Tín dụng xanh: Nguồn vốn sẵn sàng, triển khai vẫn còn thách thức

Chia sẻ tại Tọa đàm, TS. Nguyễn Thị Thu Hà – Giám đốc Trường đào tạo cán bộ, Phó Trưởng ban chỉ đạo ESG của Agribank cho biết, là ngân hàng thương mại nhà nước hoạt động chủ lực trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn, Agribank xác định rõ vai trò trong thực hiện các cam kết lớn của Chính phủ như mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, cũng như giảm phát thải mê-tan trong nông nghiệp. Trong bối cảnh đó, ngân hàng đã chủ động xây dựng nhiều chương trình tín dụng phục vụ chuyển đổi xanh.

Ngay từ cuối năm 2016, Agribank đã triển khai chương trình cho vay nông nghiệp sạch, ứng dụng công nghệ cao với quy mô 50.000 tỷ đồng, lãi suất thấp hơn từ 0,5–1,5% so với mức thông thường. Đây là một trong những chương trình tín dụng xanh quy mô lớn được triển khai sớm trong hệ thống ngân hàng.

Bên cạnh đó, Agribank tiếp tục tham gia các chương trình tín dụng gắn với định hướng phát triển bền vững của ngành nông nghiệp. Một điểm nhấn là việc tham gia dự án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao, phát thải thấp, với gói tín dụng 30.000 tỷ đồng, áp dụng mức ưu đãi lãi suất tương tự. Ngoài ra, ngân hàng cũng triển khai các gói tín dụng cho lĩnh vực hạ tầng như điện, giao thông với quy mô 60.000 tỷ đồng; đồng thời có các sản phẩm tín dụng phục vụ nhu cầu tiêu dùng xanh.

TS. Nguyễn Thị Thu Hà – Giám đốc Trường đào tạo cán bộ, Phó Trưởng ban chỉ đạo ESG của Agribank tại Tọa đàm

Không chỉ dừng lại ở cung cấp vốn, theo TS. Nguyễn Thị Thu Hà, Agribank còn đẩy mạnh hoạt động kết nối, truyền thông và làm việc trực tiếp với doanh nghiệp. Gần đây, ngân hàng đã tổ chức hội nghị khách hàng doanh nghiệp xanh tại TP. Hồ Chí Minh, qua đó ký kết khoảng hơn 700 tỷ đồng cho các dự án liên quan đến nông nghiệp xanh và ứng phó biến đổi khí hậu .

Tuy nhiên, theo chia sẻ tại tọa đàm, kết quả triển khai tín dụng xanh vẫn còn nhiều khó khăn. Mặc dù nhiều gói tín dụng đã được đưa ra, lãi suất ưu đãi và nguồn vốn sẵn sàng, nhưng tỷ lệ giải ngân thực tế vẫn thấp. Từ năm 2017 đến nay, số doanh nghiệp đáp ứng được điều kiện vay vốn còn hạn chế .

Nguyên nhân trước hết đến từ phía doanh nghiệp, đại diện Agribank chỉ ra nhiều doanh nghiệp chưa chủ động chuyển đổi do lo ngại chi phí cao, trong khi các dự án xanh thường có thời gian thu hồi vốn dài. Bên cạnh đó, các điều kiện, thủ tục và yêu cầu về chứng nhận “xanh” cũng là rào cản khiến doanh nghiệp khó tiếp cận vốn.

Một khó khăn khác là vấn đề công nghệ và nhân lực. Việc áp dụng công nghệ mới trong sản xuất xanh đòi hỏi doanh nghiệp phải đầu tư cả về kỹ thuật lẫn nguồn nhân lực, trong khi đây vẫn là điểm yếu của nhiều doanh nghiệp hiện nay.

Đáng chú ý, cả ngân hàng và doanh nghiệp đều gặp vướng mắc liên quan đến dữ liệu. Việc đo lường, theo dõi và so sánh các chỉ tiêu về môi trường cần có dữ liệu tích hợp trong nhiều năm, trong khi hệ thống dữ liệu hiện nay chưa đáp ứng yêu cầu.

Về phía ngân hàng, khó khăn không chỉ nằm ở việc thẩm định mà còn ở cơ chế triển khai. Đối với các chương trình hỗ trợ lãi suất, ngân hàng phải ứng vốn trước, sau đó mới thực hiện thủ tục hoàn trả, trong khi quy trình hồ sơ còn phức tạp. Đồng thời, trách nhiệm đối với các khoản vay này cũng cao hơn so với tín dụng thông thường, khiến quá trình triển khai gặp nhiều áp lực.

Tuy nhiên, trong thời gian gần đây, bối cảnh đã có những thay đổi rõ rệt. Theo đại diện Agribank, sự vào cuộc mạnh mẽ của Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước và các bộ, ngành, cùng với việc Luật Bảo vệ môi trường có hiệu lực từ năm 2022, đã tạo ra áp lực và động lực mới đối với doanh nghiệp trong chuyển đổi xanh .

Bên cạnh đó, các quy định từ thị trường quốc tế, đặc biệt là Liên minh châu Âu (EU), đang trở thành yếu tố thúc đẩy trực tiếp. Các yêu cầu như quy định chống phá rừng, cơ chế điều chỉnh biên giới carbon, tiêu chuẩn về bao bì, tái chế, thiết kế sản phẩm xanh hay quy định liên quan đến “chống tẩy xanh” buộc doanh nghiệp phải thay đổi nếu muốn duy trì thị trường xuất khẩu, mở rộng sản xuất và thu hút nhà đầu tư.

Trong bối cảnh đó, không chỉ doanh nghiệp mà chính các tổ chức tín dụng cũng phải thích ứng. Đặc biệt, những thay đổi về cơ chế chính sách gần đây, như việc ban hành Quyết định 21/2025/QĐ-TTg và các hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước, đã góp phần tháo gỡ một số vướng mắc trong quá trình triển khai tín dụng xanh, qua đó giúp doanh số và tỷ lệ cho vay xanh tại Agribank có sự cải thiện trong thời gian gần đây.

Để thúc đẩy tín dụng xanh, TS. Nguyễn Thị Thu Hà cho biết, Agribank sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từ việc xây dựng các gói tín dụng chuyên biệt, tăng cường truyền thông, đến chủ động làm việc với doanh nghiệp để tháo gỡ khó khăn trong tiếp cận vốn. Đồng thời, ngân hàng cũng phối hợp với các cơ quan quản lý và tổ chức quốc tế trong việc triển khai các chương trình lớn, vừa hỗ trợ nguồn vốn, vừa bổ sung yếu tố kỹ thuật.

Thực tiễn tại Agribank cho thấy, bài toán tín dụng xanh không chỉ nằm ở phía cung vốn mà phụ thuộc lớn vào khả năng hấp thụ của doanh nghiệp. Khi các rào cản về chi phí, công nghệ, dữ liệu và thủ tục từng bước được tháo gỡ, dòng vốn xanh mới có thể phát huy hiệu quả, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh của nền kinh tế.