Cú hích cho ngân hàng thương mại: Từ vai trò chủ lực đến thước đo 2030 (Kỳ 4)

Kỳ 4: Đảng lãnh đạo nền kinh tế cộng sinh: NHTM Nhà nước vững mạnh làm bệ phóng cho kinh tế tư nhân cất cánh

Bản chất của chữ "Dẫn dắt" trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN

Từ góc độ lý luận xây dựng Đảng, mục tiêu tối thượng của mọi chủ trương phát triển kinh tế là hiện thực hóa khát vọng dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Một định chế kinh tế nhà nước mạnh không đo bằng mức lợi nhuận kỷ lục trên lưng người dân hay việc chèn ép các thành phần kinh tế khác mà đo bằng năng lực gánh vác trách nhiệm ở những nơi khó khăn nhất và khả năng kiến tạo sân chơi chung cho toàn xã hội.

Trong lĩnh vực tiền tệ - tín dụng, vai trò “dẫn dắt” của nhóm ngân hàng thương mại nhà nước thể hiện trước hết ở việc góp phần giữ nhịp ổn định vĩ mô. Khi các ngân hàng thương mại nhà nước chủ động chia sẻ chi phí vốn với nền kinh tế, mặt bằng ổn định hơn có lợi cho doanh nghiệp, trong đó có doanh nghiệp tư nhân.

Cán bộ ngân hàng trao đổi với khách hàng doanh nghiệp về nhu cầu vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh

Cùng với đó là nhiệm vụ ở những địa bàn và lĩnh vực rủi ro cao hoặc thời gian hoàn vốn dài như hạ tầng giao thông, chuyển dịch năng lượng hay nông nghiệp - nông thôn nhiều rủi ro thiên tai. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, các ngân hàng thương mại nhà nước được giao nhiệm vụ đưa nguồn vốn ưu đãi tới vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, góp phần bảo đảm huyết mạch kinh tế thông suốt đến từng thôn bản.

Năng lực dẫn dắt còn có thể thể hiện ở việc đầu tư vào các trục xương sống về hạ tầng số: hệ thống thanh toán liên ngân hàng, định danh số toàn dân và các chuẩn mực giao dịch cốt lõi. Khối ngân hàng nhà nước có thể đóng vai trò quan trọng trong đầu tư ban đầu để các công ty công nghệ tài chính (Fintech) và các ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân cùng kết nối, vận hành, qua đó góp phần giảm chi phí giao dịch chung cho xã hội.

Nhịp cầu liên kết giữa hai Nghị quyết chiến lược của Đảng

Đặt Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 06/01/2026 về phát triển kinh tế nhà nước cạnh Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 về phát triển kinh tế tư nhân của Bộ Chính trị, có thể thấy một logic chung: các khu vực kinh tế cùng là động lực của nền kinh tế. Trên cơ sở đó, ngân hàng thương mại nhà nước phát triển lành mạnh có thể hỗ trợ khu vực tư nhân qua ba phương thức:

Thứ nhất là thu xếp nguồn vốn cho các dự án động lực quốc gia. Những công trình hạ tầng quy mô lớn như đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, các cụm cảng biển nước sâu, sân bay quốc tế Long Thành hay chuỗi dự án khí điện Lô B - Ô Môn đòi hỏi nguồn vốn rất lớn. Các ngân hàng thương mại nhà nước có điều kiện phát huy vai trò đầu mối trong những dự án phù hợp với năng lực vốn, quản trị rủi ro và giới hạn cấp tín dụng theo Luật Các tổ chức tín dụng, đứng ra thiết kế cấu trúc tài chính, phát hành bảo lãnh và thu xếp hợp vốn, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tư nhân trong nước tham gia thi công, chế tạo và làm chủ công nghệ.

Agribank giữ vai trò ngân hàng đầu mối thu xếp vốn, cùng các tổ chức tín dụng tham gia tài trợ vốn cho Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 4 – Vùng Thủ đô Hà Nội

Thứ hai là mở rộng tài trợ chuỗi cung ứng. Không dừng lại ở các khoản vay riêng lẻ, ngân hàng thương mại nhà nước có thể dẫn dắt dòng vốn bằng cách tài trợ vốn lưu động dọc theo chuỗi giá trị. Các doanh nghiệp đầu đàn có thể được cấp hạn mức tín dụng để bảo lãnh thanh toán, từ đó mở đường cho hàng nghìn doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs), hộ kinh doanh tư nhân trong chuỗi tiếp cận nguồn vốn giá rẻ với thủ tục tinh gọn, giảm bớt sự phụ thuộc nặng nề vào tài sản thế chấp truyền thống.

