Đồng vốn nhân văn nơi vùng đất Tây Nam Tổ quốc (Kỳ 1)

Kỳ 1: Vốn chính sách đến với vùng núi, hải đảo

Từ vùng đất Bảy Núi

Sau hợp nhất, tỉnh An Giang có diện tích lớn nhất miền Tây Nam Bộ, hơn 9.888 km2, dân số gần 5 triệu người, với 102 đơn vị hành chính cấp xã (gồm 85 xã, 14 phường và 3 Đặc khu: Phú Quốc, Thổ Châu, Kiên Hải). Đây là nơi hội tụ đủ các dạng địa hình đặc trưng của vùng đồng bằng, đồi núi và ven biển, hải đảo thuận lợi cho phát triển kinh tế đa ngành. Tuy nhiên, do có địa giới hành chính rộng, dân số đông, địa phương đứng trước thách thức trong thực hiện các chính sách an sinh. Với phương châm “cho cần câu, hơn cho con cá”, những năm qua, NHCSXH chi nhánh tỉnh An Giang đã đưa đồng vốn nhân văn đến với hàng trăm ngàn hộ nghèo, các đối tượng chính sách khác, giúp họ có điều kiện vươn lên trong cuộc sống.

Trải qua gần 2 năm trồng và chăm sóc, đến nay vườn tầm vông của ông Đặng Ngọc Bình đã bắt đầu cho thu hoạch

Ông Đặng Ngọc Bình ở ấp An Thạnh, xã Núi Cấm tỉnh An Giang chia sẻ, gia đình có khoảng 5ha đất muốn cải tạo trồng cây tầm vông nguyên liệu để bán cho các cơ sở đan lát nhưng thiếu vốn đầu tư. Được sự hướng dẫn của Tổ tiết kiệm và vay vốn (TK&VV) ấp An Thạnh, năm 2025 ông vay 100 triệu đồng từ NHCSXH với lãi suất ưu đãi để cải tạo và mở rộng vườn trồng cây tầm vông. Trải qua gần 2 năm trồng và chăm sóc, đến nay vườn tầm vông của ông Bình đã bắt đầu cho thu hoạch. Với số lượng cây trong vườn hiện có, ước sau khi thu hoạch hết đợt tầm vông này, gia đình có thu nhập từ 250 - 300 triệu đồng, nếu trừ các chi phí, vốn vay, lãi ròng có thể đạt trên 100 triệu đồng.

“Do nhu cầu sử dụng cây tầm vông để làm các sản phẩm thủ công mỹ nghệ ngày càng cao, đầu ra cho loại cây trồng này không đáng lo, giá bán cũng rất ổn định. Tuy nhiên, để thu nhập được cao hơn, tôi mong muốn được NHCSXH tăng hạn mức vay vốn để đầu tư nhà xưởng sản xuất thủ công mỹ nghệ; khép kín mô hình từ trồng nguyên liệu đến sản xuất ra các sản phẩm, phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu”, ông Bình bộc bạch.

Sinh ra và lớn lên tại vùng đất Bảy Núi, phường Thới Sơn, tỉnh An Giang, từ nhỏ ông Nguyễn Trung Thành đã quen thuộc với loài ong dú - một giống ong rừng bản địa, sinh trưởng và làm mật hoàn toàn tự nhiên. Nhận thấy ong dú khác biệt so với các giống ong lấy mật phổ biến trên thị trường và có tiềm năng phát triển thành sản phẩm thương mại, ông vay từ NHCSXH 200 triệu đồng để đầu tư phát triển đàn ong nuôi. Từ 10 tổ ong ban đầu, chỉ sau 10 năm, ông Thành đã tách đàn hơn 1.000 tổ. Với giá bán dao động từ 2 - 2,5 triệu đồng/lít mật và 2 - 2,5 triệu đồng/tổ giống, mỗi năm gia đình ông thu về hàng tỷ đồng từ nghề này.

Nhận thấy ong dú có tiềm năng phát triển thành sản phẩm thương mại, ông Nguyễn Trung Thành vay từ NHCSXH 200 triệu đồng để đầu tư phát triển đàn ong nuôi

Ông Danh Sa Rây, dân tộc Khmer ở ấp Thới Trung, xã Tri Tôn, tỉnh An Giang chia sẻ, do gia đình không có đất sản xuất, nên cuộc sống những năm trước gặp rất nhiều khó khăn. Đầu năm 2025, ông được NHCSXH tỉnh An Giang xét cho vay 100 triệu đồng với lãi suất ưu đãi để phát triển mô hình chăn nuôi kết hợp với trồng rau, màu. Nhờ cần cù chịu khó, chỉ sau hơn một năm sản xuất, mô hình chăn nuôi, kết hợp trồng rau, màu “lấy ngắn nuôi dài”, ông Danh Sa Rây đã mang về thu nhập hàng chục triệu đồng.

