Đe dọa thuế quan của Trump khiến chứng khoán lao dốc

Thị trường chứng khoán toàn cầu mở đầu tuần mới trong sắc đỏ

Thị trường chứng khoán toàn cầu mở đầu tuần mới trong sắc đỏ khi những phát ngôn cứng rắn về thuế quan của Tổng thống Mỹ Donald Trump làm gia tăng lo ngại về một vòng xoáy căng thẳng thương mại mới giữa Mỹ và châu Âu. Làn sóng bán tháo diễn ra đồng thời với sự suy yếu của đồng đô la Mỹ, trong khi các tài sản trú ẩn an toàn như vàng, bạc, yên Nhật và franc Thụy Sĩ được nhà đầu tư mạnh tay gom mua.

Trong phiên giao dịch vừa qua, thị trường vốn cổ phần tiền mặt của Mỹ đóng cửa do kỳ nghỉ Ngày Martin Luther King Jr., song điều đó không ngăn được tâm lý tiêu cực lan sang các thị trường phái sinh. Hợp đồng tương lai S&P 500 và Nasdaq đồng loạt giảm hơn 1,2%, phản ánh sự thận trọng rõ rệt của giới đầu tư trước nguy cơ bất ổn địa chính trị và thương mại gia tăng.

Tại châu Âu, áp lực bán thể hiện rõ nét hơn. Chỉ số STOXX 600 giảm 1,2%, kéo theo sự đi xuống của các chỉ số blue-chip lớn. Thị trường Frankfurt, Paris và London đồng loạt giảm, với biên độ dao động từ 0,4% đến 1,7%. Diễn biến này cho thấy mức độ nhạy cảm cao của chứng khoán châu Âu trước nguy cơ bị áp thuế trực tiếp từ Mỹ, đặc biệt khi các nền kinh tế lớn trong khu vực đều có quan hệ thương mại sâu rộng với Washington.

Tại châu Á, bức tranh thị trường phân hóa hơn. Chỉ số Nikkei của Nhật Bản giảm 0,7%, trong khi chỉ số rộng nhất của cổ phiếu châu Á - Thái Bình Dương ngoài Nhật Bản gần như đi ngang. Nhà đầu tư khu vực này vừa phải đối mặt với rủi ro từ căng thẳng Mỹ – châu Âu, vừa theo dõi sát các yếu tố nội tại, đặc biệt là chính sách tiền tệ của Nhật Bản.

Nguyên nhân chính khiến thị trường toàn cầu chao đảo đến từ tuyên bố của Tổng thống Trump rằng Mỹ sẽ áp thuế bổ sung 10% từ ngày 1/2 đối với hàng hóa nhập khẩu từ hàng loạt quốc gia châu Âu, bao gồm Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Hà Lan, Phần Lan và Anh. Mức thuế này thậm chí có thể tăng lên 25% từ ngày 1/6 nếu không đạt được thỏa thuận liên quan đến Greenland. Động thái này ngay lập tức vấp phải sự phản đối gay gắt từ các nước châu Âu, khi nhiều lãnh đạo coi đây là hành vi “tống tiền” về kinh tế.

Pháp đã đề xuất đáp trả bằng các biện pháp đối phó kinh tế chưa từng được áp dụng, trong khi Liên minh châu Âu cân nhắc kích hoạt các công cụ sẵn có. Một trong những lựa chọn là gói thuế quan trị giá 93 tỷ euro đối với hàng hóa Mỹ, vốn đã bị đình chỉ trước đó. Ngoài ra, EU cũng có thể sử dụng Công cụ chống cưỡng chế để tác động đến thương mại dịch vụ hoặc đầu tư của Mỹ, làm gia tăng mức độ căng thẳng song phương.

Theo ông George Lagarias, kinh tế trưởng tại Forvis Mazars, phản ứng tiêu cực của thị trường là điều dễ hiểu. Ông nhận định rằng Nhà Trắng nhiều khả năng sẽ tiếp tục sử dụng các lời đe dọa thuế quan như một công cụ gây sức ép, ngay cả trong bối cảnh các thỏa thuận thương mại đã tồn tại. Điều này khiến môi trường đầu tư toàn cầu trở nên khó đoán và rủi ro hơn.

Những tranh cãi về thuế quan dự kiến sẽ tiếp tục là chủ đề nóng tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, nơi các nhà lãnh đạo toàn cầu, trong đó có phái đoàn lớn của Mỹ do ông Trump dẫn đầu, sẽ thảo luận về triển vọng kinh tế và địa chính trị thế giới. Sự kiện này được kỳ vọng vừa là diễn đàn đối thoại, vừa là “phép thử” cho khả năng hạ nhiệt căng thẳng thương mại trong thời gian tới.

Trên thị trường tiền tệ, diễn biến đáng chú ý là việc đồng đô la Mỹ không còn đóng vai trò trú ẩn an toàn như thường lệ. Đồng euro phục hồi từ mức thấp nhất trong bảy tuần, tăng 0,4% lên 1,1641 USD. Đồng bảng Anh cũng bật tăng trở lại lên 1,3422 USD sau khi suy yếu trong phiên châu Á. Trong khi đó, đồng USD giảm 0,7% so với franc Thụy Sĩ và 0,2% so với yên Nhật, cho thấy dòng tiền đang dịch chuyển khỏi tài sản Mỹ.

Các chiến lược gia nhận định sự suy yếu của đồng USD phản ánh thực tế rằng rủi ro hiện nay bắt nguồn trực tiếp từ chính sách của Mỹ. Điều này có thể thúc đẩy nhà đầu tư đa dạng hóa danh mục, giảm tỷ trọng tài sản định giá bằng đô la và tìm đến các kênh an toàn hơn.

Vàng một lần nữa khẳng định vị thế “hầm trú ẩn” truyền thống khi tăng vọt lên mức kỷ lục 4.689 USD/ounce. Bạc cũng không kém cạnh, leo lên 94,08 USD. Đà tăng mạnh của kim loại quý phản ánh tâm lý phòng thủ rõ rệt của giới đầu tư trước nguy cơ chiến tranh thương mại lan rộng và tác động tiêu cực đến tăng trưởng kinh tế toàn cầu.

Ở các thị trường khác, chứng khoán Trung Quốc gần như đi ngang dù dữ liệu cho thấy tăng trưởng kinh tế quý IV chậm lại còn 4,5%. Sản lượng công nghiệp vượt kỳ vọng nhờ xuất khẩu mạnh, song doanh số bán lẻ yếu cho thấy nhu cầu nội địa vẫn là điểm nghẽn. Giá dầu ít biến động, với Brent giảm nhẹ xuống 64,04 USD/thùng, khi thị trường vừa theo dõi tình hình Trung Đông, vừa đánh giá tác động tiềm tàng của căng thẳng thương mại mới.

Tổng thể, các diễn biến hiện tại cho thấy thị trường toàn cầu đang bước vào giai đoạn nhạy cảm, nơi những tuyên bố chính trị có thể nhanh chóng chuyển hóa thành biến động tài chính mạnh. Trong bối cảnh đó, vàng và các tài sản trú ẩn an toàn nhiều khả năng sẽ tiếp tục được ưu ái, cho đến khi bức tranh thương mại và địa chính trị trở nên rõ ràng hơn.