Bẫy mua sắm online từ các “shop ảo”, “shop ma” trên mạng xã hội

Theo Công an tỉnh Ninh Bình, thời gian gần đây, các vụ lừa đảo mua bán online qua Facebook, Zalo… có chiều hướng gia tăng với phương thức hoạt động ngày càng tinh vi. Các đối tượng thường tạo lập những trang bán hàng có giao diện bắt mắt, đăng tải hình ảnh sản phẩm hấp dẫn, chạy quảng cáo rầm rộ nhằm tạo cảm giác uy tín để tiếp cận người mua.

Để thu hút khách hàng, các “shop ma” thường đánh mạnh vào tâm lý muốn mua hàng giá rẻ của người tiêu dùng. Những mặt hàng điện tử, đồ gia dụng, thời trang “hot trend” hay hàng hiệu được rao bán với mức giá thấp bất thường, chỉ bằng một phần nhỏ so với giá thị trường. Để tăng độ tin cậy, các đối tượng đưa ra hàng loạt lý do như “xả kho”, “hàng thanh lý”, “phá sản” hoặc “cắt lỗ sâu”.

Tuy nhiên, phía sau các chương trình ưu đãi tưởng chừng hấp dẫn ấy lại là kịch bản lừa đảo được chuẩn bị kỹ lưỡng. Sau khi tạo được lòng tin, các đối tượng thường yêu cầu khách chuyển khoản toàn bộ giá trị đơn hàng hoặc đặt cọc phí vận chuyển trước khi giao hàng. Khi người mua chuyển tiền, chúng lập tức chặn liên lạc, khóa tài khoản hoặc biến mất khỏi mạng xã hội.

Không chỉ dừng lại ở việc dựng gian hàng giả, nhiều đối tượng còn tạo “hệ sinh thái tương tác ảo” để đánh lừa người dùng. Các bài đăng có thể sở hữu hàng nghìn lượt thích, bình luận và chia sẻ, nhưng phần lớn là tài khoản giả mạo, tài khoản mới lập hoặc tài khoản bị chiếm quyền sử dụng. Điều này khiến nhiều người lầm tưởng đây là cửa hàng đông khách, có độ uy tín cao.

Bên cạnh đó, dấu hiệu phổ biến của các “shop ma” là thông tin thiếu minh bạch. Nhiều trang bán hàng không công khai địa chỉ cụ thể, không có số điện thoại xác thực hoặc sử dụng số điện thoại không thể liên lạc. Khi xảy ra sự cố, người mua gần như không có khả năng tìm được người bán để yêu cầu giải quyết.

Thực tế cho thấy, ngay cả những người thường xuyên mua sắm trực tuyến cũng có thể trở thành mục tiêu của các đối tượng lừa đảo nếu thiếu cảnh giác. Chia sẻ về một tình huống suýt trở thành nạn nhân của lừa đảo trực tuyến, chị N.T.H (Hà Nội) cho biết các đối tượng hiện nay thường “canh” những phiên livestream bán hàng đông người xem, đặc biệt là các buổi bán hàng hiệu để giả mạo người bán và lừa chuyển khoản.

Theo chị H., trong một lần tham gia chốt đơn qua livestream, đối tượng đã nhanh chóng nhắn tin riêng, cung cấp số tài khoản nhận tiền với lý do “quá tải đơn hàng”. Tuy nhiên, khi kiểm tra kỹ, chị phát hiện tên chủ tài khoản không trùng khớp với tên người bán nên lập tức nghi ngờ và dừng giao dịch.

“May mắn là tôi kịp tỉnh táo, vì bình thường người bán sẽ dùng đúng tài khoản chính chủ hoặc thông báo công khai trên livestream. Nếu không để ý rất dễ chuyển nhầm tiền cho kẻ lừa đảo”, chị H. chia sẻ.

Trước thực trạng trên, cơ quan công an khuyến cáo người dân cần nâng cao cảnh giác khi mua sắm online, đặc biệt với các tài khoản bán hàng không rõ nguồn gốc. Nguyên tắc quan trọng hàng đầu là không chuyển khoản trước cho các shop lạ hoặc chưa được xác thực uy tín.

Người dân nên ưu tiên hình thức giao hàng thu tiền (COD), yêu cầu được kiểm tra hàng trước khi thanh toán để hạn chế rủi ro. Đồng thời, cần chủ động kiểm tra thông tin người bán bằng cách tra cứu tên shop, số điện thoại hoặc tài khoản ngân hàng trên các hội nhóm cảnh báo lừa đảo để phát hiện dấu hiệu bất thường.

Ngoài ra, người dùng tuyệt đối không truy cập các đường link lạ do người bán gửi, không cung cấp thông tin cá nhân, thông tin tài khoản ngân hàng hay mã OTP dưới bất kỳ hình thức nào. Đây là những dữ liệu quan trọng mà các đối tượng thường tìm cách khai thác nhằm chiếm đoạt tài sản hoặc thực hiện hành vi phạm tội khác.

Cơ quan chức năng cũng nhấn mạnh, khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn hoặc không may trở thành nạn nhân của lừa đảo trực tuyến, người dân cần nhanh chóng lưu lại toàn bộ bằng chứng như tin nhắn, hóa đơn chuyển khoản, đường link tài khoản mạng xã hội của đối tượng… và trình báo ngay cơ quan công an để được hỗ trợ xử lý kịp thời.

Trong bối cảnh giao dịch trực tuyến ngày càng phổ biến, việc nâng cao kỹ năng nhận diện rủi ro và xây dựng thói quen tiêu dùng an toàn không chỉ giúp người dân tự bảo vệ tài sản cá nhân mà còn góp phần hạn chế không gian hoạt động của tội phạm công nghệ cao trên môi trường mạng.