Đổi cách hỗ trợ để doanh nghiệp nhỏ và vừa lớn lên

Doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn gặp nhiều vướng mắc cần được tháo gỡ

Tại buổi làm việc giữa Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội với Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng khẳng định Dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) sửa đổi được Bộ Tài chính xây dựng là một đạo luật có ý nghĩa thiết thực với hơn một triệu doanh nghiệp.

Ông Hùng đánh giá, Luật Hỗ trợ DNNVV thực sự là chính sách mà doanh nghiệp có thể tự đọc, tự hiểu và tự thụ hưởng, với những mức hỗ trợ được định lượng rõ ràng ngay trong luật, thay vì dừng lại ở những nguyên tắc chung khó đi vào thực tế.

Đại diện Bộ Tài chính, bà Trịnh Thị Hương, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể Bộ Tài chính, cho biết dự thảo được xây dựng với định hướng đổi mới toàn diện tư duy hỗ trợ doanh nghiệp.

Thay vì triển khai các chương trình riêng lẻ, dự thảo hướng tới hệ sinh thái liên thông giữa tài chính, tín dụng, đất đai, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển thị trường. Hiệu quả đầu ra trở thành tiêu chí đánh giá chính sách, phân bổ nguồn lực.

“Dự thảo Luật Hỗ trợ DNNVV sửa đổi được xây dựng với định hướng đổi mới toàn diện tư duy hỗ trợ doanh nghiệp”, bà Hương cho biết.

Dự thảo được thiết kế tinh gọn với 5 chương, 35 điều nhưng mở rộng nội dung hỗ trợ. Mục tiêu là hình thành khuôn khổ pháp lý ngắn gọn, dễ tiếp cận và tập trung vào hiệu quả thực tế.

Từ hỗ trợ theo hoạt động đến hỗ trợ theo kết quả

Làm rõ những ưu điểm của Dự thảo Luật, bà Trịnh Thị Hương cho biết, trong nhóm chính sách hỗ trợ chung, dự thảo đưa ra nhiều đề xuất mới nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn lâu nay của DNNVV.

Theo định hướng mới, chính sách hỗ trợ phải công khai, minh bạch, có trọng tâm và đơn giản hóa thủ tục trên thực tế. Đặc biệt, nguồn lực được phân bổ từ “chi theo hoạt động” sang “chi theo kết quả, đầu ra”.

Hiệu quả chính sách sẽ không còn được nhìn chủ yếu qua số chương trình tổ chức, số doanh nghiệp tham dự hay số thủ tục hoàn thành. Thước đo phải là khả năng giảm chi phí, tiếp cận vốn, công nghệ, thị trường và nâng sức cạnh tranh.

Dự thảo nhận diện các nhóm ưu tiên, gồm doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ, doanh nghiệp do người khuyết tật làm chủ hoặc sử dụng nhiều lao động khuyết tật, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ và doanh nghiệp kinh doanh bền vững. Tiêu chí DNNVV được xác định bằng lao động bình quân năm kết hợp doanh thu hoặc tổng nguồn vốn.

Một nội dung được quan tâm là khả năng tiếp cận vốn. Dự thảo mở rộng tài sản bảo đảm sang tài sản hình thành trong tương lai, quyền tài sản, tài sản vô hình và quyền sở hữu trí tuệ. Hoạt động cho vay được khuyến khích dựa trên dữ liệu, dòng tiền và phương án sản xuất, kinh doanh thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào tài sản thế chấp truyền thống.

Nguồn cung tín dụng được mở rộng qua tài chính chuỗi cung ứng, tổ chức cho vay không nhận tiền gửi, fintech và thị trường vốn. Hướng đi này phù hợp với doanh nghiệp công nghệ, khởi nghiệp có mô hình tiềm năng nhưng ít tài sản hữu hình.

Bà Trịnh Thị Hương cho biết dự thảo được xây dựng với định hướng đổi mới toàn diện tư duy hỗ trợ doanh nghiệp.

Giảm chi phí, mở rộng không gian phát triển

Góp ý cho Dự thảo Luật Hỗ trợ DNNVV (sửa đổi), chủ tịch VCCI cho biết, đơn vị đã nêu 10 kiến nghị để gỡ khó. Theo đó, VCCI tập trung kiến nghị vào những nội dung còn để ngỏ hoặc mới dừng ở nguyên tắc, trên cơ sở tổng hợp ý kiến cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là khối sản xuất, chế biến, chế tạo và công nghiệp hỗ trợ.

Đáng chú ý, VCCI đề xuất ở lĩnh vực thuế, doanh nghiệp siêu nhỏ và doanh nghiệp nhỏ được đề xuất áp dụng thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp thấp hơn mức thông thường, miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm kể từ khi đăng ký lần đầu và tiếp cận ưu đãi thuế trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược.

Về đất đai, dự thảo bổ sung trách nhiệm bố trí quỹ đất cho DNNVV trong khu, cụm công nghiệp; hỗ trợ giảm tối thiểu 30% tiền thuê lại đất trong 5 năm đầu và cho phép tiếp cận quỹ nhà, đất công chưa sử dụng. Những đề xuất này hướng tới giảm chi phí gia nhập thị trường, đầu tư và mở rộng hoạt động.

Theo VCCI, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là trụ cột lớn, vì vậy, DNNVV được ưu tiên tiếp cận các chương trình khoa học, công nghệ; chi phí nghiên cứu và phát triển được tính vào chi phí được trừ ở mức cao hơn; doanh nghiệp được trích lập quỹ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp siêu nhỏ và doanh nghiệp nhỏ còn được hỗ trợ sử dụng nền tảng số, phần mềm kế toán dùng chung. Dự thảo bổ sung hệ thống thông tin doanh nghiệp, cơ sở dữ liệu hỗ trợ DNNVV và cơ chế phiếu hỗ trợ, tạo điều kiện để doanh nghiệp lựa chọn dịch vụ tư vấn, công nghệ hoặc đào tạo phù hợp.

Dự thảo cũng dành một chương riêng hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp. Các cơ chế gồm kế thừa quyền và nghĩa vụ, miễn lệ phí đăng ký, áp dụng chế độ thuế và kế toán đơn giản, hỗ trợ nền tảng số, đào tạo, tư vấn và giảm một số nghĩa vụ chi phí trong giai đoạn đầu.

VCCI nhìn nhân, mục tiêu không chỉ là vận động hộ kinh doanh gia nhập khu vực doanh nghiệp chính thức, mà còn giảm lo ngại về thủ tục, thuế, kế toán và chi phí sau chuyển đổi.

Theo dự thảo, Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa sửa đổi dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.