Không có an toàn, tài sản mã hóa khó hút dòng vốn

Theo các chuyên gia, dòng vốn chỉ tham gia khi quyền sở hữu được xác lập, tài sản cơ sở được kiểm chứng và trách nhiệm rõ ràng. Ảnh: Unsplash

Thanh khoản bắt đầu từ niềm tin

Công nghệ blockchain và quá trình mã hóa tài sản thực (Real World Assets (RWA), đang tạo ra phương thức mới để đưa bất động sản, trái phiếu, quỹ đầu tư và hàng hóa lên môi trường số. Khi được mã hóa, tài sản có thể tiếp cận nhiều nhà đầu tư hơn, giảm quy mô đầu tư tối thiểu, rút ngắn thanh toán và tăng khả năng theo dõi giao dịch. Dù vậy, công nghệ chưa thể tạo nên thị trường nếu quyền sở hữu, chất lượng dữ liệu và trách nhiệm các bên chưa rõ ràng.

Tại sự kiện Mã hóa tài sản thực Việt Nam 2026 (Vietnam RWA Summit 2026), Thiếu tướng, Tiến sĩ Hồ Văn Hương, Phó Trưởng Ban, Ban Cơ yếu Chính phủ, cho rằng thị trường RWA và tài sản số không thể chỉ dựa vào việc số hóa tài sản hoặc đưa giao dịch lên môi trường số. Theo ông Hương, nền tảng của thị trường nằm ở xác thực tài sản, bảo vệ giao dịch và nhận diện tin cậy các chủ thể tham gia.

Ông Hương lưu ý, blockchain có thể bảo vệ dữ liệu sau khi được ghi nhận nhưng không tự bảo đảm tính chính xác của dữ liệu đầu vào. Nếu nguồn dữ liệu không được chuẩn hóa, công nghệ vẫn có thể lưu giữ thông tin sai lệch.

“Việt Nam cần sớm xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật cho blockchain và hoạt động token hóa tài sản, đồng thời củng cố hạ tầng định danh, xác thực số, công nghệ mật mã và cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp công nghệ, tổ chức tài chính” - ông Hương nhấn mạnh.

Phân tích thêm, TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính - tiền tệ Quốc gia nhận định, tài sản mã hóa kéo theo rủi ro pháp lý, quyền sở hữu, công nghệ, an ninh mạng, thanh khoản, định giá, rửa tiền và nguy cơ lan truyền sang hệ thống tài chính truyền thống.

Theo ông Lực, tài sản mã hóa cần được phân loại theo bản chất kinh tế và mức độ rủi ro, thay vì áp dụng một khuôn khổ chung.

Vì vây, ông Lực cho rằng, các tổ chức cung cấp dịch vụ phải tách bạch tài sản khách hàng, minh bạch dự trữ, tăng cường quản trị thanh khoản và chuẩn bị phương án xử lý khi mất khả năng thanh toán. Cơ chế phối hợp liên ngành, chia sẻ thông tin xuyên biên giới cũng cần được củng cố để hạn chế khoảng trống giám sát. An toàn vừa là yêu cầu kỹ thuật, vừa là điều kiện bảo vệ nhà đầu tư.

Việt Nam có cơ hội mở rộng kênh huy động vốn mới, song cơ hội chỉ bền vững khi tài sản được xác minh, dữ liệu tin cậy, dòng tiền được giám sát, trách nhiệm từng chủ thể được xác định và nhà đầu tư được bảo vệ.(Ảnh: SCEX)

Hạ tầng bảo mật quyết định dòng vốn

Từ kinh nghiệm quốc tế, ông Francesco Ranieri Fabracci, Giám đốc Phát triển mảng mã hóa của Tether cho rằng, stablecoin đã chứng minh một tài sản tài chính có thể được phát hành và lưu chuyển trên blockchain với quy mô lớn. Tuy nhiên, khi mô hình được mở rộng sang trái phiếu, quỹ đầu tư, bất động sản hoặc hàng hóa, hệ thống phải đồng thời xử lý quyền sở hữu, tuân thủ, bảo mật và khả năng kết nối với các định chế tài chính.

