Mang cơm đi làm: 5 sai lầm khiến bữa trưa thành nguồn gây bệnh

Ảnh minh họa được tạo bởi AI

Một nữ nhân viên văn phòng luôn có thói quen chuẩn bị hộp cơm để mang theo khi đi làm. Cô cẩn thận chọn nguyên liệu tươi, nấu chín kỹ và sắp xếp từng món ăn gọn gàng. Với cô, tự nấu cơm không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn yên tâm hơn về vệ sinh an toàn thực phẩm.

Thế nhưng, một ngày nọ, sau bữa trưa quen thuộc, cô bất ngờ bị đau bụng và rối loạn tiêu hóa. Điều khiến cô băn khoăn là hộp cơm được chuẩn bị ngay từ sáng, khi mở ra vẫn thơm ngon, không có mùi lạ hay dấu hiệu ôi thiu. Vậy tại sao một bữa cơm nhà tưởng chừng an toàn vẫn có thể tiềm ẩn nguy cơ gây vấn đề tiêu hóa?

Theo bác sĩ Phạm Uyển Trinh thuộc Đội ngũ chuyên môn Long Châu, thức ăn tự nấu không mặc nhiên an toàn nếu quá trình làm nguội, bảo quản và hâm nóng không phù hợp. Nguyên liệu sạch và nấu chín kỹ là những bước quan trọng, nhưng cần kết hợp với việc kiểm soát nhiệt độ để hạn chế nguy cơ mất an toàn thực phẩm.

Để bữa trưa văn phòng thực sự lành mạnh, hãy cùng nhận diện 5 sai lầm phổ biến khi mang cơm đi làm mà nhiều người thường xuyên mắc phải.

Đậy kín hộp thức ăn nóng

Một thói quen phổ biến là vừa nấu xong, nhiều người đậy nắp hộp thật kín rồi cho ngay vào tủ lạnh hoặc mang đi để giữ nóng. Tuy nhiên, việc đậy kín khi thực phẩm còn nóng lại tạo điều kiện cho hơi nước ngưng đọng thành những giọt nước nhỏ li ti bám trên nắp và thành hộp.

Hơi nước ngưng tụ có thể làm thay đổi độ ẩm và kết cấu của món ăn, nhưng bản chất hiện tượng này không phải nguyên nhân trực tiếp khiến vi khuẩn phát triển. Nguy cơ mất an toàn chủ yếu tăng khi thức ăn được giữ trong khoảng nhiệt độ thuận lợi cho vi sinh vật sinh trưởng quá lâu hoặc được làm nguội không đúng cách.

Để làm nguội an toàn, nên chia thức ăn thành các phần nhỏ, cho vào hộp sạch, nông để nhiệt thoát nhanh hơn và bảo quản lạnh sớm. Có thể để nắp hở trong thời gian ngắn khi làm nguội nếu điều kiện bảo đảm vệ sinh, nhưng không nên để thức ăn hở quá lâu trong nhiệt độ phòng. Không cần dùng hộp có lỗ thoáng khí để bảo quản thực phẩm; khi đã làm nguội và bảo quản, cần đậy kín hộp.

Nên chia thức ăn thành phần nhỏ, dùng hộp nông và bảo quản lạnh sớm

Dùng hộp nhựa kém chất lượng để mang và hâm thức ăn

Một sai lầm khác là sử dụng hộp đựng không phù hợp để hâm nóng thức ăn. Không phải loại nhựa nào cũng an toàn khi tiếp xúc với nhiệt độ cao.

Một số sản phẩm nhựa polycarbonate (PC) có thể được sản xuất từ nguyên liệu chứa bisphenol A (BPA). Mức độ BPA di chuyển từ vật liệu tiếp xúc thực phẩm sang thức ăn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm loại vật liệu, đặc tính thực phẩm, nhiệt độ và thời gian tiếp xúc. Vì vậy, không nên dùng hộp nhựa không được nhà sản xuất xác nhận phù hợp để hâm nóng, đặc biệt trong lò vi sóng. Để hạn chế phơi nhiễm không cần thiết, nên tuân thủ hướng dẫn sử dụng của sản phẩm.

Vậy nên chọn hộp đựng cơm nào để hâm nóng an toàn? Bác sĩ Phạm Uyển Trinh cho biết: “Có thể lựa chọn hộp thủy tinh chịu nhiệt hoặc hộp nhựa được nhà sản xuất ghi rõ phù hợp với lò vi sóng. Một số sản phẩm bằng polypropylene (PP) được thiết kế để chịu nhiệt, nhưng không nên mặc định mọi hộp PP đều phù hợp để hâm nóng. Cần tuân thủ hướng dẫn sử dụng, tránh dùng hộp bị nứt hoặc biến dạng và không hâm nóng thực phẩm trong hộp dùng một lần nếu sản phẩm không được thiết kế cho mục đích này.”