Thứ ba là ủy thác quỹ và quản trị rủi ro chính sách. Với mạng lưới sâu rộng và quy trình thẩm định minh bạch, nhóm ngân hàng này đóng vai trò cầu nối giải ngân hiệu quả các gói tín dụng chính sách, quỹ hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, nguồn vốn vay ODA và các cơ chế tài chính khí hậu quốc tế như Quan hệ đối tác Chuyển dịch Năng lượng Công bằng (JETP).

Tiên phong trên mặt trận phát triển xanh và trách nhiệm xã hội

Thể chế hóa cam kết lịch sử của Đảng và Nhà nước tại Hội nghị COP26 về mục tiêu phát thải ròng bằng "0" (Net Zero 2050), vai trò dẫn dắt của ngân hàng thương mại nhà nước còn được thử thách ở năng lực tiên phong xác lập các chuẩn mực quốc tế về môi trường, xã hội và quản trị (ESG).

Khối ngân hàng chủ lực cần đi đầu trong việc định hình khung tín dụng xanh: tiên phong phát hành trái phiếu xanh (Green Bonds) ra thị trường tài chính quốc tế để thu hút nguồn vốn chuyển đổi, đồng thời áp dụng hệ thống quản lý rủi ro môi trường và xã hội (ESMS) theo thông lệ quốc tế vào quy trình phê duyệt tín dụng thường nhật.

Nguồn vốn ngân hàng góp phần thúc đẩy ứng dụng công nghệ, nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững

Bằng chính sách ưu đãi lãi suất cho các dự án phát thải thấp, mô hình nông nghiệp tuần hoàn và các giải pháp tiết kiệm năng lượng, song song với việc siết chặt điều kiện cấp vốn cho các ngành công nghệ lạc hậu, gây ô nhiễm, ngân hàng sử dụng quyền năng của đòn bẩy tài chính để định hướng cộng đồng doanh nghiệp trong nước chuyển dịch mô hình tăng trưởng bền vững.

Đi đôi với phát triển kinh tế xanh là trách nhiệm xã hội đối với nhân dân. Ngân hàng thương mại nhà nước là một kênh quan trọng để triển khai các chính sách tín dụng phục vụ xóa đói giảm nghèo, tài chính toàn diện và đẩy lùi tín dụng đen, bảo vệ quyền lợi của người nghèo và người yếu thế trong xã hội.

Bản lĩnh và trí tuệ của Đảng đưa đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình

Nhìn lại toàn bộ tiến trình từ Nghị quyết 79-NQ/TW đến thực tiễn sinh động của hệ thống ngân hàng thương mại nhà nước, mục tiêu Top 100 châu Á vào năm 2030 không đơn thuần là một phép tính kinh tế mà là một cuộc sát hạch toàn diện về bản lĩnh, trí tuệ và năng lực lãnh đạo của Đảng trong doanh nghiệp nhà nước thời kỳ mới.

Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng không phải là những nghị quyết xa rời thực tế mà bắt đầu từ việc xác định mục tiêu cụ thể, có thể đo lường; tháo gỡ điểm nghẽn thể chế bằng cơ chế hạch toán tách bạch và bảo vệ cán bộ dám đổi mới theo Nghị quyết 24-NQ/TW và Quy định 220-QĐ/TW trong khuôn khổ kiểm soát quyền lực; khơi thông thế chân kiềng Vốn - Công nghệ - Con người liêm chính, tinh nhuệ; và kết tinh ở triết lý phát triển cộng sinh, phụng sự Tổ quốc, nâng đỡ kinh tế tư nhân cùng lớn mạnh theo tinh thần Nghị quyết 68-NQ/TW.

Nghị quyết 79-NQ/TW trao vị thế không phải để tạo nên những định chế tài chính đứng trên đỉnh tháp cô đơn. Vị thế ấy được trao để các ngân hàng thương mại nhà nước tích lũy đủ nội lực, vững vàng đứng ở tuyến đầu gánh vác các bài toán khó nhất của nền kinh tế, trở thành bệ phóng đưa toàn bộ hệ thống tài chính và doanh nghiệp Việt Nam tự tin hội nhập sâu rộng, góp phần đưa đất nước vững bước tiến vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.