Nhà đầu tư mua bán chứng khoán có thể phải quét khuôn mặt khi giao dịch

Dự thảo mới của Bộ Tài chính đề xuất áp dụng xác thực sinh trắc học trong nhiều giao dịch chứng khoán trực tuyến nhằm tăng bảo mật và hạn chế gian lận tài khoản

Bộ Tài chính vừa công bố dự thảo Thông tư quy định về giao dịch điện tử trên thị trường chứng khoán (TTCK), trong đó đáng chú ý là đề xuất bắt buộc xác thực sinh trắc học đối với nhiều giao dịch trực tuyến của nhà đầu tư. Nếu được thông qua, đây sẽ là bước thay đổi lớn trong hoạt động giao dịch chứng khoán điện tử tại Việt Nam.

Theo dự thảo, các giao dịch điện tử trên TTCK phải bảo đảm nguyên tắc chính xác, công bằng, công khai, minh bạch, an toàn và bảo mật, đồng thời phù hợp với Luật Chứng khoán, Luật Giao dịch điện tử, Luật An ninh mạng và các quy định pháp luật liên quan.

Điểm mới nổi bật là nhà đầu tư khi thực hiện mua bán chứng khoán trực tuyến sẽ phải xác thực khớp đúng thông tin sinh trắc học khuôn mặt ít nhất một lần tại giao dịch đầu tiên của mỗi phiên đăng nhập. Thông tin sinh trắc học này được đối chiếu với dữ liệu lưu trong chip căn cước công dân, tài khoản VNeID hoặc cơ sở dữ liệu do công ty chứng khoán thu thập và lưu trữ theo quy định.

Dự thảo nêu rõ, nếu nhà đầu tư xác thực sai liên tiếp tối đa 10 lần, hệ thống sẽ tự động khóa chức năng giao dịch và chỉ mở lại sau khi tổ chức cung cấp dịch vụ thực hiện kiểm tra, nhận diện lại khách hàng. Quy định này nhằm hạn chế các hành vi giả mạo, chiếm quyền sử dụng tài khoản hoặc giao dịch trái phép.

Không chỉ áp dụng với hoạt động mua bán cổ phiếu, xác thực sinh trắc học còn được đề xuất triển khai trong các giao dịch mở, đóng tài khoản chứng khoán trực tuyến cũng như các giao dịch rút, chuyển tiền có giá trị lớn.

Cụ thể, với giao dịch rút hoặc chuyển tiền dưới 10 triệu đồng, nhà đầu tư phải áp dụng tối thiểu một hình thức xác thực như mã OTP, FIDO, xác thực hai kênh hoặc sinh trắc học. Trong khi đó, các giao dịch từ 10 triệu đồng trở lên bắt buộc phải xác thực khớp đúng thông tin sinh trắc học khuôn mặt.

Tuy nhiên, ngưỡng 10 triệu đồng chỉ áp dụng với giao dịch rút hoặc chuyển tiền ra khỏi tài khoản chứng khoán, không áp dụng cho giá trị lệnh mua bán cổ phiếu trên thị trường.

Đáng chú ý, Bộ Tài chính cũng yêu cầu các tổ chức cung cấp dịch vụ chứng khoán trực tuyến phải có giải pháp kỹ thuật để việc xác thực và thực hiện giao dịch được tiến hành trên cùng một thiết bị. Đây được xem là biện pháp nhằm ngăn chặn nguy cơ đánh cắp phiên đăng nhập hoặc lợi dụng thiết bị trung gian để thực hiện hành vi gian lận.

Theo dự thảo, có 6 hình thức xác thực giao dịch điện tử được đề xuất gồm: mã khóa bí mật dùng một lần (OTP), chữ ký số, xác thực sinh trắc học, xác thực hai kênh và một số phương thức xác thực điện tử khác theo quy định pháp luật.

Thực tế hiện nay, nhiều công ty chứng khoán và công ty quản lý quỹ đã triển khai eKYC bằng sinh trắc học khi mở tài khoản trực tuyến. Một số đơn vị cũng áp dụng xác thực khuôn mặt hoặc OTP cho các giao dịch có giá trị lớn. Tuy nhiên, do chưa có quy định bắt buộc nên việc triển khai chủ yếu mang tính tự nguyện và chưa đồng bộ trên toàn thị trường.

Giới chuyên gia đánh giá, việc bổ sung quy định xác thực sinh trắc học là xu hướng tất yếu trong bối cảnh giao dịch trực tuyến ngày càng phổ biến và các hình thức lừa đảo công nghệ cao có dấu hiệu gia tăng. Khi số lượng tài khoản chứng khoán tăng mạnh, nguy cơ rò rỉ dữ liệu hoặc bị chiếm đoạt tài khoản cũng trở thành thách thức lớn đối với các công ty chứng khoán.

Theo thống kê, hiện Việt Nam có hơn 12,9 triệu tài khoản chứng khoán, trong đó phần lớn là nhà đầu tư cá nhân trong nước. Quy mô nhà đầu tư tăng nhanh kéo theo áp lực nâng cao tiêu chuẩn an toàn hệ thống giao dịch và bảo vệ tài sản khách hàng.

Bộ Tài chính cho biết, việc hoàn thiện khung pháp lý về giao dịch điện tử trên TTCK còn nhằm đáp ứng yêu cầu nâng hạng thị trường. Theo lộ trình, TTCK Việt Nam được kỳ vọng sẽ được FTSE Russell xem xét nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp từ tháng 9/2026.

Để đạt mục tiêu này, hệ thống giao dịch và cơ chế quản lý cần tiệm cận thông lệ quốc tế, đặc biệt ở các tiêu chí liên quan đến minh bạch, an toàn dữ liệu và quản trị rủi ro. Việc áp dụng xác thực sinh trắc học được kỳ vọng sẽ góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư, nâng cao chất lượng vận hành thị trường và tăng khả năng chống chịu trước các rủi ro an ninh mạng trong giai đoạn mới.