Không phải hộp nhựa nào cũng phù hợp để đựng và hâm nóng thức ăn

Hâm cơm chỉ vừa ấm, bên trong vẫn nguội

Việc hâm nóng không đều có thể khiến một số phần của thức ăn chưa đạt nhiệt độ cần thiết để giảm nguy cơ vi sinh vật gây bệnh. Ngoài ra, hâm nóng không thể bảo đảm loại bỏ mọi nguy cơ nếu thức ăn đã được bảo quản sai cách trước đó; một số độc tố do vi khuẩn tạo ra có thể chịu nhiệt và không bị phá hủy hoàn toàn khi hâm nóng thông thường.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thức ăn cần được hâm nóng kỹ trước khi ăn; các món súp và món hầm nên được đun sôi. WHO nêu mức 70°C là mốc có thể giúp bảo đảm an toàn khi nấu chín thực phẩm.

Với thức ăn đã nấu chín và bảo quản lạnh, hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) khuyến nghị hâm nóng lại đến nhiệt độ bên trong khoảng 74°C (165°F). Khi dùng lò vi sóng, nên đảo hoặc khuấy thức ăn giữa chừng, xoay hộp nếu cần và để thức ăn nghỉ một lúc sau khi hâm để nhiệt phân bố đều.

Cần hâm nóng kỹ và đều thức ăn, tránh tình trạng chỗ nóng, chỗ nguội

Để hộp cơm trong nhiệt độ phòng quá lâu

Một sai lầm điển hình là để hộp cơm trên bàn làm việc từ sáng đến trưa mà không bảo quản lạnh. Trong y khoa, có một khái niệm gọi là vùng nguy hiểm thực phẩm (food danger zone) - khoảng nhiệt độ từ 5°C đến 60°C.

Khi thực phẩm nằm trong khoảng nhiệt độ này, các vi khuẩn có thể nhân lên rất nhanh chóng, đặc biệt là trong điều kiện độ ẩm cao. Để ngăn chặn điều này, thực phẩm nấu chín không nên để ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ đồng hồ.

Vì vậy, nên cho thức ăn vào hộp nông, chia thành phần nhỏ và bảo quản lạnh càng sớm càng tốt, không để ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ. Nếu môi trường nóng trên 32°C, nên rút ngắn còn tối đa 1 giờ. Tủ lạnh nên được duy trì ở 5°C trở xuống theo khuyến cáo WHO. Nếu mang cơm đến nơi làm việc mà không có tủ lạnh, hãy dùng túi giữ nhiệt kèm đá gel đủ để duy trì nhiệt độ lạnh, hoặc hộp giữ nóng chuyên dụng có thể giữ thức ăn ở nhiệt độ an toàn.

Để hộp cơm ở nhiệt độ phòng quá lâu có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển

Mang món dễ hỏng nhưng không chuẩn bị cách bảo quản

Các món dễ hỏng như salad có thành phần dễ nhiễm bẩn; trong khi hải sản sống, sushi hay sashimi cần được xử lý và bảo quản đúng cách. Nếu để thực phẩm dễ hỏng ở nhiệt độ phòng quá lâu, nhiều loại vi sinh vật gây bệnh có thể phát triển. Một số thực phẩm ăn liền bảo quản lạnh còn có nguy cơ nhiễm Listeria monocytogenes, đặc biệt đáng lưu ý đối với phụ nữ mang thai, người cao tuổi và người suy giảm miễn dịch.

Bên cạnh đó, sự nhiễm chéo từ thực phẩm sống sang thực phẩm chín trong cùng một hộp đựng hoặc qua dụng cụ chế biến không sạch là nguyên nhân chính gây ra các vụ bùng phát ngộ độc thực phẩm.

Bác sĩ Phạm Uyển Trinh cho biết: “Với salad, gỏi, sushi hoặc các món ăn dễ hỏng, cần giữ thực phẩm lạnh liên tục, ở nhiệt độ phù hợp theo hướng dẫn bảo quản. Nếu không có tủ lạnh, có thể sử dụng túi giữ lạnh kèm đá gel, với điều kiện thực phẩm vẫn được giữ ở nhiệt độ an toàn trong suốt thời gian vận chuyển và chờ ăn. Tốt nhất, không nên mang hải sản sống hoặc món ăn dễ hỏng đi làm nếu không thể kiểm soát nhiệt độ bảo quản.”

Salad cần được bảo quản lạnh liên tục

Mang cơm nhà đi làm là thói quen tốt giúp tiết kiệm chi phí và chủ động lựa chọn thực phẩm. Tuy nhiên, nếu mắc phải 5 sai lầm khi mang cơm nhà đi làm kể trên, bữa ăn tưởng chừng an toàn vẫn có thể tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc thực phẩm và ảnh hưởng đến sức khỏe. Vì vậy, bên cạnh việc chọn nguyên liệu tươi và nấu chín kỹ, đừng quên chú ý đến cách bảo quản, lựa chọn hộp đựng và hâm nóng thức ăn đúng cách để mỗi bữa cơm mang đi làm luôn an toàn và ngon miệng.