Ông Francesco Ranieri Fabracci nhấn mạnh: “Tốc độ giao dịch cao hơn cũng đồng nghĩa với việc thời gian phát hiện và xử lý sự cố bị thu hẹp. Do đó, các yêu cầu về danh tính, quyền truy cập, kiểm soát giao dịch và tuân thủ không thể được thực hiện thủ công sau khi giao dịch đã phát sinh. Những quy tắc này cần được tích hợp trực tiếp vào kiến trúc nền tảng và vòng đời của mã”.

Tiếp nối góc nhìn này, ông SB Seker, Giám đốc Khu vực APAC, Binance, cho rằng đổi mới chỉ có thể mở rộng khi được đặt trên một hạ tầng thị trường đủ tin cậy. Theo ông SB Seker, dù mỗi quốc gia lựa chọn mô hình quản lý khác nhau, các nguyên tắc cốt lõi vẫn hội tụ ở sự rõ ràng pháp lý, trung lập về công nghệ, quản trị rủi ro, bảo vệ người dùng và duy trì tính toàn vẹn của thị trường.

Từ lớp tài sản, ông Marc Krisjanou, Nhà sáng lập kiêm Cố vấn Tài chính Zanarc, lưu ý các tiêu chuẩn như ISO 27001 hay SOC 2 mới bao phủ những kiểm soát an ninh mạng nền tảng, chưa xử lý đầy đủ đặc thù của blockchain như quản lý khóa, ví đa chữ ký, cầu nối và tính bất biến của giao dịch. Các nền tảng vì vậy cần áp dụng thêm tiêu chuẩn chuyên biệt cho Web3, đồng thời kiểm soát rủi ro khi AI được sử dụng trong phát triển mã nguồn, ký giao dịch, vận hành hệ thống và quản lý nhà cung cấp.

Ở cấp độ mã nguồn, ông John Kiew, Giám đốc Phát triển Kinh doanh khu vực Đông Nam Á, CertiK, nhấn mạnh kiểm toán hợp đồng thông minh không thể giải quyết mọi rủi ro, bởi hoạt động này chủ yếu phát hiện lỗ hổng trước khi triển khai. Dự án cần được xác minh về đội ngũ, mức độ minh bạch, công khai kết quả kiểm toán và tái kiểm toán khi có thay đổi triển khai lớn.

Từ góc độ vận hành, ông Dư Công Thành, Giám đốc Phát triển Thị trường Global, SotaTek, cho rằng hệ thống cần được xây dựng trên hạ tầng cấp độ doanh nghiệp, phân định rõ dữ liệu on-chain và off-chain, quyền truy cập và trách nhiệm giữa các bên. Cùng với khả năng mở rộng, tính sẵn sàng cao, sao lưu và phục hồi sự cố, hệ thống phải đảm bảo khả năng kiểm toán, truy xuất và thích ứng khi mạng lưới hoặc hợp đồng thông minh được nâng cấp.

Từ phía cơ quan quản lý, ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch UBCKNN, nhận định RWA đang nổi lên như một xu hướng có ảnh hưởng lớn đối với tài chính toàn cầu, giúp khơi thông những nguồn lực còn “ngủ yên” trong nền kinh tế.

Theo ông Hải, khi nhu cầu vốn cho hạ tầng, sản xuất, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngày càng lớn, đây là hướng phát triển giàu tiềm năng nhưng cần được nghiên cứu nghiêm túc, triển khai thận trọng với tầm nhìn dài hạn.

Tài sản mã hóa có thể kết nối vốn với nền kinh tế thực, nhưng thanh khoản không tự xuất hiện nhờ công nghệ. Dòng vốn chỉ tham gia khi quyền sở hữu được xác lập, tài sản cơ sở được kiểm chứng và trách nhiệm rõ ràng. An toàn, bảo mật phải xuyên suốt từ phát hành, lưu ký đến giao dịch và xử lý sự cố. Khi niềm tin được bảo đảm bằng thể chế và quản trị minh bạch, thị trường mới phát triển bền vững.