Chỉ số kinh tế:
Ngày 20/11/2026, tỷ giá trung tâm của VND với USD là 25.659 đồng/USD, tỷ giá USD tại Cục Quản lý ngoại hối là 25.500/26.891 đồng/USD. Hoạt động sản xuất, thương mại và dịch vụ tiếp tục tăng trưởng trong tháng 10/2026. So với tháng trước, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 2,3%, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa tăng 3,7%, đạt 122,03 tỷ USD; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 1,0%, đạt 695,5 nghìn tỷ đồng. Khách quốc tế đến Việt Nam tăng 4,9%, đạt 1,85 triệu lượt; số doanh nghiệp thành lập mới tăng 8,7%, đạt gần 12,6 nghìn doanh nghiệp. Trong khi đó, CPI tăng 0,20% so với tháng trước. Tính đến ngày 31/10/2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt 54,85 tỷ USD, tăng 74,0% so với cùng kỳ năm trước; vốn FDI thực hiện trong 10 tháng ước đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm trước.

Cuộc đua công nghệ phía sau đơn hàng xuất khẩu

Đức Thuận
Đức Thuận  - 
Những đơn hàng xuất khẩu ngày càng không được quyết định bởi sản lượng hay giá bán, mà bởi năng lực chế biến, bảo quản và đóng gói. Trong bối cảnh các thị trường liên tục nâng chuẩn về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững, công nghệ đang trở thành lợi thế cạnh tranh mới của doanh nghiệp Việt, quyết định khả năng nâng giá trị gia tăng, giảm tổn thất sau thu hoạch và mở rộng thị phần trên thị trường quốc tế.
aa
Cuộc chơi không còn nằm trên cánh đồng

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 5 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu nông - lâm - thủy sản đạt hơn 30,69 tỷ USD, tăng 9,2% so với cùng kỳ năm trước. Toàn ngành xuất siêu khoảng 8,41 tỷ USD. Mục tiêu của ngành trong năm nay là đưa kim ngạch xuất khẩu lên mức 73-74 tỷ USD. Những con số này cho thấy sức bật của ngành nông nghiệp Việt Nam trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động.

Tuy nhiên, phía sau thành tích tăng trưởng là những thách thức ngày càng lớn về chất lượng và năng lực cạnh tranh.

Cuộc đua công nghệ phía sau đơn hàng xuất khẩu
Ảnh minh họa

Nếu như trước đây, lợi thế của doanh nghiệp xuất khẩu chủ yếu đến từ nguồn nguyên liệu dồi dào và chi phí sản xuất cạnh tranh thì hiện nay, các thị trường lớn như Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản, Hàn Quốc hay Trung Quốc đều đang nâng cao các tiêu chuẩn nhập khẩu. Doanh nghiệp giờ đây khi bán một sản phẩm nông nghiệp phải chứng minh được toàn bộ quy trình từ vùng nguyên liệu, sản xuất, bảo quản, vận chuyển đến truy xuất nguồn gốc. Một lô hàng đạt chất lượng tốt nhưng không đáp ứng yêu cầu về bảo quản hoặc đóng gói vẫn có thể bị giảm giá trị hoặc mất cơ hội tiếp cận thị trường.

Đáng chú ý, nhiều chuyên gia cho rằng giá trị bị thất thoát lớn nhất hiện nay không nằm ở khâu sản xuất mà ở giai đoạn sau thu hoạch. Theo PGS.TS. Phạm Anh Tuấn, Viện trưởng Viện Cơ điện nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch, việc ứng dụng công nghệ bảo quản tiên tiến có thể kéo dài thời gian lưu trữ nông sản lên 1,5-2 lần, giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong vận chuyển và giảm đáng kể chi phí logistics.

Điều đó cho thấy cuộc cạnh tranh mới của doanh nghiệp xuất khẩu không còn chỉ diễn ra trên cánh đồng mà đang dịch chuyển vào các nhà máy chế biến, kho lạnh, trung tâm logistics và dây chuyền đóng gói hiện đại.

