Tín dụng ngân hàng tiếp sức chuyển đổi số nông nghiệp

Đa dạng phương thức tài trợ

Các ngân hàng đang triển khai nhiều cách tiếp cận trong cung ứng vốn cho nông nghiệp, từ tài trợ dự án ứng dụng công nghệ cao đến cho vay theo chuỗi liên kết. Cùng với tín dụng, sự tham gia của các tổ chức quốc tế bổ sung nguồn lực cho hạ tầng, tài trợ thương mại và nâng cao năng lực quản trị.

Đơn cử, Agribank công bố, tổ chức đầu mối ký hợp đồng thực hiện dự án liên kết chuỗi giá trị với người trực tiếp sản xuất được xem xét cho vay không có tài sản bảo đảm tối đa bằng 80% giá trị dự án, phương án liên kết.

Doanh nghiệp chưa được cấp giấy chứng nhận doanh nghiệp nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nhưng có dự án ứng dụng công nghệ cao trong nông nghiệp ngoài khu, vùng nông nghiệp công nghệ cao, được xem xét vay không có tài sản bảo đảm tối đa 70% giá trị dự án, phương án. Việc cấp tín dụng được thực hiện theo điều kiện cụ thể của khách hàng.

Sản phẩm tài chính cũng gắn với yêu cầu quản trị bền vững. HSBC Việt Nam cung cấp Khoản vay Cải thiện Bền vững, liên kết chi phí tài chính với xếp hạng EcoVadis. Khách hàng đủ điều kiện có thể hưởng lãi suất ưu đãi hơn khi điểm số cải thiện theo mục tiêu thỏa thuận, lãi suất linh hoạt theo xếp hạng.

Các doanh nghiệp làm nông nghiệp vẫn kêu thiếu cơ chế sử dụng nhà lưới nhà lồng làm tài sản đảm bảo nợ vay - Ảnh: Đình Hải

Ở phương diện tài trợ chuỗi, Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) công bố năm 2022 việc hợp tác với HDBank hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận tài chính, tham gia chuỗi cung ứng, trong đó có định hướng nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp xanh. IFC đồng thời cung cấp hạn mức tài trợ thương mại 40 triệu USD theo chương trình GTFP, hỗ trợ khả năng bảo đảm rủi ro thanh toán.

Nguồn lực quốc tế còn tham gia nâng cao năng lực thẩm định. Nam A Bank công bố triển khai hệ thống quản lý rủi ro môi trường và xã hội với hỗ trợ của Quỹ Hợp tác khí hậu toàn cầu (GCPF), tư vấn của PRA, cập nhật theo tiêu chuẩn IFC và quy định Việt Nam. Ngân hàng cũng công bố hợp tác với GCPF về tín dụng xanh, ký biên bản ghi nhớ với responsAbility.

Những điển hình này cho thấy đã có sự kết hợp giữa nguồn vốn, công cụ tài trợ và hỗ trợ kỹ thuật. Đối với doanh nghiệp nông nghiệp, dữ liệu sản xuất cần đi cùng thông tin tài chính, hợp đồng tiêu thụ và phương án trả nợ để hỗ trợ quá trình thẩm định, tiếp cận tín dụng.

Công nghệ từng bước thay đổi sản xuất

Theo báo cáo của Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn, đến tháng 9/2026, cả nước có 23.389 hợp tác xã nông nghiệp. Trong đó, gần 2.500 hợp tác xã ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số thông qua cơ giới hóa, nhật ký điện tử, phần mềm kế toán, truy xuất nguồn gốc và quản lý chất lượng.

Theo đó, chương trình hỗ trợ chuyển đổi số có sự tham gia của doanh nghiệp công nghệ, trong đó có Công ty Sorimachi Nhật Bản. Đến thời điểm báo cáo, trên 500 hợp tác xã đã áp dụng phần mềm kế toán, nhật ký điện tử trong tổng số hơn 5.000 tài khoản đăng ký sử dụng.

