Động lực mới cho Hải Phòng từ cơ chế, chính sách đặc thù

Tinh thần đột phá trong dự thảo Nghị quyết đặc thù

Dự thảo Nghị quyết thay thế Nghị quyết 35/2021/QH15, với các cơ chế đặc thù cho Hải Phòng, nhận được sự tán thành của Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính. Tuy nhiên, để đảm bảo tính đột phá và khả thi, Ủy ban nhấn mạnh cần mở rộng phạm vi áp dụng, làm rõ căn cứ pháp lý, và tăng cường giám sát, đặc biệt với Khu Thương mại tự do thế hệ mới, nhằm giúp Hải Phòng bứt phá thành động lực kinh tế hàng đầu.

Tăng cường đột phá, mở rộng phạm vi áp dụng

Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính, đánh giá cao sự cần thiết của dự thảo Nghị quyết thay thế Nghị quyết 35/2021/QH15, nhằm tạo cơ chế đặc thù cho sự phát triển của Hải Phòng. Dự thảo được xây dựng trên nền tảng vững chắc về chính trị, pháp lý, và thực tiễn, đáp ứng chủ trương của Đảng về thúc đẩy Hải Phòng trở thành động lực kinh tế vùng Đồng bằng sông Hồng.

Tuy nhiên, để phù hợp với bối cảnh sáp nhập địa giới hành chính sắp tới, Ủy ban đề xuất mở rộng phạm vi áp dụng Nghị quyết cho các khu vực mới sáp nhập. Các chính sách cần mang tính đột phá, sáng tạo, và bao quát, đồng thời tận dụng đặc thù về vị trí địa lý, kinh tế, và văn hóa của các khu vực này. Hiện tại, các đánh giá tác động và mục tiêu trong dự thảo chủ yếu dựa trên địa giới, dân số, và tiềm năng của Hải Phòng trước sáp nhập, chưa phản ánh đầy đủ bức tranh toàn diện sau thay đổi hành chính. Do đó, cần bổ sung các quy định cụ thể hơn, vượt qua nguyên tắc chung hiện tại, để đảm bảo chính sách phát huy tối đa tiềm năng của địa phương.

Về các nhóm chính sách, Ủy ban cơ bản tán thành việc tiếp tục triển khai các cơ chế từ Nghị quyết 35/2021/QH15, như tăng thu nhập cán bộ từ nguồn cải cách tiền lương dư và thí điểm phí, lệ phí. Đối với các chính sách tương tự đã áp dụng tại TP.HCM hay Đà Nẵng, Ủy ban ủng hộ nhưng nhấn mạnh cần làm rõ một số khía cạnh. Chẳng hạn, chính sách thu hồi đất để xây dựng trung tâm logistics cần căn cứ pháp lý rõ ràng, vì Luật Đất đai hiện hành chưa quy định trường hợp này, liên quan đến Điều 54 Hiến pháp. Khi thu hồi đất xen kẹt trong khu dân cư, cần bổ sung quy định bảo vệ quyền lợi người dân, tránh khiếu kiện và đảm bảo đồng thuận xã hội.

Trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, Ủy ban đồng ý miễn thuế thu nhập doanh nghiệp và cá nhân cho khởi nghiệp sáng tạo, nhưng đề nghị cân nhắc thời hạn 10 năm so với 5 năm tại Đà Nẵng, đồng thời bổ sung quy định về thuế tối thiểu toàn cầu để thống nhất với chính sách quốc tế.

Đối với Quỹ đầu tư mạo hiểm, cần xem xét lại việc miễn trừ trách nhiệm cho cán bộ sử dụng vốn, nhằm đảm bảo minh bạch và trách nhiệm.

Khu Thương mại tự do: Điểm nhấn cần giám sát chặt chẽ

Dự thảo Nghị quyết đề xuất nhiều chính sách mới, chưa từng áp dụng tại địa phương khác, như phân cấp cho UBND Hải Phòng chấp thuận đầu tư bến cảng từ 2.300 tỷ đồng trở lên, quản lý đường thủy nội địa, bán nhà ở công hình thành từ năm 1995 đến 2025, và chuyển mục đích đất lúa, đất rừng sản xuất. Ủy ban ủng hộ các cơ chế này, nhưng yêu cầu bổ sung quy định về trách nhiệm, cơ chế định giá nhà ở công, và giới hạn diện tích đất chuyển đổi, đồng thời báo cáo cấp có thẩm quyền để đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng.

Điểm nhấn lớn nhất là việc thành lập Khu Thương mại tự do thế hệ mới tại Hải Phòng, được xem là quyết tâm chính trị của Chính phủ và địa phương. Khu vực này, gắn với Khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải và Khu kinh tế ven biển phía Nam, sẽ áp dụng các chính sách ưu đãi về thuế, đất đai, thủ tục hành chính, chuyển khẩu hàng hóa, và thanh toán ngoại tệ. Ủy ban đánh giá cao tiềm năng kinh tế và tính lan tỏa vùng của mô hình này, nhưng nhấn mạnh cần làm rõ tác động đến tăng trưởng, ngân sách, và xã hội. Đặc biệt, cần xây dựng cơ chế quản lý rủi ro và giám sát định kỳ để đảm bảo an toàn tài chính, an ninh kinh tế, và trật tự xã hội.

Về sử dụng đất tại Khu Thương mại tự do, việc không phụ thuộc vào chỉ tiêu quy hoạch quốc gia là chính sách mới, nhưng cần báo cáo cấp có thẩm quyền để thống nhất với quy hoạch tổng thể. Cơ chế “một cửa” do Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng thực hiện cần được rà soát để đảm bảo đơn giản, minh bạch, và hiệu quả. Đối với ưu đãi thuế, Ủy ban đề nghị cân nhắc thời hạn áp dụng và bổ sung quy định cho doanh nghiệp thuộc diện thuế tối thiểu toàn cầu. Về chuyển khẩu hàng hóa, cần quy định rõ quy trình kiểm soát để ngăn chặn buôn lậu, trốn thuế, đặc biệt với các mặt hàng nhạy cảm như thuốc lá, xăng dầu. Chính sách thanh toán ngoại tệ, dù mang tính đột phá, cần đi kèm cơ chế quản lý ngoại hối và phòng chống rửa tiền, quy định chi tiết tại nghị định hướng dẫn.

Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính kết luận: dự thảo Nghị quyết cần được hoàn thiện thêm, đặc biệt là xin ý kiến Bộ Chính trị về các vấn đề lớn như sử dụng đất và Khu Thương mại tự do. Dựa trên chỉ đạo của cấp có thẩm quyền và ý kiến thẩm tra, Ban soạn thảo cần tiếp thu, chỉnh sửa để đảm bảo chất lượng văn bản, tuân thủ quy trình, và sẵn sàng trình Quốc hội xem xét…