Chính quyền địa phương 2 cấp: Vướng mắc ở hạ tầng và nhân lực số

Nhiều thành tựu nổi bật trong chuyển đổi số quốc gia

Thông tin tại họp báo, ông Lê Anh Tuấn - Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia (Bộ KH&CN) cho biết, năm 2025 đã ghi dấu mốc đột phá trong quá trình thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về chuyển đổi số toàn diện.

Theo đó, Việt Nam đã tăng 15 bậc trong xếp hạng Chính phủ số toàn cầu, lên vị trí 71/193 quốc gia. Tỷ lệ hồ sơ trực tuyến toàn trình đạt 39,85%, trong đó cấp bộ đạt trên 51% và cấp tỉnh đạt hơn 15%, tăng hơn 4% so với năm 2024. Đây là bước tiến quan trọng trong xây dựng Chính phủ số, hướng tới một nền hành chính minh bạch, hiệu quả, phục vụ tốt hơn cho người dân và doanh nghiệp.

Quang cảnh buổi họp báo

Trong lĩnh vực kinh tế số, doanh thu công nghệ thông tin đạt 2,77 triệu tỷ đồng, tăng 24% so với cùng kỳ, tương đương 65% kế hoạch năm. Xuất khẩu phần cứng, điện tử đạt 2,48 triệu tỷ đồng, tăng 29%, hoàn thành 60% kế hoạch. Những con số này phản ánh sức bật mạnh mẽ của kinh tế số, ngày càng đóng góp lớn vào GDP.

Đối với xã hội số, nhiều chỉ tiêu quan trọng tiếp tục có sự bứt phá. Đến nay, đã cấp 17,5 triệu căn cước công dân gắn chip, 64 triệu tài khoản VNeID với 48 tiện ích tích hợp, ghi nhận trung bình 1,5 triệu lượt sử dụng mỗi ngày. Hạ tầng số phủ rộng tới 99,3% thôn bản; tốc độ mạng di động đạt 146,64 Mbps (xếp top 20 thế giới), mạng cố định 203,89 Mbps (top 26 thế giới). Hiện 26% dân số đã được phủ sóng 5G và 21,8 triệu chứng thư chữ ký số được cấp, chiếm hơn 35% dân số trưởng thành.

“Thể chế là yếu tố tiên quyết để chuyển đổi số thành công, đồng thời cũng là lợi thế cạnh tranh trong phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo”, ông Tuấn nhấn mạnh. Tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam đặt mục tiêu kinh tế số chiếm trên 50% GDP, nằm trong nhóm 30 quốc gia dẫn đầu thế giới về đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đồng thời xây dựng xã hội số nhân văn, bao trùm và an toàn.

Còn nhiều vướng mắc trong vận hành chính quyền 2 cấp

Bên cạnh những kết quả tích cực, Bộ KH&CN cũng chỉ ra vẫn còn không ít khó khăn, đặc biệt liên quan đến mô hình chính quyền 2 cấp tại địa phương.

Ông Hồ Hồng Hải - Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế thông tin cho biết, ngày 8/8/2025, Bộ trưởng Bộ KH&CN đã ban hành Quyết định số 2083 về việc tổ chức 12 đoàn công tác làm việc với 34 tỉnh, thành phố nhằm nắm bắt tình hình triển khai và vận hành mô hình chính quyền cấp xã, phường, đặc khu. Qua khảo sát, các đoàn đã ghi nhận nhiều vướng mắc trong lĩnh vực thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ KH&CN.

Về hạ tầng kỹ thuật, hệ thống đường truyền và các phần mềm dịch vụ công quốc gia còn nhiều bất cập; tình trạng nghẽn mạng, tra cứu thủ tục hành chính phức tạp vẫn diễn ra; một số địa phương còn gặp “lõm sóng”, ảnh hưởng đến việc thực hiện dịch vụ công trực tuyến.

Đại diện Bộ KH&CN làm việc với các địa phương về tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp trong khoảng thời gian vừa qua

Cũng theo đại diện Bộ KH&CN, về cơ sở dữ liệu dùng chung: nhiều thủ tục hành chính trong các lĩnh vực như sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn đo lường chất lượng, an toàn bức xạ hạt nhân chưa thuận lợi do thiếu cơ sở dữ liệu đồng bộ.

Đáng chú ý, tình trạng thiếu hụt nhân lực CNTT và chuyển đổi số diễn ra phổ biến tại cấp xã, nhất là vùng sâu, vùng xa. Nhiều cán bộ chưa đúng chuyên môn, thiếu kỹ năng số, dẫn tới hạn chế trong xử lý hồ sơ điện tử. Một số thủ tục chuyên ngành (như tần số vô tuyến điện, sở hữu trí tuệ, viễn thông) đòi hỏi chuyên môn cao nhưng cán bộ địa phương còn thiếu đào tạo, tập huấn, dẫn đến lúng túng trong thực thi.

Ông Hải cũng chỉ ra bất cập trong phân công nhiệm vụ, khi hiện nay theo Thông tư 10, các công việc về KH&CN, đổi mới sáng tạo lại được giao cho phòng Văn hóa - Xã hội cấp xã. Điều này chưa phù hợp vì nhiều nhiệm vụ mang tính kỹ thuật, gắn với phát triển kinh tế hơn là văn hóa - xã hội.

Ngoài ra, nhiều Ban Chỉ đạo, Tổ Chuyển đổi số tại cấp xã tuy đã được thành lập nhưng thiếu cơ chế hoạt động, chưa có chính sách và chế độ hỗ trợ cụ thể nên hiệu quả chưa cao. Vấn đề kinh phí cũng gây khó khăn, khi chưa có hướng dẫn rõ ràng trong việc xây dựng kế hoạch, dự toán ngân sách Nhà nước cho các nhiệm vụ KH&CN và chuyển đổi số tại cơ sở.

Trong thời gian tới, Bộ KH&CN sẽ tập trung hoàn thiện hành lang pháp lý cho mô hình chính quyền địa phương 2 cấp thông qua việc rà soát, sửa đổi, bổ sung văn bản quy phạm pháp luật còn bất cập. Bộ cũng tăng cường hướng dẫn, tập huấn cho cán bộ địa phương về công nghệ thông tin, chuyển đổi số, AI và các nghiệp vụ chuyên môn; đẩy mạnh phối hợp Trung ương - địa phương trong triển khai phân cấp, phân quyền. Đồng thời, Bộ sẽ hỗ trợ tháo gỡ khó khăn về hạ tầng số, kết nối dữ liệu, xử lý tình trạng lõm sóng; tổ chức kiểm tra, giám sát việc thực hiện nhiệm vụ; duy trì Tổ thường trực và nhóm tương tác trực tuyến 24/7 để kịp thời tiếp nhận, giải đáp đề xuất, kiến nghị, bảo đảm mô hình vận hành hiệu quả và đồng bộ.