Quản trị hiện đại: Chìa khóa nâng tầm doanh nghiệp Việt

Quản trị hiện đại đang trở thành nền tảng nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút dòng vốn cho doanh nghiệp Việt

Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và cạnh tranh ngày càng khốc liệt, quản trị công ty không còn là câu chuyện tuân thủ các quy định pháp lý đơn thuần. Đối với doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp quy mô lớn, quản trị đang trở thành nền tảng tạo dựng niềm tin, nâng cao năng lực cạnh tranh và mở ra cơ hội tiếp cận các dòng vốn chất lượng cao.

Theo bà Hà Thu Thanh, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Viện Thành viên Hội đồng Quản trị Việt Nam (VIOD), quản trị công ty là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp nâng cao tính minh bạch, tăng cường quản trị rủi ro và thích ứng hiệu quả với những biến động của môi trường kinh doanh. Đối với khu vực doanh nghiệp nhà nước (DNNN), đây không chỉ là yêu cầu từ khuôn khổ thể chế mà còn là động lực để sử dụng hiệu quả nguồn lực, gia tăng giá trị và phát triển bền vững.

Vai trò của DNNN trên thị trường vốn hiện vẫn rất lớn. Thống kê của VIOD cho thấy, trong rổ VNX All Share có 155/481 doanh nghiệp có vốn nhà nước. Dù chỉ chiếm khoảng 32% số lượng doanh nghiệp, nhóm này lại đóng góp tới 42% tổng vốn hóa toàn thị trường. Điều đó đồng nghĩa với việc chất lượng quản trị của các DNNN không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của từng doanh nghiệp mà còn tác động trực tiếp tới sức khỏe của thị trường vốn Việt Nam.

Nhận thức rõ điều này, Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 29/NQ-CP của Chính phủ đã đặt mục tiêu đến năm 2030, các tập đoàn và tổng công ty nhà nước phải triển khai quản trị theo các chuẩn mực của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD). Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý vốn nhà nước, tăng cường minh bạch và chủ động kiểm soát rủi ro ngay từ sớm.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi không hề dễ dàng. Một trong những rào cản lớn nhất hiện nay là nhận thức chưa đồng đều giữa các doanh nghiệp. Nhiều đơn vị vẫn coi việc áp dụng các chuẩn mực quản trị quốc tế là nhiệm vụ mang tính tuân thủ, trong khi bản chất của quản trị hiện đại là tạo ra giá trị và lợi thế cạnh tranh dài hạn.

Bên cạnh đó, cơ chế giám sát và đánh giá chất lượng quản trị cần tiếp tục được hoàn thiện. Vai trò của các cơ quan quản lý thị trường, từ Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đến các sở giao dịch chứng khoán, cần được phát huy thông qua hệ thống tiêu chí đánh giá sát thực tiễn hơn. Đặc biệt, từ năm 2026, khi toàn bộ doanh nghiệp niêm yết tham gia đánh giá theo Thẻ điểm quản trị công ty ASEAN (ACGS), áp lực nâng cao chất lượng quản trị sẽ ngày càng rõ nét.

Xu hướng này càng trở nên cấp thiết trong bối cảnh phát triển bền vững và chuyển đổi số đang định hình môi trường kinh doanh mới. Theo Quyết định 1726/QĐ-TTg về Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030, việc áp dụng các tiêu chuẩn ESG là định hướng xuyên suốt đối với cộng đồng doanh nghiệp.

Giới chuyên gia cho rằng, trong ba trụ cột của ESG, yếu tố quản trị (G) đóng vai trò nền tảng. Một hệ thống quản trị minh bạch, hiệu quả sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp thực hiện thành công các mục tiêu về môi trường và xã hội. Tương tự, chuyển đổi số chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được xây dựng trên nền tảng quản trị hiện đại với cơ chế phân quyền rõ ràng, trách nhiệm minh bạch và hệ thống kiểm soát rủi ro chặt chẽ.

Không chỉ mang lại lợi ích nội tại, quản trị tốt còn là “tấm hộ chiếu” giúp doanh nghiệp tiếp cận dòng vốn quốc tế. Theo ông Nguyễn Khắc Hải, đại diện khối luật và kiểm soát tuân thủ của Chứng khoán SSI, nếu Việt Nam được nâng hạng lên thị trường mới nổi, quy mô dòng vốn ngoại có thể đạt khoảng 30 tỷ USD vào năm 2030. Tuy nhiên, dòng vốn này sẽ ưu tiên các doanh nghiệp có nền tảng quản trị minh bạch, công bằng và bảo vệ hiệu quả quyền lợi cổ đông.

Chính vì vậy, ngày càng nhiều doanh nghiệp chủ động tiếp cận các chuẩn mực quản trị tiên tiến như OECD, Bộ nguyên tắc quản trị công ty Việt Nam (VN-CG Code 2026) hay hướng tới các tiêu chuẩn đánh giá của ACGS. Mục tiêu không chỉ là cải thiện thứ hạng mà còn xây dựng niềm tin lâu dài với nhà đầu tư và thị trường.

Thực tế cho thấy, những doanh nghiệp kiên trì theo đuổi quản trị hiện đại đang gặt hái những kết quả tích cực. Chia sẻ kinh nghiệm từ quá trình tái cấu trúc quản trị tại VPBank, bà Lưu Thị Thảo, Phó Tổng giám đốc thường trực ngân hàng cho biết, việc áp dụng các nguyên tắc OECD từ năm 2011 dưới sự hỗ trợ của IFC đã giúp ngân hàng xây dựng hệ thống quản trị minh bạch, nhất quán và nâng cao hiệu quả điều hành.

Theo bà Thảo, yếu tố quyết định thành công nằm ở sự đồng bộ giữa Hội đồng quản trị và Ban điều hành. Nếu Hội đồng quản trị giữ vai trò hoạch định chiến lược, xây dựng văn hóa chính trực và định hướng phát triển dài hạn, thì Ban điều hành là lực lượng hiện thực hóa các mục tiêu đó thông qua việc áp dụng các chuẩn mực quốc tế như Basel III hay IFRS.

Trong hành trình hội nhập, quản trị công ty đang trở thành một lợi thế cạnh tranh mang tính chiến lược của doanh nghiệp Việt Nam. Sự chuyển dịch từ tư duy “tuân thủ để đáp ứng quy định” sang “quản trị để tạo giá trị” sẽ không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn mở rộng khả năng tiếp cận vốn, thu hút nhà đầu tư và khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế. Hơn cả một nghĩa vụ pháp lý, quản trị tốt chính là khoản đầu tư dài hạn cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp trong thập niên tới.