Doanh nghiệp Việt: Có lợi thế nhưng vẫn chật vật ngay trên sân nhà

Doanh nghiệp Việt loay hoay trên "sân nhà"

Giá trị khác biệt quyết định năng lực cạnh tranh

Theo ông Nguyễn Tuấn Dương, Founder Công ty Cổ phần Chăm sóc sức khỏe đường ruột Việt Nam, nhiều doanh nghiệp Việt Nam vẫn chưa xây dựng được vị thế vững chắc ngay trên thị trường nội địa. Nguyên nhân không phải do thiếu cơ hội mà chủ yếu xuất phát từ việc doanh nghiệp chưa tạo ra được giá trị khác biệt đủ mạnh để nâng cao năng lực cạnh tranh và chinh phục người tiêu dùng.

Ông Dương cho rằng, trong bối cảnh thị trường ngày càng khốc liệt, việc định hình lợi thế riêng, phát triển sản phẩm mang dấu ấn khác biệt sẽ là yếu tố quyết định sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.

Theo ông Dương, doanh nghiệp Việt đang sở hữu lợi thế lớn về khả năng am hiểu thị trường và nắm bắt nhu cầu của người tiêu dùng trong nước. Tuy nhiên, việc nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn ngay trên thị trường nội địa cho thấy vấn đề cốt lõi không nằm ở quy mô thị trường mà ở chiến lược phát triển.

"Doanh nghiệp cần rà soát lại mô hình kinh doanh, xây dựng lợi thế cạnh tranh khác biệt và nâng cao giá trị sản phẩm trước khi hướng tới các thị trường lớn hơn", ông Dương nhấn mạnh.

Các chuyên gia cũng cho rằng, Việt Nam đang sở hữu nhiều lợi thế cạnh tranh tự nhiên với nguồn tài nguyên nông sản và dược liệu phong phú. Tuy nhiên, những lợi thế này vẫn chưa được khai thác tương xứng với tiềm năng, đặc biệt trong việc nâng cao giá trị gia tăng, xây dựng thương hiệu và phát triển chuỗi giá trị.

Thực tế, nhiều loại nguyên liệu có chất lượng cao vẫn chủ yếu được xuất khẩu dưới dạng thô với giá trị gia tăng thấp. Trong khi đó, nếu được đầu tư chế biến sâu, ứng dụng khoa học - công nghệ và xây dựng thương hiệu bài bản, giá trị của sản phẩm có thể gia tăng nhiều lần.

Ở góc độ chính sách, TS. Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội cho rằng, mặc dù Nhà nước đã ban hành nhiều cơ chế hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân và doanh nghiệp nhỏ và vừa, song khoảng cách giữa chính sách và khả năng tiếp cận của doanh nghiệp vẫn còn khá lớn.

Theo ông Mạc Quốc Anh, không ít doanh nghiệp chưa được tiếp cận đầy đủ, kịp thời với thông tin về các chính sách hỗ trợ; còn lúng túng trong việc xác định đối tượng thụ hưởng, quy trình, thủ tục và cơ quan hướng dẫn. Điều này khiến hiệu quả thực thi chính sách chưa đạt như kỳ vọng.

Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, chủ doanh nghiệp thường phải đảm nhiệm nhiều vai trò cùng lúc từ sản xuất, kinh doanh đến tài chính, nhân sự và pháp lý. Vì vậy, nếu thiếu các tổ chức trung gian hỗ trợ thì ngay cả những chính sách tốt cũng rất khó đi vào thực tiễn.

Bên cạnh đó, các chuyên gia đánh giá thủ tục tiếp cận các chương trình hỗ trợ về vốn, chuyển đổi số, đổi mới công nghệ hay phát triển thương hiệu vẫn còn khá phức tạp so với năng lực thực tế của doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhất là các doanh nghiệp phát triển từ hộ kinh doanh, làng nghề hoặc mới chuyển đổi mô hình.

Đầu tư cho công nghệ để phát triển bền vững

Theo ông Nguyễn Tuấn Dương, để phát triển bền vững, doanh nghiệp Việt cần lấy nghiên cứu và phát triển (R&D) làm nền tảng, coi công nghệ là động lực tăng trưởng và xây dựng giá trị khác biệt như lợi thế cạnh tranh cốt lõi.

Ông Dương cho rằng, thay vì chạy theo mục tiêu tăng trưởng ngắn hạn hoặc mở rộng quy mô khi nền tảng chưa đủ vững, doanh nghiệp cần đầu tư bài bản vào năng lực nội tại để tạo sức bật dài hạn và nâng cao vị thế trên thị trường.

Theo ông Dương, chính việc kiên trì đầu tư cho nghiên cứu khoa học, phát triển sản phẩm và xây dựng giá trị cốt lõi đã giúp doanh nghiệp hình thành tệp khách hàng ổn định, tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng và từng bước khẳng định vị thế sau nhiều năm hoạt động. Đây là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh thị trường ngày càng khắt khe.

Ở góc độ bán lẻ, bà Trần Thị Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam, cho rằng chuyển đổi số cần trở thành trọng tâm trong chiến lược quản trị doanh nghiệp.

Theo bà Lan, ngoài việc ứng dụng công nghệ số vào quản trị, doanh nghiệp cần khai thác hiệu quả dữ liệu khách hàng kết hợp với dữ liệu quản trị nội bộ để phân tích nhu cầu thị trường, nhận diện tiềm năng tiêu dùng và tối ưu hóa hoạt động sản xuất, kinh doanh. Việc tận dụng dữ liệu hiệu quả sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao chất lượng ra quyết định, phát triển sản phẩm phù hợp và mở rộng thị trường một cách bền vững.

Trong khi đó, TS. Mạc Quốc Anh nhận định nhiều doanh nghiệp Việt Nam có thể tạo ra sản phẩm tốt nhưng vẫn chưa thực sự thấu hiểu nhu cầu và hành vi của khách hàng.

"Sản phẩm tốt mới chỉ là điều kiện cần. Muốn giữ chân người tiêu dùng, doanh nghiệp phải duy trì chất lượng ổn định, nâng cao dịch vụ sau bán hàng, đẩy mạnh quản trị dữ liệu khách hàng và xây dựng chiến lược thương hiệu dài hạn", ông Mạc Quốc Anh nói.

Theo TS. Mạc Quốc Anh, doanh nghiệp cũng cần chuyển từ tư duy bán hàng ngắn hạn sang xây dựng mối quan hệ lâu dài với khách hàng. Để làm được điều đó, doanh nghiệp phải đầu tư hệ thống quản trị dữ liệu khách hàng, duy trì tương tác thường xuyên, cá nhân hóa sản phẩm, dịch vụ và phát triển các chương trình khách hàng thân thiết.

Các chuyên gia nhận định, muốn phát triển bền vững, doanh nghiệp Việt cần đầu tư mạnh hơn cho nghiên cứu và phát triển, chuyển đổi số, khai thác hiệu quả dữ liệu khách hàng, xây dựng thương hiệu và tạo dựng giá trị khác biệt. Đây không chỉ là chìa khóa để chinh phục thị trường nội địa mà còn là nền tảng giúp doanh nghiệp từng bước vươn ra thị trường quốc tế.