Các ngân hàng mong muốn thống nhất quy định xử lý thu hồi nợ

Tại hội thảo “Tháo gỡ vướng mắc trong giải quyết các vụ án, vụ việc tồn đọng liên quan đến tranh chấp tín dụng, ngân hàng” do Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) phối hợp với Tòa án Nhân dân TP. Hồ Chí Minh tổ chức ngày 8/7.

TS. Đào Minh Tú - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VNBA đánh giá cao các cơ quan tư pháp thời gian qua đã phối hợp với các tổ chức tín dụng để giải quyết thu hồi nợ

Phát biểu tại hội thảo, TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VNBA cho biết, thông tin từ các tổ chức tín dụng hội viên, Hiệp hội đã ghi nhận gần 220 vụ việc tranh chấp tín dụng - ngân hàng với khách hàng còn tồn đọng trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh.

Trong đó, các vụ việc chủ yếu liên quan đến xử lý tài sản bảo đảm, thủ tục tố tụng và thi hành án, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thu hồi nợ và khả năng luân chuyển vốn của hệ thống ngân hàng.

Ngoài những vướng mắc tồn đọng, các vướng mắc phát sinh cũng đặt ra những yêu cầu mới về cơ chế xử lý. Theo TS. Đào Minh Tú, những điều này không chỉ tác động đến quyền và lợi ích hợp pháp của các bên tham gia giao dịch mà còn ảnh hưởng đến hiệu quả xử lý nợ, chất lượng tài sản của các tổ chức tín dụng và sự an toàn của hệ thống ngân hàng.

Có nhiều nguyên nhân và xảy ra ở nhiều bên liên quan, trong đó có những quy định pháp luật chưa đồng bộ, cách hiểu và áp dụng pháp luật giữa các cơ quan tiến hành tố tụng thiếu thống nhất. Bên cạnh đó, một số tổ chức tín dụng hạn chế trong việc hoàn thiện hồ sơ pháp lý, quản lý tài sản bảo đảm và cung cấp chứng cứ… làm kéo dài quá trình xử lý nợ.

Làm rõ hơn những khó khăn từ thực tiễn, bà Nguyễn Thị Phương, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Pháp chế ngân hàng (VNBA) cho biết đã tổng hợp 243 vụ việc do các tổ chức tín dụng phản ánh. Những nhóm vướng mắc được ghi nhận như chậm đưa vụ án ra xét xử, chậm thụ lý, khó khăn trong xác minh tài sản bảo đảm, đương sự chống đối việc xem xét, thẩm định tài sản, tranh chấp liên quan người thứ ba ngay tình hoặc các vụ việc có yếu tố hình sự.

Theo đại diện VNBA, một trong những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là việc xử lý tài sản bảo đảm. Thực tế phát sinh nhiều trường hợp ngân hàng không được tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan dù tài sản đang được thế chấp; hợp đồng thế chấp được xác lập hợp pháp nhưng sau đó bị tuyên vô hiệu hoặc việc giải quyết hậu quả pháp lý chưa thống nhất. Bên cạnh đó, việc yêu cầu tổ chức tín dụng cung cấp tài liệu vượt quá nghĩa vụ chứng minh hoặc cách xác định thẩm quyền giải quyết khác nhau giữa các cơ quan cũng làm kéo dài thời gian giải quyết tranh chấp.

Câu lạc bộ Pháp chế ngân hàng, kiến nghị thống nhất cách áp dụng pháp luật trong giải quyết tranh chấp tín dụng, hạn chế yêu cầu tổ chức tín dụng cung cấp các tài liệu vượt quá nghĩa vụ chứng minh. Đồng thời tăng cường kết nối dữ liệu dân cư, đất đai và VNeID để phục vụ công tác xác minh, rút ngắn thời gian giải quyết vụ án.

Theo đó, Câu lạc bộ Pháp chế ngân hàng đề xuất xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa tòa án, chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng trong quá trình xác minh, đo vẽ và xử lý tài sản bảo đảm.

Các tòa án khu vực ở phía Nam và Viện kiểm sát, công ty mua bán nợ tham gia đông đảo Hội thảo của VNBA

Ở góc độ xử lý nợ xấu, ông Hoàng Trọng Trường, Phó Chủ nhiệm Câu lạc bộ Xử lý nợ (VNBA) cho rằng, xử lý nợ xấu không còn là vấn đề riêng của hệ thống ngân hàng mà là điều kiện quan trọng để bảo đảm khả năng cung ứng vốn cho nền kinh tế.