Khi doanh nghiệp đổ tiền vào những “khâu vô hình”

Trong nhiều năm, chế biến sâu, bảo quản hay đóng gói thường được xem là những khâu hỗ trợ phía sau hoạt động xuất khẩu. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, những “khâu vô hình” này đang trở thành lợi thế cạnh tranh cốt lõi. Thay vì mở rộng diện tích canh tác, nhiều doanh nghiệp nông nghiệp đã dồn lực đầu tư công nghệ chế biến sâu để nâng tầm giá trị nông sản Việt.

Điển hình là DOVECO với hệ thống tổ hợp chế biến rau quả khép kín hiện đại, doanh nghiệp đã tối ưu hóa chuỗi giá trị từ vùng trồng đến nhà máy, đưa sản phẩm chinh phục hơn 50 thị trường khắt khe như Nhật Bản, EU và Hoa Kỳ. Tương tự, Nafoods Group bứt phá khỏi tư duy "bán thô" bằng việc đồng bộ dây chuyền sản xuất nước ép cô đặc, puree, NFC và rau quả đông lạnh. Chiến lược này giúp tối đa hóa biên lợi nhuận và khẳng định vị thế nông sản nội địa trên bản đồ quốc tế.

Những mô hình này cho thấy xu hướng mới của ngành xuất khẩu, lợi nhuận không còn đến chủ yếu từ việc bán nguyên liệu thô mà đến từ khả năng tạo ra các sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn.

Cùng với làn sóng đầu tư vào chế biến sâu, hạ tầng logistics lạnh cũng đang phát triển mạnh để đáp ứng nhu cầu xuất khẩu nông sản, thực phẩm và thủy sản. Theo các báo cáo thị trường giai đoạn 2025-2026, công suất kho lạnh tại Việt Nam được dự báo vượt 1,7 triệu pallet vào năm 2028. Thị trường hiện ghi nhận sự hiện diện của nhiều doanh nghiệp lớn như Lineage Logistics, Emergent Cold Việt Nam, AJ Total Việt Nam, ABA Cooltrans và Transimex.

Bên cạnh đó, các tập đoàn quốc tế như LOTTE Global Logistics hay Nichirei TBA Logistics cũng đang mở rộng đầu tư, cho thấy kho lạnh không còn là hạ tầng phụ trợ mà đang trở thành mắt xích chiến lược trong chuỗi giá trị xuất khẩu. Sự phát triển của hệ thống kho lạnh được kỳ vọng sẽ góp phần giảm tổn thất sau thu hoạch, kéo dài thời gian bảo quản và nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Cùng với sự phát triển của công nghệ chế biến và bảo quản, công nghệ đóng gói cũng đang được nâng lên một tầm quan trọng mới. Bao bì ngày nay không chỉ có chức năng bảo vệ sản phẩm mà còn góp phần kéo dài thời gian bảo quản, hỗ trợ truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe về môi trường. Nhiều doanh nghiệp lớn như Vinamilk, Nestlé Việt Nam đang đẩy mạnh các giải pháp bao bì bền vững, tích hợp công nghệ truy xuất và tối ưu vật liệu nhằm giảm tác động môi trường. Trong khi đó, các nhà cung cấp công nghệ như Tetra Pak tiếp tục phát triển các giải pháp đóng gói giúp kéo dài thời hạn sử dụng sản phẩm, nâng cao hiệu quả logistics và đáp ứng các tiêu chuẩn mới của thị trường quốc tế.

Cuộc đua công nghệ phía sau đơn hàng xuất khẩu
Ảnh minh họa

Một hệ sinh thái mới đang hình thành

Cuộc đua công nghệ phía sau những đơn hàng xuất khẩu không chỉ làm thay đổi hoạt động của các doanh nghiệp nông nghiệp mà còn tạo động lực cho sự phát triển của cả một hệ sinh thái mới, từ chế biến, logistics, bao bì đến công nghệ số.