Thực tiễn cho thấy, ở Cần Thơ chính quyền thành phố phối hợp với Viện Nghiên cứu Lúa Quốc tế (IRRI), Trường Đại học Cần Thơ, doanh nghiệp và hợp tác xã triển khai các nền tảng FarMoRe, Rice Crop Manager (RCM), cảm biến quản lý tưới ngập khô xen kẽ, nhật ký điện tử và bản đồ số phục vụ đo lường phát thải.

Mô hình này giúp RCM giúp giảm trên 30% lượng phân đạm, giảm 2–3 lần phun thuốc bảo vệ thực vật, tăng năng suất 0,3–0,7 tấn/ha và tăng lợi nhuận tối thiểu 20% so với canh tác truyền thống.

Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Vĩnh Long ghi nhận việc xây dựng hệ thống cảm biến giám sát độ mặn, mực nước, cảnh báo dịch bệnh tại vùng chuyên canh. Quan đó, từng bước áp dụng truy xuất nguồn gốc gắn với mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói.

Tập đoàn Lộc Trời đã ứng dụng nhật ký điện tử, hệ thống thông tin nông nghiệp, có khả năng truy xuất từ lô gạo đến nông dân, thửa ruộng trong tối đa 4 giờ đối với vùng nguyên liệu liên kết. Các nhà máy sử dụng SAP quản lý sản xuất, cân, nhập xuất kho và lô hàng.

THACO AGRI số hóa quản lý đàn bò bằng thẻ tai, chip định danh điện tử, kết hợp phần mềm ERP theo dõi tập trung chỉ tiêu sản xuất, kinh doanh. Các mô hình cho thấy công nghệ đang gắn với quản trị chi phí, kiểm soát chất lượng và tổ chức sản xuất.

Cơ chế tài chính cần theo kịp thực tiễn

Quá trình ứng dụng công nghệ cũng phát sinh yêu cầu tài trợ mới. Báo cáo mới đây được Bộ Nông nghiệp - Môi trường, và Bộ Công an (Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo 57 Trung ương) phản ánh Đông Nam Bộ thiếu cơ chế tài chính đối với thế chấp nhà màng, hệ thống IoT, thiết bị tự động hóa trên đất nông nghiệp. Đồng bằng sông Cửu Long gặp khó về tài sản công nghệ, quyền thu hoạch và hợp đồng liên kết.

Theo đại diện THACO AGRI, tín dụng trung, dài hạn phù hợp chu kỳ nuôi bò 3–4 năm, nên các NHTM cần nghiên cứu sử dụng đàn bò định danh điện tử làm tài sản bảo đảm.

Nguồn lực vận hành cũng cần được tính toán dài hạn. Cục Chuyển đổi số (Bộ Nông nghiệp - Môi trường) chỉ ra dữ liệu ngành nông nghiệp còn phân tán, chất lượng chưa đồng đều, nhân lực quản trị dữ liệu, vận hành và an ninh mạng còn mỏng. Kinh phí phải bao gồm cập nhật, kết nối, khai thác và bảo vệ dữ liệu.

Về huy động nguồn lực, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Vĩnh Long nêu Dự án MERIT vay vốn Ngân hàng Thế giới trong nhóm hạ tầng thủy lợi chống chịu khí hậu. Đồng thời đề xuất lồng ghép ngân sách, đầu tư công, vốn ODA và nguồn lực doanh nghiệp.

Cùng với các mô hình hỗ trợ từ IFC, GCPF, cách tiếp cận này gợi mở việc phối hợp vốn với hỗ trợ kỹ thuật, phát triển công cụ tài trợ và quản lý rủi ro. Báo cáo đánh giá của Bộ Nông nghiệp - Môi trường, và Bộ Công an nhìn nhận, ngân sách tập trung cho nghiên cứu nền tảng, tiêu chuẩn, dữ liệu dùng chung, huy động doanh nghiệp đầu tư hoàn thiện công nghệ, sản xuất, thương mại hóa, kết hợp tín dụng và bảo hiểm. Phân bổ nguồn lực phù hợp từng khâu sẽ hỗ trợ các mô hình chuyển đổi số tiếp tục được hoàn thiện và nhân rộng.