Logistics xanh: Giảm chi phí vận tải, tăng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt

Chuyển đổi xanh trong logistics giúp doanh nghiệp tối ưu vận chuyển, giảm chi phí, phát thải và nâng cao năng lực cạnh tranh

Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Hoàng Nguyên Dinh nhận định hợp tác quốc tế đòi hỏi kết nối tiêu chuẩn, công nghệ và dữ liệu từ sản xuất đến tiêu thụ. Chuỗi giá trị toàn cầu chuyển hướng xanh hơn, minh bạch hơn và thông minh hơn, đòi hỏi đồng bộ hạ tầng, công nghệ và dữ liệu để logistics xanh trở thành lợi thế cạnh tranh.

Theo ông Dinh, năng lực cạnh tranh phụ thuộc vào doanh nghiệp và hạ tầng logistics, công nghệ, nhân lực và dữ liệu của toàn hệ sinh thái. Thành phố đề nghị các bên đề xuất sáng kiến hợp tác cụ thể, có thể nhân rộng.

Ông Cao Hồng Phong, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Cảng Cái Mép Gemadept - Terminal Link (Gemalink), cho biết thông tin thiếu liên thông giữa chủ hàng, đơn vị vận tải và cảng biển khiến hàng hóa lỡ chuyến tàu, phát sinh chi phí dù các khâu hoàn tất.

Gemalink sử dụng Smart Port hỗ trợ thủ tục trực tuyến và RiverGate để kết nối vận tải xà lan, đăng ký phương tiện, hàng hóa trên nền tảng số. Theo ông Phong, logistics xanh cần phương tiện xanh cùng minh bạch, tin cậy và hiệu quả. Xà lan điện, xe điện trong cảng hay điện mặt trời tại kho bãi khó phát huy hiệu quả nếu thiếu phối hợp, chia sẻ thông tin.

Ông đề xuất xây dựng hệ thống cộng đồng cảng biển từ những mô hình vận chuyển cụ thể, giúp theo dõi tiến độ đóng hàng, nhiệt độ bảo quản, lịch xà lan, thời điểm hàng đến cảng và thông quan, gồm doanh nghiệp xuất khẩu, vận tải, cảng biển, hải quan, cơ quan quản lý hàng hải và kiểm dịch. Hệ thống có thể theo dõi cả thời điểm container lạnh đến nơi đóng hàng.

Bà Ishita Dhamani, Thành viên hợp danh bộ phận Tư vấn EY Singapore, cho rằng lợi thế cạnh tranh dựa vào chi phí sản xuất thấp của Việt Nam thay đổi do biến động địa chính trị, xu hướng tiêu dùng xanh và công nghệ số. Năng lực cạnh tranh cần xét trên hệ sinh thái sản xuất, logistics và phân phối. Nhà máy có năng suất cao, sản phẩm tốt nhưng logistics thiếu minh bạch hoặc không chứng minh được dấu vết carbon vẫn khó tiếp cận thị trường.

Theo bà, phát triển chuỗi cung ứng xanh và nâng cao khả năng chống chịu gắn kết. Cải thiện kế hoạch sản xuất, tăng tính linh hoạt, kiểm soát chi phí và giảm lãng phí cũng giảm tác động môi trường, đồng thời giúp doanh nghiệp ứng phó với biến động.

Từ kinh nghiệm Singapore với PortNet và giải pháp của CrimsonLogic, bà nhấn mạnh vai trò kết nối dữ liệu giữa sản xuất, logistics và năng lượng để lập kế hoạch, ứng phó biến động và theo dõi phát thải carbon. Việt Nam cần hoàn thiện hạ tầng dữ liệu số, phát triển năng lượng sạch và logistics phát thải thấp. Trong 5-10 năm tới, chuỗi cung ứng dựa trên dữ liệu sẽ quan trọng.

TS Bùi Bá Nghiêm, chuyên viên cao cấp Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương, cho rằng logistics xanh phải gắn với chuyển đổi số, lấy hiệu quả kinh tế và môi trường làm thước đo. Số hóa thông quan, kiểm tra chuyên ngành, chứng từ điện tử và kết nối dữ liệu giúp giảm thời gian chờ, chi phí lưu kho và vận chuyển không cần thiết.

Đối với TP. Hồ Chí Minh và vùng kinh tế phía Nam, ông đề xuất kết nối các trung tâm sản xuất, kho bãi và vận tải thủy với cụm cảng Cái Mép - Thị Vải; đồng bộ hạ tầng sau cảng, tháo gỡ điểm nghẽn luồng tuyến, bến bãi và điểm gom hàng.

Theo ông Nghiêm, doanh nghiệp không cần đầu tư lớn. Tối ưu tuyến đường, giảm xe chạy rỗng, ghép tải, tiết kiệm năng lượng trong kho và ứng dụng phần mềm quản lý vận chuyển đều có thể giảm chi phí, nhiên liệu và phát thải.