Đổi mới công nghệ: Doanh nghiệp Việt chuyển từ tư duy sở hữu sang tối ưu nguồn lực

Áp lực đổi mới công nghệ và bài toán vốn đầu tư

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, xu hướng chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và yêu cầu đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế ngày càng cao, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đang đứng trước nhu cầu cấp thiết phải nâng cấp công nghệ và hiện đại hóa sản xuất. Các doanh nghiệp trong lĩnh vực chế biến, chế tạo, logistics, điện tử hay công nghiệp hỗ trợ liên tục đầu tư máy móc, dây chuyền và thiết bị hiện đại nhằm nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm cũng như khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Bên cạnh đó, các cam kết về phát triển bền vững, giảm phát thải carbon đang thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ tiết kiệm năng lượng, thiết bị hiện đại và quy trình sản xuất thân thiện với môi trường. Tuy nhiên, quá trình đổi mới công nghệ thường đòi hỏi nguồn vốn trung và dài hạn đáng kể. Đối với nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa, việc vừa đảm bảo vốn lưu động phục vụ sản xuất kinh doanh, vừa bố trí nguồn lực để đầu tư tài sản cố định là thách thức không nhỏ.

Trong nhiều năm, sở hữu tài sản cố định được xem là một trong những thước đo phản ánh năng lực và quy mô của doanh nghiệp. Nhà xưởng, dây chuyền sản xuất hay phương tiện vận tải không chỉ phục vụ hoạt động kinh doanh mà còn là “tài sản đảm bảo” giúp doanh nghiệp tiếp cận các nguồn vốn tín dụng. Dẫu vậy, cùng với sự thay đổi của môi trường kinh doanh, quan điểm này đang dần dịch chuyển. Thay vì bỏ toàn bộ nguồn lực cho một khoản đầu tư lớn ngay từ đầu, nhiều doanh nghiệp ưu tiên duy trì dòng tiền để phục vụ hoạt động cốt lõi, đồng thời tìm kiếm các giải pháp tài chính linh hoạt nhằm nhanh chóng tiếp cận công nghệ mới.

Nhiều doanh nghiệp đang đẩy mạnh đầu tư máy móc, công nghệ nhằm nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh trong bối cảnh mới.

Theo các chuyên gia tài chính, đây là xu hướng đã diễn ra từ lâu tại nhiều nền kinh tế phát triển, nơi doanh nghiệp đánh giá hiệu quả đầu tư dựa trên khả năng tạo ra doanh thu và lợi nhuận hơn là giá trị tài sản nắm giữ trên bảng cân đối kế toán. Điều quan trọng không phải là “có sở hữu hay không”, mà là doanh nghiệp có tiếp cận được công nghệ phù hợp, đúng thời điểm và với chi phí hợp lý hay không. Trong bối cảnh kinh doanh nhiều biến động hiện nay, khả năng thích ứng nhanh và tối ưu nguồn lực đang trở thành yếu tố quan trọng không kém quy mô vốn.

Từ tư duy sở hữu đến tối ưu hóa nguồn lực

Sự thay đổi trong tư duy quản trị tài chính đang mở đường cho nhiều hình thức tài trợ tài sản phát triển mạnh hơn trong những năm gần đây. Trong đó, thuê tài chính được xem là một trong những công cụ hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận máy móc, thiết bị và công nghệ phục vụ sản xuất kinh doanh.

Khác với hình thức vay vốn thông thường, thuê tài chính cho phép doanh nghiệp sử dụng máy móc, thiết bị hoặc phương tiện trong thời gian dài mà không phải thanh toán toàn bộ giá trị tài sản ngay từ đầu. Điều này giúp doanh nghiệp có điều kiện triển khai kế hoạch đổi mới công nghệ sớm hơn, đồng thời duy trì nguồn vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh thường xuyên.

Theo các chuyên gia, việc đa dạng hóa các kênh huy động vốn không chỉ giúp doanh nghiệp giảm áp lực tài chính mà còn góp phần nâng cao khả năng chống chịu trước những biến động của thị trường. Đối với các doanh nghiệp đang trong giai đoạn mở rộng quy mô hoặc chuyển đổi công nghệ, việc lựa chọn công cụ tài trợ phù hợp có thể tạo thêm dư địa cho các kế hoạch phát triển trung và dài hạn.

Tại nhiều nền kinh tế phát triển, thuê tài chính đã trở thành một cấu phần quan trọng của thị trường tài chính, hỗ trợ hiệu quả cho hoạt động đầu tư máy móc, thiết bị sản xuất. Trong khi đó, tại Việt Nam, dư địa phát triển của lĩnh vực này vẫn còn khá lớn khi nhu cầu đổi mới công nghệ, tự động hóa và nâng cao năng lực sản xuất đang ngày càng gia tăng.

Cùng với sự phát triển của thị trường, các công ty cho thuê tài chính cũng đang mở rộng danh mục sản phẩm và nâng cao chất lượng dịch vụ nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Thiều Sơn - Tổng Giám đốc Công ty Cho thuê tài chính TNHH BIDV-SuMi TRUST (BSL), cho rằng trong bối cảnh nhu cầu đầu tư tài sản phục vụ sản xuất kinh doanh ngày càng tăng, việc lựa chọn công cụ tài trợ phù hợp có thể giúp doanh nghiệp giảm áp lực vốn đầu tư ban đầu, đồng thời chủ động hơn trong việc triển khai các kế hoạch mở rộng sản xuất và đổi mới công nghệ. Việc lựa chọn hình thức tài trợ cần được cân nhắc trên cơ sở đặc điểm tài sản, khả năng tạo dòng tiền, nhu cầu sử dụng cũng như chiến lược phát triển của từng doanh nghiệp.

Trong nền kinh tế số, nơi công nghệ liên tục thay đổi và yêu cầu về tốc độ thích ứng ngày càng cao, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp không còn được quyết định đơn thuần bởi quy mô tài sản sở hữu. Thay vào đó, khả năng tiếp cận nguồn lực đúng thời điểm và sử dụng hiệu quả các công cụ tài chính đang trở thành yếu tố quan trọng để nâng cao năng suất, tối ưu chi phí và tạo ra giá trị gia tăng.

Sự chuyển dịch từ tư duy “sở hữu bằng mọi giá” sang “tối ưu hiệu quả sử dụng tài sản” phản ánh xu hướng quản trị hiện đại của doanh nghiệp. Đồng thời, sự phát triển của các giải pháp tài chính linh hoạt cũng đang mở ra thêm nhiều lựa chọn cho doanh nghiệp trên hành trình đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.