Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đầu tư hơn 2.000km đường sắt đô thị

Đường sắt đô thị trên cao đoạn Nhổn-Cầu Giấy được vận hành và khai thác. (Ảnh: Hoài Nam/Vietnam+)

Các dự án đường sắt đô thị của Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh theo quy hoạch lên tới 2.003km và hiện 2 thành phố lớn nhất cả nước đang tiến hành đầu tư các đoạn tuyến để tháo gỡ ùn tắc giao thông nội đô, đồng thời mở không gian phát triển đô thị.

Báo cáo của Bộ Xây dựng cho thấy, theo quy hoạch, trên địa bàn thành phố Hà Nội có 18 tuyến đường sắt đô thị, tổng chiều dài khoảng 979km; đang đầu tư 11 tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài khoảng 427km.

Trong đó, có 3 tuyến đang triển khai gồm: tuyến 3.1, đoạn Nhổn-ga Hà Nội đã hoàn thành đoạn trên cao, đang triển khai thi công đoạn hầm; tuyến 2.1, đoạn Nam Thăng Long-Trần Hưng Đạo đã khởi công ngày 9/10/2025, đang triển khai công tác giải phóng mặt bằng song song với điều chỉnh dự án; tuyến 5, Văn Cao-Hòa Lạc đã khởi công ngày 19/12/2025, đang triển khai dự án thành phần 1 về giải phóng mặt bằng và đang trình Thủ tướng Chính phủ quyết định về phương án hạ ngầm.

Ngoài ra, 5 tuyến đang chuẩn bị đầu tư dự án và đã khởi công ngày 22/6/2026, dự kiến hoàn thành 2030 gồm: tuyến số 1: Sân vận động Hùng Vương-Khu công nghiệp đường sắt-Ngọc Hồi-ga Hà Nội-Yên Viên-Khu đô thị đa mục tiêu Thư Lâm-Sân bay Nội Bài; tuyến số 2: Sân bay Nội Bài-Trần Hưng Đạo-Thượng Đình-Sân vận động Hùng Vương; tuyến số 8: Hòa Lạc-Sơn Đồng-Mai Dịch-Vành đai 3-Lĩnh Nam-Dương Xá; tuyến số 14: đoạn từ cầu Thăng Long-Hồng Hà-Ocean Park; tuyến số 10: Cổ Loa-Võ Chí Công-Vành đai 3-Vành đai 2,5-Times City-Cổ Loa.

Ba tuyến gồm: tuyến 3.2, đoạn ga Hà Nội-Hoàng Mai; tuyến 3.3, đoạn Trôi-Nhổn và kéo dài đi Sơn Tây; tuyến 2A Cát Linh-Hà Đông kéo dài (Hà Đông-Xuân Mai) đang chuẩn bị đầu tư phấn đấu khởi công năm 2027, hoàn thành năm 2030.

Đối với các dự án đường sắt đô thị Thành phố Hồ Chí Minh, theo các Quy hoạch được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, quy hoạch mạng lưới đường sắt đô thị Thành phố Hồ Chí Minh gồm 28 tuyến, có tổng chiều dài khoảng 1.024 km.

Hiện, Thành phố Hồ Chí Minh đang ưu tiên triển khai đầu tư 8 tuyến đường sắt đô thị giai đoạn 2026-2030 với tổng chiều dài khoảng 305km gồm: tuyến đường sắt đô thị số 2 (đoạn Bến Thành-Tham Lương); tuyến đường sắt đô thị số 2 (đoạn Bến Thành-Thủ Thiêm); tuyến đường sắt Thủ Thiêm-Long Thành; tuyến đường sắt đô thị số 1 (Thành phố mới Bình Dương-Suối Tiên); giai đoạn 1 tuyến đường sắt đô thị số 6 (đoạn từ Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất-Phú Hữu); tuyến đường sắt Bến Thành-Cần Giờ; tuyến đường sắt đô thị số 2: Thành phố Thủ Dầu Một-Thành phố Hồ Chí Minh; tuyến đường sắt đô thị số 4 (Đông Thạnh-Hiệp Phước).

Trong đó, thành phố đang triển khai lập báo cáo nghiên cứu khả thi 6 dự án đó là tuyến đường sắt Thủ Thiêm-Long Thành; tuyến đường sắt đô thị số 1 (Thành phố mới Bình Dương-Suối Tiên); giai đoạn 1: tuyến đường sắt đô thị số 6 (đoạn từ Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất-Phú Hữu); tuyến đường sắt Bến Thành-Cần Giờ; tuyến đường sắt đô thị số 2: Thành phố Thủ Dầu Một-Thành phố Hồ Chí Minh; tuyến đường sắt đô thị số 4 (Đông Thạnh-Hiệp Phước), phấn đấu khởi công trong năm 2026.

Bên cạnh đó, 2 dự án đường sắt đô thị đang triển khai gồm: Dự án tuyến số 2 Bến Thành-Tham Lương có tổng mức đầu tư điều chỉnh 55.179 tỷ đồng vốn ngân sách thành phố, thời gian thực hiện dự án từ năm 2010, hoàn thành năm 2030. Thành phố Hồ Chí Minh đã hoàn thành phê duyệt điều chỉnh dự án và khởi công dự án ngày 15/01/2026. Hiện nay, tổng thầu EPC đang tập trung thi công 2 nhà ga S10 và S5.

Cụ thể, Dự án tuyến số 2 Bến Thành-Thủ Thiêm có tổng vốn đầu tư khoảng 36.700 tỷ đồng. Dự án thực hiện theo hình thức hợp đồng BT (thanh toán bằng quỹ đất kết hợp ngân sách nhà nước), do Công ty cổ phần Đầu tư Địa ốc Đại Quang Minh (thuộc Tập đoàn Thaco) làm nhà đầu tư. Dự án khởi công ngày 29/4/2026, tiến độ dự kiến hoàn thành đưa vào khai thác năm 2030. Hiện nay, nhà đầu tư đang tổ chức triển khai khảo sát, lập thiết kế triển khai sau thiết kế tổng thể (FEED) và dự toán hoàn thành vào cuối năm 2026 để triển khai thi công.

Trong thời gian tới, Bộ Xây dựng sẽ phối hợp với các bộ, ngành, Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội triển khai các dự án đường sắt đô thị tại 2 địa phương này nhằm tháo gỡ các khó khăn về quy hoạch, tiêu chuẩn, nguồn vốn, giải phóng mặt bằng và thủ tục đầu tư./.