Nếu trước đây, lợi thế cạnh tranh của nông sản Việt Nam chủ yếu đến từ nguồn nguyên liệu dồi dào và chi phí sản xuất thấp thì hiện nay, giá trị gia tăng ngày càng được tạo ra ở các khâu sau thu hoạch. Đây cũng là lý do nhiều doanh nghiệp lựa chọn đầu tư vào công nghệ thay vì chỉ mở rộng diện tích vùng nguyên liệu.

Theo ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, ngành rau quả hoàn toàn có thể hướng tới mục tiêu xuất khẩu 9,5-10 tỷ USD trong năm 2026 nếu duy trì được đà tăng trưởng hiện nay và tận dụng tốt các cơ hội từ thị trường. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, doanh nghiệp không thể tiếp tục dựa vào lợi thế về sản lượng mà phải nâng cao chất lượng, kéo dài thời gian bảo quản và gia tăng giá trị cho sản phẩm.

Trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt yêu cầu về chất lượng, môi trường và truy xuất nguồn gốc, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp đang được đo bằng trình độ công nghệ nhiều hơn là quy mô sản xuất. Những khoản đầu tư vào chế biến sâu, logistics lạnh, công nghệ sau thu hoạch hay số hóa chuỗi cung ứng không còn là chi phí đơn thuần mà đang trở thành tài sản chiến lược.

Cuộc đua phía sau những đơn hàng xuất khẩu vì thế không còn diễn ra trên cánh đồng mà đang diễn ra trong các nhà máy, trung tâm logistics và hệ sinh thái công nghệ hỗ trợ. Đây cũng chính là nền tảng để nông sản Việt từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Đức Thuận

Tin liên quan

Tin khác

AI bước vào vận hành, doanh nghiệp phải thay đổi cuộc chơi

AI bước vào vận hành, doanh nghiệp phải thay đổi cuộc chơi

AI đang vượt khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân tự chủ, buộc doanh nghiệp tái cấu trúc chiến lược, vận hành và quản trị niềm tin.
Động lực nào dẫn dắt đà tăng trưởng của FPT trong năm 2027

Động lực nào dẫn dắt đà tăng trưởng của FPT trong năm 2027

Với tỷ lệ lấp đầy các cụm nhà máy AI đạt tới 95%, Tập đoàn FPT đang dồn lực chuyển dịch mô hình kinh doanh, kỳ vọng nhóm dịch vụ AI-first chiếm tối thiểu 40% doanh thu công nghệ thông tin nước ngoài vào năm 2027.
Ba bài học lớn giúp doanh nghiệp Việt thêm kinh nghiệm khi ra… biển lớn

Ba bài học lớn giúp doanh nghiệp Việt thêm kinh nghiệm khi ra… biển lớn

Từ một nhà máy sản xuất tủ lạnh thua lỗ, Haier vươn lên thành thương hiệu toàn cầu nhờ kiên trì nâng cao chất lượng và mở rộng thị trường thông qua mua bán, sáp nhập. Toyota thành công nhờ thấu hiểu khách hàng, liên tục cải tiến sản phẩm, trong khi Samsung tạo bước ngoặt bằng đầu tư dài hạn vào công nghệ. Những kinh nghiệm này đặt ra yêu cầu đối với doanh nghiệp Việt Nam về nâng cao năng lực sản xuất, quản trị, phát triển thương hiệu và lựa chọn chiến lược quốc tế hóa phù hợp, cùng với sự hỗ trợ của Nhà nước về thông tin thị trường, tài chính và kết nối đối tác.
‘Hộ chiếu xanh’ đưa thương hiệu Việt vươn tầm toàn cầu

