Thứ trưởng Bộ Xây dựng: Nhiều địa phương chưa tích cực triển khai dự án nhà ở xã hội

Tọa đàm “Hiện thực hoá giấc mơ nhà ở xã hội”

Ngày 30/5, Bộ Xây dựng và Báo Tiền phong tổ chức tọa đàm “Hiện thực hoá giấc mơ nhà ở xã hội”.

Nhiều địa phương không đảm bảo chỉ tiêu NƠXH

Phát biểu tại tọa đàm, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết, ngay sau những chỉ đạo nóng từ Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ về phát triển NƠXH, các địa phương đã nhanh chóng vào cuộc. Nhiều tỉnh, thành đã thành lập Ban chỉ đạo, xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể, rà soát quỹ đất dành cho NƠXH, thậm chí chủ động bố trí quỹ đất độc lập để đẩy mạnh đầu tư.

Theo báo cáo tổng hợp, cả nước hiện có 1.309 dự án NƠXH với quy mô lên tới 9.733 ha đất. Đáng chú ý, chỉ trong một thời gian ngắn, đã có 679 dự án NƠXH được triển khai, tương đương 623.051 căn. Trong số đó, 108 dự án đã hoàn thành, 155 dự án đã khởi công và 416 dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư. Đây thực sự là một nỗ lực lớn, khi con số này tăng vọt từ mức gần như không đáng kể ở giai đoạn trước, cho thấy sự vào cuộc quyết liệt từ mọi cấp.

Bộ Xây dựng, với vai trò "nhạc trưởng" đã liên tục đôn đốc, tháo gỡ vướng mắc cho các dự án NƠXH tại địa phương. Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh cho biết, có khoảng 20 địa phương đã rất tích cực, nhiều dự án được triển khai thần tốc. Có thể kể đến những địa phương nổi bật như Hải Phòng, Đà Nẵng, Huế, Bắc Giang, Bắc Ninh, Thái Bình, Hải Dương, Nghệ An. Đây là những tỉnh, thành gần như đã hoàn thành chỉ tiêu đề ra, thể hiện sự chủ động và hiệu quả trong công tác triển khai xây dựng NƠXH.

Tuy nhiên, bên cạnh những điểm sáng, vẫn còn không ít địa phương cần tích cực hơn nữa để hoàn thành mục tiêu. Thái Nguyên, Khánh Hòa, Bình Thuận, Bình Dương, Long An là những cái tên đang có nhiều chuyển biến đáng ghi nhận nhưng cần tăng tốc hơn. Đáng lo ngại hơn, một số địa phương như Yên Bái, Ninh Bình, Nam Định, Hà Tĩnh, Quảng Ngãi, Quảng Nam thậm chí vẫn chưa khởi công xây dựng dự án NƠXH nào.

Theo ông Hà Quang Hưng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng), mục tiêu 100.000 căn NƠXH hoàn thành vào năm 2025 theo Quyết định 444/QĐ-TTg là một thách thức không nhỏ. Báo cáo từ các địa phương cho thấy có khả năng hoàn thành khoảng 71.200 căn (đạt 71%) từ nay đến cuối năm, như vậy vẫn còn một khoảng cách đáng kể để về đích.

Gần đây, Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh đã dẫn đầu đoàn công tác của Bộ Xây dựng đi kiểm tra, đôn đốc tại 20 tỉnh thành trong cả nước. Những địa phương này có chỉ tiêu hơn 60.000 căn NƠXH, và khả năng hoàn thành hiện vào khoảng 52.200 căn (87% so với chỉ tiêu được giao).

Thiếu chủ động từ chính quyền địa phương

Dù đã có khung pháp lý tương đối hoàn thiện và những chỉ đạo quyết liệt từ Trung ương, việc đạt được chỉ tiêu phát triển NƠXH vẫn là một bài toán khó đối với nhiều địa phương. Ông Hà Quang Hưng đã chỉ ra những nguyên nhân chính, từ sự thiếu quan tâm của chính quyền cơ sở đến những vướng mắc trong thủ tục và cơ chế.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh phát biểu tại tọa đàm

Ông Hưng nhấn mạnh, dù có chỉ đạo từ Bộ Chính trị, các Nghị quyết Trung ương, chỉ đạo của Thủ tướng và Đề án "Đầu tư xây dựng ít nhất 01 triệu căn hộ NƠXH cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021 - 2030", nhiều địa phương vẫn chưa thực sự quan tâm đến việc phát triển NƠXH. Minh chứng rõ nhất là hiện mới chỉ có khoảng 22 địa phương đưa chỉ tiêu phát triển NƠXH vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của mình. Điều này cho thấy sự thiếu quyết tâm và chủ động trong việc hiện thực hóa các mục tiêu đã đề ra.

Mặc dù Luật Nhà ở 2023, có hiệu lực từ 1/1/2025, được kỳ vọng sẽ "cởi trói" cho các quy định pháp luật, nhưng thực tế việc triển khai các thủ tục hành chính vẫn cần thời gian. Theo ông Hưng, thủ tục cho dự án NƠXH thậm chí còn rườm rà hơn cả nhà ở thương mại; việc cắt giảm thủ tục hành chính và ưu đãi cho chủ đầu tư theo Luật Nhà ở 2023 vẫn cần hướng dẫn cụ thể để triển khai.

Vấn đề quỹ đất cũng là một thách thức lớn. Ông Hưng lưu ý, nếu địa phương bố trí đất cho NƠXH ở những vị trí không thuận tiện, thiếu hạ tầng, sẽ không thu hút được sự quan tâm của chủ đầu tư.

Bên cạnh đó, các chủ đầu tư cũng chưa tập trung thực hiện theo cam kết trong xây dựng NƠXH. Nhiều đơn vị vẫn còn "nghe ngóng" phản ứng của thị trường, dẫn đến sự chậm trễ trong triển khai. Đặc biệt, chưa có các định chế tài chính chuyên biệt để phát triển NƠXH cho thuê, một phân khúc quan trọng nhưng chưa được quan tâm đúng mức.

Trước thực trạng trên, ông Lê Văn Bình, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai (Bộ Tài nguyên và Môi trường) cho rằng, nên ưu tiên sử dụng các công sở dôi dư sau sáp nhập tỉnh, thành để làm NƠXH. Đây có thể là một giải pháp hiệu quả để tận dụng nguồn lực hiện có và giải quyết bài toán quỹ đất, đặc biệt ở các đô thị lớn. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý, việc bố trí cần hợp lý, không quá xa trung tâm để đảm bảo tính hấp dẫn và khả năng tiêu thụ.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh khẳng định, với Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển NƠXH vừa được Quốc hội thông qua, hành lang pháp lý để phát triển NƠXH đến thời điểm hiện tại đã cơ bản hoàn chỉnh. Vấn đề chính hiện nay là việc thực thi.

Thứ trưởng cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và doanh nghiệp để giải quyết những vấn đề về quỹ đất và hạ tầng. Đồng thời, các cấp chính quyền cần tăng cường quản lý, giám sát và hỗ trợ các doanh nghiệp, trong khi doanh nghiệp cần chủ động cơ cấu lại nguồn nhân lực, quản lý dự án để đảm bảo tiến độ và chất lượng.