Kết nối dữ liệu làm nền tảng để mở rộng tài chính số

Ngày 26/5, tại TP. Hồ Chí Minh, diễn ra họp báo công bố chương trình “Ngày Tài chính số 2026” với chủ đề “Thanh toán thông minh – Thúc đẩy tài chính số” do Báo Tuổi Trẻ phối hợp cùng Vụ Thanh toán - Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN), Sở Công thương TP.Hồ Chí Minh và Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS) tổ chức.

Tiếp tục chuẩn hóa hạ tầng thanh toán số

Theo Ban tổ chức, chương trình năm nay không chỉ nằm ở quy mô hoạt động được mở rộng so với “Ngày không tiền mặt 16/6” thường niên, mà còn phản ánh sự chuyển hướng trong tư duy điều hành của cơ quan quản lý.

Nếu giai đoạn trước tập trung thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt thì giai đoạn mới hướng tới xây dựng một hệ sinh thái tài chính số có khả năng kết nối ngân hàng, trung gian thanh toán, hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và người tiêu dùng trên cùng một nền tảng dữ liệu số.

Ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán (NHNN) cho biết, sau 7 năm triển khai từ năm 2019, chương trình “Ngày không tiền mặt” đã góp phần thay đổi mạnh hành vi thanh toán của người dân.

Từ giai đoạn người dùng còn bỡ ngỡ với ví điện tử và mã QR, đến cuối năm 2025, Việt Nam đã ghi nhận hơn 25,2 tỷ giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt với tổng giá trị vượt 362 triệu tỷ đồng.

“Đây là nền tảng quan trọng để ngành Ngân hàng bước sang giai đoạn phát triển tài chính số sâu hơn, thay vì chỉ dừng lại ở việc giảm sử dụng tiền mặt”, ông Tuấn nhấn mạnh.

Theo lãnh đạo Vụ Thanh toán, trong giai đoạn tới NHNN sẽ tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý và phát triển hạ tầng thanh toán quốc gia, coi đây là “đòn bẩy” để thực hiện các mục tiêu tài chính vĩ mô.

Trọng tâm điều hành được đặt trên ba trụ cột gồm: hoàn thiện pháp lý; phát triển hạ tầng thanh toán an toàn, thông suốt, chuẩn hóa; mở rộng kết nối thanh toán quốc tế gắn với bảo đảm an ninh hệ thống.

Trong đó, một định hướng đáng chú ý là nghiên cứu chuyển đổi từ mã QR chuyển khoản đơn thuần sang chuẩn QR thanh toán thống nhất, áp dụng rộng tại điểm bán lẻ, chợ truyền thống và các khu vực giao thương.

Theo ông Tuấn, khi dòng tiền của hộ kinh doanh, tiểu thương và doanh nghiệp nhỏ được ghi nhận thường xuyên qua các nền tảng số, dữ liệu giao dịch có thể trở thành cơ sở để ngân hàng đánh giá dòng tiền. Theo đó, sản phẩm tín dụng cần thiết kế phù hợp và mở rộng khả năng tiếp cận vốn đối với nhóm khách hàng lâu nay còn khó tiếp cận tín dụng chính thức do thiếu tài sản bảo đảm hoặc hồ sơ tài chính minh bạch.

Ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán

Mở rộng tài chính toàn diện từ điểm bán nhỏ

Theo Ban Tổ chức, chương trình “Ngày Tài chính số 2026” diễn ra từ tháng 5 đến tháng 9/2026 với nhiều hoạt động, trong đó có chiến dịch “Chuyển mã QR – Nhận đa lợi ích” triển khai tại các khu vực giao thương lớn như chợ Bến Thành hay phố ẩm thực Phan Xích Long. Chiến dịch hướng tới hỗ trợ hộ kinh doanh chuẩn hóa thanh toán số, kết nối QR Pay, QR Global và nâng trải nghiệm thanh toán cho khách trong nước lẫn khách quốc tế.

Trong khuôn khổ chương trình, ngày 6/6, Vụ Thanh toán sẽ phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức hội thảo “Thanh toán thông minh trong kỷ nguyên số”, tập trung thảo luận về xu hướng thanh toán thông minh, yêu cầu mới của kinh tế số và các giải pháp phát triển hệ sinh thái tài chính số an toàn, kết nối, bền vững.

Cùng thời điểm, “Lễ hội Tài chính số” sẽ diễn ra tại phố đi bộ Nguyễn Huệ với quy mô dự kiến khoảng 100.000 - 120.000 lượt người tham dự. Không gian lễ hội được thiết kế như một mô hình “xã hội tài chính số thu nhỏ”, gồm các khu trải nghiệm thanh toán thông minh, thanh toán xuyên biên giới, fintech, tư vấn an ninh tài chính số và quản lý tài chính cá nhân.

Ở góc độ thị trường, ông Nguyễn Nguyên Phương, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh đánh giá, đây là nhóm hoạt động có tính thực tiễn cao đối với khu vực hộ kinh doanh và tiểu thương.

“Hộ kinh doanh và tiểu thương là khu vực có quy mô giao dịch lớn nhưng lâu nay phần lớn vẫn vận hành bằng tiền mặt, ghi chép thủ công hoặc dữ liệu phân tán. Khi được hỗ trợ chuyển sang chuẩn thanh toán số, nhóm này không chỉ thuận tiện hơn trong bán hàng mà còn từng bước minh bạch dòng tiền, thích ứng với yêu cầu hóa đơn điện tử, quản lý thuế và thương mại điện tử”, ông Phương cho biết.

Về định hướng dài hạn, ông Phạm Anh Tuấn cho biết song song với thanh toán nội địa, NHNN cũng đang thúc đẩy mở rộng hạ tầng thanh toán quốc tế thông qua kết nối thanh toán bán lẻ song phương bằng mã QR với các quốc gia trong khu vực và trên thế giới. Định hướng này phù hợp với xu hướng thời gian gần đây khi nhiều ngân hàng thương mại cùng NAPAS liên tục mở rộng hợp tác QR xuyên biên giới với các thị trường châu Á.

Tuy nhiên, bên cạnh yêu cầu mở rộng hạ tầng và nâng trải nghiệm người dùng, NHNN cũng nhấn mạnh nhiệm vụ bảo vệ dữ liệu cá nhân, bảo đảm an toàn hệ thống và củng cố niềm tin người dùng.

“Khi thanh toán điện tử ngày càng phổ biến, các rủi ro liên quan đến lừa đảo công nghệ, giả mạo giao dịch và đánh cắp dữ liệu cũng gia tăng nhanh hơn. Vì vậy, định hướng của NHNN là phát triển tài chính số phải đi cùng với bảo đảm an toàn hệ thống và củng cố niềm tin người dùng”, ông Tuấn nhấn mạnh.