Để chính sách nhà ở xã hội phát huy hiệu quả hơn nữa

Tuy nhiên, sau hơn 10 năm thực hiện Chiến lược phát triển nhà ở quốc gia giai đoạn 2011-2020, theo Văn bản 80/BC-BXD ngày 7/4/2023 của Bộ Xây dựng tổng hợp báo cáo của 60/63 địa phương, tính đến hết năm 2022, cả nước đã hoàn thành 307 dự án nhà ở xã hội khu vực đô thị với khoảng 157.100 căn, chỉ đạt 41,7% kế hoạch và đang triển khai thực hiện 418 dự án với khoảng 432.400 căn. Trong đó, nhà ở xã hội dành cho công nhân khu công nghiệp đã hoàn thành 126 dự án với khoảng 62.700 căn hộ và đang triển khai 127 dự án khoảng 160.900 căn hộ; nhà ở xã hội cho người có thu nhập thấp đô thị, đã hoàn thành 181 dự án với khoảng 94.390 căn hộ và đang triển khai 291 dự án với khoảng 271.500 căn hộ. Trong đó, TP. Hồ Chí Minh đã hoàn thành đưa vào sử dụng 23 dự án nhà ở xã hội với 18.085 căn trong giai đoạn 2015-2020 đạt 75% kế hoạch và dự kiến triển khai đầu tư xây dựng 25 dự án nhà ở xã hội giai đoạn 2021-2025 với tổng số căn hộ là 30.610 căn.

Vấn đề quan trọng nhất hiện nay là cần phải tập trung nỗ lực xây dựng, hoàn thiện chính sách về nhà ở xã hội

Tuy nhiên, con số 307 dự án với 157.000 căn hộ nhà ở xã hội đã hoàn thành đưa vào sử dụng là số lượng lũy kế từ năm 2011 đến nay, nên chưa cho thấy rõ kết quả phát triển nhà ở xã hội theo từng năm, nhất là trong các năm gần đây. Đặc biệt, Báo cáo tổng kết các năm 2020, 2021, 2022 của Bộ Xây dựng cũng đã cho thấy tốc độ phát triển nhà ở xã hội của cả nước tiếp tục sụt giảm mạnh. Trong đó năm 2020 chỉ hoàn thành 8 dự án với 1.677 căn, năm 2021 chỉ hoàn thành 5 dự án với 1.694 căn và năm 2022 cũng chỉ hoàn thành được 6 dự án với 1.300 căn. Như vậy, rõ ràng kết quả phát triển nhà ở xã hội chưa đạt kế hoạch đã đề ra, chưa đáp ứng kịp nhu cầu nhà ở rất lớn của cán bộ, công chức, viên chức nhà nước, cán bộ lực lượng vũ trang, công nhân, lao động, người có thu nhập thấp đô thị và người nhập cư.

Mới đây, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 338/QĐ-TTg ngày 03/04/2023 phê duyệt “Đề án đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021-2030”, trong đó đặt ra mục tiêu phát triển 428.000 căn nhà ở xã hội trong giai đoạn 2021-2025 và 572.000 căn nhà ở xã hội trong giai đoạn 2026-2030, nhưng kết quả đạt được còn rất khiêm tốn.

Đồng thời, tại Hội nghị triển khai “Đề án đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021 - 2030”, Bộ Xây dựng cho biết từ năm 2021 đến nay, cả nước mới hoàn thành 41 dự án nhà ở xã hội khu vực đô thị với khoảng 19.516 căn, chỉ đạt 4,55% kế hoạch của giai đoạn 2021-2025 và đang triển khai thực hiện 294 dự án với khoảng 288.499 căn.

Theo Hiệp hội Bất động sản TP.Hồ Chí Minh (HoREA), để đạt được mục tiêu phát triển 428.000 căn hộ nhà ở xã hội vào năm 2025 thì vấn đề quan trọng nhất hiện nay là cần phải tập trung nỗ lực xây dựng, hoàn thiện chính sách về nhà ở xã hội của Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi). Qua đó tháo gỡ vướng mắc, khó khăn về cơ chế, chính sách, tạo quỹ đất, tạo nguồn vốn ưu đãi tín dụng nhà ở xã hội để hỗ trợ cho người mua, thuê mua nhà ở xã hội và huy động thêm nhiều nguồn lực xã hội hoá từ khu vực tư nhân tham gia đầu tư phát triển loại hình nhà ở này; tạo điều kiện cho các tập đoàn và doanh nghiệp bất động sản lớn thực hiện cam kết đầu tư phát triển khoảng 1,5 triệu căn nhà ở xã hội đến năm 2030.

Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch HoREA cho rằng, muốn hoàn thành mục tiêu trên, trước tiên cần thay đổi từ tư duy, nhận thức của cán bộ, công chức, doanh nghiệp, người dân, vốn xem nhà ở xã hội là “nhà rẻ tiền” có chất lượng thấp. Để làm được điều này ngay trong Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) cần phải khẳng định rõ “nhà ở xã hội có chất lượng tương đương nhà ở thương mại; là nhà ở thuộc dự án nhà ở xã hội, dự án nhà lưu trú công nhân, dự án ký túc xá học sinh, sinh viên, dự án nhà ở cho lực lượng vũ trang có sự hỗ trợ của nhà nước cho các đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở”.

Cũng phải nhìn nhận rằng, thực tế trong thời gian qua đã có một số dự án nhà ở xã hội chất lượng không tốt, hoặc thiếu các tiện ích, dịch vụ tại chỗ, dịch vụ đô thị trong khu vực lân cận; kết nối giao thông thuận tiện. Thậm chí đã có dự án nhà ở xã hội rao bán đến vài chục lần vẫn không có người mua, hoặc một số dự án nhà ở xã hội bị khách hàng khiếu nại.

“Sau khi thay đổi tư duy, quan niệm về nhà ở xã hội thì các vấn đề liên quan đến việc phát triển chương trình quốc gia này, từ cơ chế chính sách, quy định pháp luật, đến bố trí nguồn vốn, quỹ đất… mới thay đổi và vận hành theo. Có như vậy thì chủ trương lớn và nhân văn này mới được triển khai vào thực tế một cách hiệu quả, và người dân mới sớm được thụ hưởng chính sách an cư, an sinh xã hội của nhà nước”, ông Châu phân tích.