Theo số liệu thống kê, quy mô dư nợ tín dụng ngân hàng của cả nước hiện nay đã hơn 20 triệu tỷ đồng, chỉ cần tỷ lệ nợ xấu tăng thêm 1%, hệ thống sẽ phải xử lý thêm khoảng 200.000 tỷ đồng.

Do đó, việc rút ngắn thời gian giải quyết tranh chấp, xử lý tài sản bảo đảm và hoàn thiện cơ chế tố tụng sẽ góp phần khơi thông dòng vốn, tạo nền tảng phát triển thị trường mua bán nợ. Câu lạc bộ Pháp chế ngân hàng cũng kiến nghị nghiên cứu xây dựng thủ tục tố tụng rút gọn đối với các tranh chấp tín dụng để nâng cao hiệu quả xử lý nợ xấu.

Trao đổi tại hội thảo, bà Nguyễn Thị Thùy Dung, Phó Chánh án Tòa án Nhân dân TP. Hồ Chí Minh cho biết, trong 9 tháng gần đây, đơn vị đã giải quyết 16.639 vụ tranh chấp hợp đồng tín dụng và hợp đồng vay tài sản. Trong đó, 13.311 vụ, tương đương khoảng 80%, Tòa án chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn, chủ yếu là các tổ chức tín dụng; khoảng 20% số vụ chỉ được chấp nhận một phần hoặc không được chấp nhận.

Theo bà Nguyễn Thị Thùy Dung, nhiều yêu cầu của các tổ chức tín dụng không được chấp nhận không phải do hạn chế quyền của ngân hàng mà xuất phát từ những thiếu sót trong hồ sơ pháp lý hoặc quá trình thẩm định tài sản bảo đảm. Thực tế có những trường hợp hợp đồng bảo lãnh vượt quá phạm vi cam kết, tài sản thế chấp không đúng hiện trạng. Ví dụ: đất cấp cho hộ gia đình nhưng thiếu chữ ký thành viên hoặc ngân hàng không được xác định là người thứ ba ngay tình theo quy định của pháp luật.

Đại diện Tòa án Nhân dân TP. Hồ Chí Minh cho rằng, cần kiến nghị cấp có thẩm quyền cao hơn để tiếp tục hoàn thiện các quy định về bảo đảm tiền vay, thống nhất hướng dẫn xác định người thứ ba ngay tình, cải cách thủ tục công chứng và đăng ký giao dịch bảo đảm, nâng cao chất lượng công tác thẩm định tài sản của chính các tổ chức tín dụng.

Kết luận hội thảo, TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VNBA ghi nhận và đánh giá cao sự phối hợp tích cực của Tòa án Nhân TP. Hồ Chí Minh, Viện Kiểm sát Nhân dân, Cục Thi hành án dân sự và các cơ quan tư pháp trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh trong việc đồng hành với ngành Ngân hàng tháo gỡ các vướng mắc liên quan đến tranh chấp tín dụng, xử lý tài sản bảo đảm và thu hồi nợ.

Ông cũng đề nghị các cơ quan tư pháp, các tổ chức tín dụng và Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực 2… tiếp tục duy trì cơ chế phối hợp thường xuyên, kịp thời trao đổi, tháo gỡ các khó khăn phát sinh nhằm đẩy nhanh tiến độ giải quyết các vụ việc tồn đọng trên địa bàn.

TS. Đào Minh Tú cũng chỉ đạo các Câu lạc bộ thuộc VNBA trực thuộc tiếp tục rà soát, tổng hợp đầy đủ các vướng mắc và kiến nghị của các tổ chức tín dụng hội viên liên quan đến tố tụng, thi hành án, xử lý tài sản bảo đảm và mua bán nợ.

Trên cơ sở đó, VNBA sẽ tổng hợp, kiến nghị tới các cơ quan tư pháp, Ngân hàng Nhà nước và các cấp có thẩm quyền nhằm góp phần hoàn thiện các quy định pháp luật, tạo hành lang pháp lý thuận lợi hơn cho công tác xử lý nợ xấu và bảo đảm an toàn hoạt động ngân hàng.