Chuyển đổi số tạo bước đột phá trong đào tạo y dược học cổ truyền

TS Nguyễn Ngô Quang - Cục trưởng Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo (Bộ Y tế) phát biểu

Ngày 14/11/2025 tại Hà Nội, Học viện Y – Dược học cổ truyền Việt Nam tổ chức Hội thảo “Chuyển đổi số trong đào tạo và nghiên cứu khoa học lĩnh vực Y Dược học cổ truyền”. Đây là hoạt động quan trọng nằm trong chuỗi sự kiện hướng tới kỷ niệm 70 năm thành lập Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo, Bộ Y tế (1955–2025).

Hội thảo cũng là bước chuẩn bị cho triển lãm các thành tựu khoa học công nghệ, chuyển đổi số và đào tạo nhân lực y tế dự kiến diễn ra vào ngày 17–18/11/2025.

Chuyển đổi số giúp nâng cao hiệu quả đào tạo

Phát biểu tại phiên khai mạc, PGS.TS Nguyễn Quốc Huy, Giám đốc Học viện Y – Dược học cổ truyền Việt Nam, nhấn mạnh rằng chuyển đổi số đang trở thành xu hướng tất yếu trong các cơ sở đào tạo y dược. Việc ứng dụng công nghệ không chỉ giúp tối ưu nguồn lực, giảm chi phí quản lý, mà còn nâng cao năng suất đào tạo – nghiên cứu, minh bạch hóa dữ liệu và mở rộng quy mô đào tạo mà không tạo áp lực lên hạ tầng.

Theo ông, Học viện đã triển khai đồng bộ nhiều nền tảng số như hệ thống quản lý học tập, thư viện số, ngân hàng câu hỏi trực tuyến và các công cụ phân tích dữ liệu hỗ trợ nghiên cứu khoa học.

PGS.TS Nguyễn Quốc Huy khẳng định: “Chuyển đổi số trong y dược học cổ truyền không chỉ tạo ra bước tiến về công nghệ, mà còn mở rộng không gian phát triển cho giáo dục, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.”

Tại hội thảo, TS Nguyễn Ngô Quang, Cục trưởng Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo (Bộ Y tế) nhận định, chuyển đổi số đang trở thành giải pháp chiến lược, giữ vai trò then chốt trong nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, năng lực nghiên cứu và hiệu quả quản trị của toàn ngành y tế.

Theo ông Quang, việc ứng dụng dữ liệu lớn giúp dự báo chính xác xu hướng bệnh tật, nhu cầu dược liệu và hỗ trợ xây dựng các kế hoạch đầu tư dài hạn. Công nghệ trí tuệ nhân tạo cũng đang mở ra khả năng rút ngắn thời gian nghiên cứu, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả thử nghiệm.

Ông Quang nhấn mạnh, hệ sinh thái số cho phép các cơ sở đào tạo và bệnh viện kết nối, chia sẻ dữ liệu theo chuẩn thống nhất, tạo nền tảng để hình thành các mô hình “Học viện số”, “Bệnh viện thông minh” – những hướng đi đang được nhiều quốc gia ưu tiên phát triển.

Khi tri thức y học cổ truyền được số hóa toàn diện, hệ thống sẽ thiết lập cơ sở dữ liệu quốc gia về dược liệu, bản đồ số vùng trồng, cùng kho dữ liệu bài thuốc minh bạch, khoa học. Đây là nền tảng quan trọng để thu hút doanh nghiệp, các quỹ đầu tư và viện nghiên cứu tham gia sâu hơn vào phát triển sản phẩm, mở rộng thị trường dược liệu trong nước và quốc tế.

Thúc đẩy thị trường dược liệu minh bạch

Tại hội thảo, các chuyên gia kinh tế – y tế nhận định rằng việc chuẩn hóa dữ liệu sẽ tạo bước chuyển quan trọng cho thị trường dược liệu. Khi thông tin được số hóa và minh bạch, nguy cơ gian lận giảm đáng kể, đồng thời chất lượng dược liệu được kiểm soát tốt hơn. Điều này giúp doanh nghiệp đánh giá rủi ro và cơ hội dựa trên dữ liệu thực tiễn thay vì cảm tính.

Các chuyên gia cũng cho biết, ứng dụng công nghệ số đang rút ngắn đáng kể chu kỳ nghiên cứu – thương mại hóa sản phẩm dược, từ 5–7 năm xuống còn 2–3 năm. Việc truy xuất nguồn gốc bằng mã QR, blockchain hoặc dữ liệu mở không chỉ nâng cao tính minh bạch mà còn tạo lợi thế cạnh tranh cho dược liệu Việt Nam khi tham gia thị trường xuất khẩu.

Điều này càng có ý nghĩa trong bối cảnh ngành dược liệu Việt Nam đang được kỳ vọng trở thành một lĩnh vực kinh tế có giá trị gia tăng cao. Việc chuẩn hóa dữ liệu và ứng dụng công nghệ số sẽ tạo nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng, mở rộng thị trường và đưa dược liệu Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Hội thảo đã nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết về việc đổi mới toàn diện công tác đào tạo y dược trong bối cảnh Chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ. Để đáp ứng thách thức này, các cơ sở đào tạo cần tập trung vào ba trụ cột cốt lõi: thứ nhất, sinh viên y dược phải được trang bị năng lực phân tích dữ liệu và tư duy khoa học; thứ hai, đội ngũ giảng viên cần nhanh chóng làm chủ các nền tảng giảng dạy số và ứng dụng công nghệ; và thứ ba, các trường phải đầu tư mạnh mẽ cho hạ tầng số hiện đại cùng với việc thúc đẩy nghiên cứu khoa học.

Chuyển đổi số không chỉ dừng lại ở việc thay đổi cách dạy và cách học truyền thống, mà quan trọng hơn, đó là bước ngoặt hình thành một tư duy nghề nghiệp mới cho thế hệ nhân lực y tế tương lai-một tư duy dựa trên dữ liệu, khoa học và công nghệ, hoàn toàn phù hợp với yêu cầu của một nền y tế hiện đại, chính xác và hiệu quả.

Nhiều ý kiến tại Hội thảo cho rằng, chuyển đổi số không chỉ là xu thế toàn cầu, mà còn là yêu cầu tất yếu mang tính chiến lược đối với ngành y tế Việt Nam. Đây là chìa khóa để đạt được các mục tiêu trọng yếu như nâng cao năng suất đào tạo và nghiên cứu khoa học, tối ưu hóa toàn bộ nguồn lực tài chính và nhân sự, xây dựng thành công mô hình Y tế thông minh (Smart Healthcare), phát triển thị trường dược liệu bền vững, từ đó tăng cường năng lực cạnh tranh quốc tế của toàn ngành.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, các cơ sở đào tạo y dược cần tập trung vào việc trang bị cho sinh viên năng lực phân tích dữ liệu, yêu cầu giảng viên làm chủ các nền tảng giảng dạy số, đồng thời đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng số hiện đại và nghiên cứu khoa học. Quan trọng hơn, Chuyển đổi số đang hình thành một tư duy nghề nghiệp mới cho thế hệ nhân lực tương lai-một tư duy dựa trên dữ liệu, khoa học và công nghệ, hoàn toàn phù hợp với yêu cầu của nền y tế hiện đại.