‘Hộ chiếu xanh’ đưa thương hiệu Việt vươn tầm toàn cầu

Quy mô thương mại Việt Nam đã vượt mốc 1.000 tỷ USD, tạo bệ phóng vững chắc để doanh nghiệp nội chủ động chuyển đổi xanh, chinh phục các thị trường khó tính và khẳng định thương hiệu vươn tầm quốc tế.
Ngành gỗ Việt trước thời hạn EUDR: Đầu tư để giữ lợi thế xuất khẩu

Ngành gỗ Việt trước thời hạn EUDR: Đầu tư để giữ lợi thế xuất khẩu

Từ ngày 30/12/2026, Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) bắt đầu được áp dụng đối với các doanh nghiệp vừa và lớn. Trong khi ưu đãi thuế quan từ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) tiếp tục tạo thuận lợi cho xuất khẩu, yêu cầu minh bạch nguồn gốc nguyên liệu và những thay đổi trong nhu cầu thị trường quốc tế đang đặt ngành gỗ Việt Nam trước áp lực điều chỉnh chiến lược đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh và duy trì đơn hàng.
Bao bì Việt và bài toán biến cơ hội thành đơn hàng

Bao bì Việt và bài toán biến cơ hội thành đơn hàng

Bao bì Việt Nam đã có mặt tại 172 quốc gia và vùng lãnh thổ, nhưng kết quả xuất khẩu giữa các nhóm sản phẩm không đồng đều. Từ câu chuyện doanh nghiệp phải mua bao bì nước ngoài đến những yêu cầu kỹ thuật của người mua, cơ hội mở rộng thị phần phụ thuộc vào khả năng chuyển năng lực sản xuất thành đơn hàng.
EUDR: Minh bạch chuỗi cung ứng để nâng sức cạnh tranh hàng Việt

EUDR: Minh bạch chuỗi cung ứng để nâng sức cạnh tranh hàng Việt

Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) đang đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam, đặc biệt là cà phê, gỗ và cao su. Không chỉ dừng ở truy xuất nguồn gốc, quy định này đòi hỏi doanh nghiệp phải xây dựng hệ thống quản trị dữ liệu minh bạch, có khả năng kiểm chứng xuyên suốt chuỗi cung ứng. Đây cũng là cơ hội để hàng Việt nâng cấp năng lực sản xuất, củng cố vị thế tại các thị trường tiêu chuẩn cao.
Việt Nam chủ trì chuỗi hội nghị CPTPP: Kỳ vọng thúc đẩy liên kết kinh tế khu vực

Việt Nam chủ trì chuỗi hội nghị CPTPP: Kỳ vọng thúc đẩy liên kết kinh tế khu vực

Từ ngày 23 - 27/11/2026, Hà Nội sẽ diễn ra chuỗi cuộc họp và đối thoại cấp cao trong khuôn khổ năm Chủ tịch CPTPP của Việt Nam. Không chỉ tập trung vào việc thực thi một hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, các hoạt động còn mở ra cơ hội trao đổi về đầu tư, chuỗi cung ứng và kết nối doanh nghiệp giữa CPTPP với ASEAN và Liên minh châu Âu (EU).
Doanh nghiệp lo tụt hậu nếu không ứng dụng AI

Doanh nghiệp lo tụt hậu nếu không ứng dụng AI

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra cơ hội nâng cao năng suất và hiệu quả đầu tư cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, 65% người sử dụng AI lo ngại bị tụt hậu nếu không ứng dụng công nghệ mới, trong khi chỉ 26% đánh giá ban lãnh đạo có định hướng rõ ràng về AI.
Tỷ phú bán dẫn bước ra từ ‘cánh gà’ chuỗi cung ứng AI

Tỷ phú bán dẫn bước ra từ ‘cánh gà’ chuỗi cung ứng AI

Không ồn ào sản xuất chip thương hiệu riêng, Hsieh Wen-Ta chọn làm chủ công đoạn kiểm thử hậu trường. Sau hơn hai thập kỷ tích lũy, nhà sáng lập Hon. Precision đã vươn lên thành tỷ phú USD nhờ làn sóng AI bùng nổ toàn cầu.