Nâng “đáy” lương hưu: Bảo đảm mức sống tối thiểu cho người nghỉ hưu

Ưu tiên người nghỉ hưu thu nhập thấp, lương hưu dưới chuẩn được điều chỉnh lên 3,5 triệu đồng/tháng

Những năm gần đây, chính sách lương hưu tại Việt Nam liên tục được điều chỉnh nhằm đáp ứng yêu cầu bảo đảm an sinh xã hội, nhất là trong điều kiện giá cả sinh hoạt, tiền lương và bối cảnh kinh tế - xã hội có nhiều biến động. Trong đó, việc nâng mức hưởng đối với nhóm người có lương hưu thấp được xác định là một trong những trọng tâm chính sách.

Theo quy định tại Điều 67 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, lương hưu được điều chỉnh căn cứ vào mức tăng của chỉ số giá tiêu dùng, đồng thời phải phù hợp với khả năng cân đối của ngân sách nhà nước và Quỹ Bảo hiểm xã hội. Cách tiếp cận này nhằm bảo đảm giá trị thực của lương hưu, hạn chế tác động của lạm phát, qua đó giúp người nghỉ hưu duy trì mức sống ổn định sau khi rời thị trường lao động.

Khác với một số quốc gia áp dụng cơ chế điều chỉnh tự động, việc điều chỉnh lương hưu ở Việt Nam được xem xét thận trọng, dựa trên nhiều yếu tố. Trong đó, Luật Bảo hiểm xã hội nhấn mạnh yêu cầu điều chỉnh thỏa đáng đối với người có mức hưởng thấp và những người nghỉ hưu trước năm 1995. Đây là nhóm đối tượng chịu nhiều thiệt thòi do mặt bằng tiền lương và chính sách tiền lương ở các giai đoạn trước còn hạn chế, dẫn đến mức lương hưu thấp hơn đáng kể so với các thế hệ nghỉ hưu sau này.

Thời điểm, đối tượng và mức điều chỉnh cụ thể sẽ do Chính phủ quy định trên cơ sở điều kiện thực tế của nền kinh tế và khả năng nguồn lực. Điều này cho thấy chủ trương điều chỉnh lương hưu không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn thể hiện trách nhiệm xã hội của Nhà nước đối với người lao động đã có nhiều năm cống hiến.

Về nguồn lực thực hiện, Nghị quyết số 245/2025/QH15 của Quốc hội về dự toán ngân sách nhà nước năm 2026 yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tiếp tục triển khai các giải pháp tạo nguồn cải cách tiền lương. Đồng thời, năm 2026 vẫn duy trì việc loại trừ một số khoản thu khi xác định số tăng thu ngân sách địa phương dành cho cải cách tiền lương, qua đó tạo dư địa tài chính cho việc điều chỉnh lương hưu và các khoản trợ cấp liên quan.

Đáng chú ý, Quốc hội cho phép mở rộng phạm vi sử dụng nguồn tích lũy cải cách tiền lương của ngân sách Trung ương. Nguồn lực này không chỉ phục vụ cải cách tiền lương mà còn được dùng để điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp hằng tháng, trợ cấp ưu đãi người có công và thực hiện tinh giản biên chế. Đây được xem là điểm mới quan trọng, góp phần giải quyết bài toán nguồn lực cho các chính sách an sinh xã hội trong trung và dài hạn.

Tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV tiếp tục yêu cầu điều chỉnh một số loại phụ cấp, mức lương cơ sở, lương hưu và các khoản trợ cấp theo Kết luận số 206-KL/TW ngày 10/11/2025 của Bộ Chính trị. Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ được giao chỉ đạo các bộ, ngành liên quan khẩn trương xây dựng, ban hành văn bản hướng dẫn chi tiết, bảo đảm các quy định được triển khai kịp thời, đồng bộ ngay khi có hiệu lực.

Trên thực tế, từ ngày 1/7/2024, Chính phủ đã ban hành nghị định điều chỉnh tăng thêm 15% mức lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hằng tháng. Đây là mức tăng cao, gấp khoảng hai lần mức tăng bình quân trong giai đoạn 2013–2023. Hiện nay, cả nước có khoảng 3,5 triệu người đang hưởng lương hưu và các khoản trợ cấp liên quan, cho thấy quy mô và tác động xã hội lớn của chính sách này.

Bên cạnh mức tăng chung, Nhà nước còn áp dụng chính sách hỗ trợ bổ sung đối với những người đang hưởng lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội trước ngày 1/1/1995. Cụ thể, sau khi điều chỉnh, nếu mức hưởng vẫn thấp, người có thu nhập dưới 3,2 triệu đồng/tháng được tăng thêm 300.000 đồng/người/tháng; người có mức hưởng từ 3,2 triệu đồng/tháng đến dưới 3,5 triệu đồng/tháng được điều chỉnh lên bằng 3,5 triệu đồng/tháng. Chính sách này thể hiện rõ định hướng nâng “đáy” lương hưu, bảo đảm mức sống tối thiểu cho người nghỉ hưu.

Tính từ năm 1995 đến nay, Nhà nước đã thực hiện 24 lần điều chỉnh lương hưu. Các đợt điều chỉnh không chỉ góp phần cải thiện đời sống người cao tuổi mà còn phản ánh nỗ lực liên tục trong việc củng cố hệ thống an sinh xã hội, thích ứng với biến động kinh tế và mặt bằng giá cả qua từng giai đoạn. Việc nâng mức lương hưu thấp lên 3,5 triệu đồng mỗi tháng được kỳ vọng sẽ tiếp tục củng cố niềm tin của người lao động vào chính sách bảo hiểm xã hội và lộ trình bảo đảm an sinh lâu dài.