Chưa thông qua Vùng phát thải thấp: Hà Nội ưu tiên tính khả thi và đồng thuận

Hà Nội lùi quyết nghị Vùng phát thải thấp để rà soát tác động

Cần thêm căn cứ trước khi quyết định

Ngày 2/6, tại kỳ họp thứ ba HĐND thành phố Hà Nội khóa XVII, nhiệm kỳ 2026-2031, HĐND thành phố thống nhất chưa xem xét, thông qua Nghị quyết ban hành Đề án Vùng phát thải thấp trong khu vực Vành đai 1 và Nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông đường bộ từ sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang sử dụng năng lượng sạch, khuyến khích sử dụng giao thông công cộng và một số biện pháp hạn chế phương tiện phát thải gây ô nhiễm môi trường.

Đây là hai nội dung thuộc nhóm chính sách đô thị được dư luận đặc biệt quan tâm, bởi gắn trực tiếp với lộ trình kiểm soát phương tiện cá nhân, cải thiện chất lượng không khí và chuyển đổi mô hình giao thông tại khu vực trung tâm Thủ đô. Tuy nhiên, sau quá trình thẩm tra và tiếp thu ý kiến đại biểu, HĐND thành phố cho rằng hồ sơ cần tiếp tục được rà soát, đánh giá kỹ hơn.

Điều hành phiên họp chuyên đề chiều 2/6, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND thành phố Hà Nội Trần Thế Cương cho biết, ngày 29/5, UBND thành phố đã trình HĐND thành phố dự thảo Nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông đường bộ từ sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang sử dụng năng lượng sạch. Cùng với đó, UBND thành phố bổ sung hồ sơ đề nghị HĐND thành phố ban hành Nghị quyết thông qua Đề án Vùng phát thải thấp trong khu vực Vành đai 1.

Theo ông Trần Thế Cương, Thường trực HĐND thành phố và các Ban của HĐND thành phố đã tham vấn nhiều ý kiến chuyên gia, nhà khoa học, tổ chức hội thảo và họp thẩm tra kỹ lưỡng. Dù các tờ trình, dự thảo nghị quyết đã tiếp thu nhiều ý kiến, đây vẫn là lĩnh vực mới, phạm vi tác động rộng, liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người dân và doanh nghiệp, nên cần tiếp tục tiếp nhận thêm thông tin.

“Đây là lĩnh vực cần đánh giá kỹ, tiếp nhận thêm nhiều thông tin của nhân dân, các tổ chức cá nhân có liên quan để Nghị quyết có tính khả thi, đáp ứng được mục tiêu đề ra, cũng như tạo điều kiện công bằng, tốt nhất cho người dân”, ông Trần Thế Cương nhấn mạnh.

Theo ông Cương, Thường trực HĐND thành phố và các Ban của HĐND thành phố đã tham vấn nhiều ý kiến chuyên gia, nhà khoa học, tổ chức hội thảo và họp thẩm tra kỹ lưỡng. Dù các tờ trình, dự thảo nghị quyết đã tiếp thu nhiều ý kiến, đây vẫn là lĩnh vực mới, phạm vi tác động rộng, liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người dân và doanh nghiệp, nên cần tiếp tục tiếp nhận thêm thông tin.

Phó Chủ tịch Thường trực HĐND TP. Hà Nội Trần Thế Cương phát biểu tại kỳ họp

Lộ trình thí điểm và bài toán hỗ trợ

Theo tờ trình bổ sung của UBND thành phố Hà Nội, Đề án Vùng phát thải thấp được đề xuất triển khai qua ba giai đoạn. Giai đoạn 1, từ ngày 1/7 đến 31/12/2026, thí điểm tại phường Hoàn Kiếm, chia thành hai khu vực; trong đó khu vực 1 rộng khoảng 0,5 km², khu vực 2 bao gồm phần lớn khu phố cổ.

Đối với khu vực 1, Hà Nội đề xuất cấm toàn bộ phương tiện giao thông đường bộ, gồm ô tô, xe máy và xe gắn máy, lưu thông từ 19h đến 24h vào các ngày thứ Sáu, thứ Bảy và Chủ nhật hằng tuần. Tại khu vực 2, phương tiện ưu tiên và phương tiện có giấy phép lưu thông được phép hoạt động. Xe máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch trên các nền tảng gọi xe công nghệ sẽ bị hạn chế hoạt động và từng bước chuyển đổi sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch.

Giai đoạn 2, từ ngày 1/1 đến 31/12/2027, mở rộng phạm vi thí điểm sang các phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam. Thành phố tiếp tục các biện pháp hạn chế của giai đoạn 1, đồng thời không cho phép lưu thông đối với ô tô không đạt tiêu chuẩn khí thải mức 4 và xe máy xăng kinh doanh trên nền tảng kết nối vận tải. Giai đoạn 3, từ ngày 1/1/2028 đến 31/12/2029, Vùng phát thải thấp sẽ mở rộng ra toàn bộ khu vực bên trong Vành đai 1, gồm 9 phường.

Tuy nhiên, lộ trình này đặt ra nhiều vấn đề cần làm rõ, nhất là nhóm lao động phụ thuộc vào xe máy xăng để mưu sinh như lái xe công nghệ, giao hàng và vận chuyển hàng hóa.

Tại phiên thảo luận tổ, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Trần Thanh Hà cho rằng, thành phố cần rà soát kỹ tác động đối với các nhóm lao động sử dụng xe máy chạy xăng để mưu sinh, đồng thời phát triển chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện, tín dụng, trạm sạc và giao thông công cộng.

Theo đại biểu Trần Thanh Hà, nguyên tắc cần được quán triệt là “hỗ trợ phải đi trước hoặc đồng thời với biện pháp hạn chế”. Đây là yêu cầu quan trọng, bởi nếu chính sách hạn chế được áp dụng trước khi người dân có đủ điều kiện chuyển đổi, chi phí xã hội có thể tăng lên và sự đồng thuận sẽ bị ảnh hưởng.

Một vấn đề khác là mức hỗ trợ dự kiến 5 triệu đồng đối với mỗi xe máy chuyển đổi sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch. Đại biểu Trần Khánh Hưng, Phó Ban Đô thị HĐND thành phố, bày tỏ băn khoăn về tính hiệu quả của mức hỗ trợ này. Theo đại biểu, qua khảo sát khoảng 10.000 người, hầu hết ý kiến cho rằng mức hỗ trợ còn thấp, người dân sẽ khó chuyển đổi.

“Tại sao chúng ta lại đưa mức hỗ trợ này và có đủ hỗ trợ người dân chuyển đổi hay không, đề nghị UBND thành phố tiếp tục làm rõ”, ông Hưng đề xuất.

Nhiều đại biểu cũng lưu ý nguy cơ phát sinh áp lực giao thông tại các khu vực lân cận khi dòng phương tiện dịch chuyển khỏi Vùng phát thải thấp. Cùng với đó, việc quản lý cần dựa trên công nghệ số, hệ thống camera nhận diện tự động và cơ sở dữ liệu liên thông để bảo đảm công bằng, minh bạch.

Từ các ý kiến thảo luận, việc Hà Nội chưa xem xét thông qua Đề án Vùng phát thải thấp được xem là bước rà soát cần thiết. Một chính sách đô thị có tác động lớn chỉ có thể đi vào cuộc sống khi vừa đáp ứng mục tiêu môi trường, vừa hài hòa lợi ích của người dân, doanh nghiệp và yêu cầu phát triển bền vững của Thủ đô.