hướng tâm”, với đô thị trung tâm là hạt nhân kết nối vùng và quốc tế. Các đô thị vệ tinh được phân vai rõ ràng nhằm chia sẻ áp lực dân số, đồng thời tạo động lực phát triển mới. Quy hoạch xác định 9 cực phát triển, 9 trung tâm lớn và 9 trục động lực, đóng vai trò như hệ thống “xương sống” kết nối không gian đô thị.

Trong bối cảnh quỹ đất hạn chế, quy hoạch chuyển hướng khai thác không gian theo chiều đứng và tích hợp đa chức năng. Không gian đô thị được tổ chức theo ba tầng: không gian ngầm phục vụ hạ tầng; không gian mặt đất phục vụ sinh hoạt; và không gian trên cao gắn với các mô hình phát triển tương lai. Đồng thời, cấu trúc đô thị đa lớp được xây dựng trên nền tảng các giá trị di sản văn hóa, sinh thái tự nhiên và kinh tế số hóa, bảo đảm hài hòa giữa phát triển và bảo tồn.

Quy hoạch cũng chú trọng khu vực nông thôn, chuyển từ sản xuất nông nghiệp truyền thống sang kinh tế nông nghiệp sinh thái, ứng dụng công nghệ cao. Việc bảo tồn không gian làng truyền thống được gắn với phát triển du lịch, văn hóa và các ngành nghề truyền thống, theo mô hình “làng trong phố - phố trong làng”.

Một định hướng quan trọng khác là phát triển không gian xanh, với mục tiêu tỷ lệ cây xanh đạt 40-50% diện tích tự nhiên toàn thành phố. Đồng thời, quy hoạch duy trì hợp lý quỹ đất nông nghiệp, lâm nghiệp, mặt nước và hành lang thoát lũ nhằm bảo đảm phát triển bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Để bảo đảm tính khả thi, quy hoạch được cụ thể hóa thành các kế hoạch triển khai theo từng giai đoạn 5 năm và hằng năm, gắn với kế hoạch đầu tư công và phát triển kinh tế -xã hội. Thành phố sẽ phân công rõ trách nhiệm cho từng cấp, từng ngành, tăng cường giám sát, kiểm tra tiến độ, đồng thời thiết lập hệ thống quản lý đầu tư liên ngành nhằm nâng cao hiệu quả điều phối.

Các đại biểu HĐND Thành phố biểu quyết thông qua Nghị quyết về Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm

Hướng tới phát triển bền vững, hiện đại và hội nhập toàn cầu

Trong giai đoạn 2026–2030, Hà Nội ưu tiên hoàn thiện các tuyến vành đai, trục giao thông hướng tâm, hệ thống cầu vượt sông và đẩy nhanh tiến độ các tuyến đường sắt đô thị. Các dự án xử lý môi trường cấp bách cũng được tập trung triển khai. Giai đoạn tiếp theo sẽ hướng tới hoàn thiện hạ tầng đồng bộ, xây dựng sân bay thứ hai và các trung tâm y tế, giáo dục quy mô lớn.

Về nguồn lực, quy hoạch xác định đây là yếu tố then chốt. Tổng nhu cầu vốn đầu tư là rất lớn, đòi hỏi cơ chế huy động linh hoạt như khai thác giá trị đất đai theo mô hình TOD, phát hành trái phiếu đô thị quốc tế và đẩy mạnh hợp tác công tư.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý quy hoạch sẽ được đẩy mạnh thông qua hệ thống dữ liệu không gian và mô hình “bản sao số”, nhằm nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý. Quy hoạch cũng nhận được sự đóng góp rộng rãi với hơn 8.300 ý kiến từ các bộ, ngành, địa phương, chuyên gia và người dân, thể hiện sự đồng thuận cao.

Phát biểu đóng góp ý kiến, đại biểu Đàm Văn Huân, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Ứng Hòa bày tỏ sự thống nhất cao với tờ trình của UBND thành phố và báo cáo thẩm tra của HĐND thành phố, đồng thời đánh giá quy hoạch thể hiện bước tiến rõ rệt về tư duy với tầm nhìn dài hạn, bám sát Luật Thủ đô và Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Dưới góc độ chuyên môn, đại biểu Lê Văn Đức nhấn mạnh vai trò của hệ thống sông, hồ trong cấu trúc đô thị. Theo ông, sông Hồng không chỉ là yếu tố tự nhiên mà còn là trục dẫn dắt không gian phát triển, góp phần chuyển đổi diện mạo đô thị theo hướng “hướng sông”. Đồng thời, ông cũng chỉ ra những thách thức như ô nhiễm nguồn nước, áp lực đô thị hóa và yêu cầu phối hợp liên ngành, liên tỉnh trong quản lý hệ thống sông ngòi.

Đại biểu đề xuất cần hoàn thiện khung pháp lý về bảo vệ hành lang sông, hồ; khuyến khích hợp tác công - tư trong phát triển không gian ven sông; đồng thời ứng dụng công nghệ số để giám sát và quản lý chất lượng nước.

Tiếp thu các ý kiến, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Hà Nội Dương Đức Tuấn khẳng định quy hoạch sẽ tiếp tục được hoàn thiện trước khi trình phê duyệt và công bố theo đúng quy định.

Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm thể hiện bước chuyển mạnh mẽ trong tư duy phát triển, kết hợp hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo tồn văn hóa và bảo vệ môi trường. Đây là nền tảng quan trọng để Hà Nội phát huy vai trò đầu tàu, trung tâm phát triển của cả nước và từng bước vươn lên trở thành đô thị có tầm ảnh hưởng trong khu vực và trên thế giới.