Chủ tịch UBND xã Tri Tôn Trần Văn Cường cho biết, xã Tri Tôn là vùng núi thuộc tỉnh An Giang, đất đai nơi đây phần lớn khô cằn, sỏi đá. Do điều kiện thiên nhiên không ưu đãi, bình quân đất sản xuất trên nông hộ thấp nên đời sống của người dân còn nhiều khó khăn. Với định hướng mô hình sản xuất phù hợp được địa phương đưa ra và được NHCSXH hỗ trợ chính là điểm tựa để người dân mạnh dạn phát triển mô hình sản xuất kinh doanh phù hợp, chuyển đổi cây trồng, vật nuôi đúng hướng. Nhờ vậy mà hiện nay những hộ từ nghèo, khó khăn vươn lên thoát nghèo như hộ ông Danh Sa Rây không còn là chuyện hiếm thấy.

Đến vùng biển Kiên Hải

Đón cán bộ tín dụng NHCSXH trên bè nuôi cá tại vùng biển Kiên Hải, tỉnh An Giang, ông Phan Hữu Phú hồ hởi cho biết, bè nuôi cá được như hôm nay là nhờ được NHCSXH cho vay vốn để sửa chữa, mở rộng. Trước đây gia đình ông chủ yếu sinh sống bằng nghề đánh bắt hải sản. Từ khi vùng biển quanh đảo được Nhà nước đầu tư bờ kè chắn sóng, nghề nuôi hải sản trong lồng bè tại đây đang rất phát triển

Bè nuôi cá tại vùng biển Kiên Hải, tỉnh An Giang của ông Phan Hữu Phú

Với kinh nghiệm lâu năm làm nghề đi biển, am hiểu về tập quán sinh sống của các loài hải sản, ông Phú quyết định xin vay vốn NHCSXH để đóng bè, nuôi hải sản. Năm 2023, ông Phú được NHCSXH cho vay 90 triệu đồng để đóng bè và thả nuôi 2.000 con cá chẻm, 100 con cá bóp. Mặc dù đây là vụ nuôi thử nghiệm nhưng ông cũng bán cá được hơn 80 triệu đồng, lợi nhuận trên 40 triệu đồng. Gần đây, nhận thấy loài cá vịt lớn nhanh, ít dịch bệnh và thị trường có nhu cầu lớn, ông Phú “chơi lớn” thả nuôi 3.500 con cá vịt, dự kiến tháng 12/2026 sẽ thu hoạch. Ước tính mỗi con trọng lượng 800 gram – 1kg, với giá bán 125.000 đồng/kg, vụ nuôi cá này có thể mang lại thu nhập cho gia đình ông khoảng 400 triệu đồng.

Theo ông Phạm Hùng Cường, Giám đốc Phòng giao dịch NHCSXH Kiên Hải, do hiện nay sản lượng khai thác hải sản sụt giảm, nghề đánh bắt hải sản gặp nhiều khó khăn nên việc chuyển hướng từ đánh bắt sang nuôi trồng hải sản như hộ ông Phan Hữu Phú đang được địa phương khuyến khích. Nhằm góp phần giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập của người dân vùng biển, thời gian qua Phòng giao dịch đã xét cho vay 332 hộ với dư nợ hơn 22 tỷ đồng để phát triển nghề nuôi hải sản lồng bè trên biển. Qua kiểm tra cho thấy đa số hộ vay đều sử dụng đúng mục đích, nuôi trồng hải sản hiệu quả, nâng cao thu nhập, ổn định cuộc sống.

Đại diện Sở NN&MT tỉnh An Giang cho biết, trong định hướng phát triển kinh tế biển bền vững, tỉnh An Giang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, vừa tháo gỡ khó khăn, vừa thúc đẩy phát triển nghề nuôi cá lồng bè trên biển trở thành một trong những trụ cột quan trọng chuyển dịch cơ cấu sản xuất thủy sản từ khai thác tự nhiên sang nuôi trồng bền vững. Mục tiêu đến năm 2030, nuôi cá lồng bè trên biển của tỉnh An Giang sẽ bứt phá mạnh mẽ từ mô hình truyền thống nhỏ lẻ sang quy mô công nghiệp lớn, với mục tiêu đạt sản lượng trên 100.000 tấn.

Nhằm góp phần giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập của người dân vùng biển, thời gian qua Phòng giao dịch NHCSXH Kiên Hải đã xét cho vay 332 hộ với dư nợ hơn 22 tỷ đồng để phát triển nghề nuôi hải sản lồng bè trên biển

Sự đồng hành của cán bộ tín dụng chính sách

Là người có thâm niên công tác tại NHCSXH tỉnh An Giang, ông Phan Thế Du đã được Ban lãnh đạo phân công nhiệm vụ ở nhiều phòng giao dịch như: Hòn Đất, An Biên, Kiên Lương, Phú Quốc. Mặc dù phải thường xuyên công tác xa nhà và thu nhập không bằng ở các ngân hàng thương mại, tuy nhiên với lòng yêu nghề và cảm nhận niềm vui từ việc làm của mình khi giúp được nhiều hộ gia đình cơ hội vươn lên, vì thế mà trong suốt hơn 20 năm qua ông chưa bao giờ có ý định thay đổi đơn vị công tác.

Ông Nguyễn Thanh Hóa có hơn 10 năm là Tổ trưởng Tổ tiết kiệm vay vốn (TK&VV) khu phố An Bình 5, phường Rạch Giá, tỉnh An Giang cho rằng, mặc dù hiện nay mức thu nhập và đời sống của người dân đã được nâng lên đáng kể. Tuy nhiên, trong cuộc sống vẫn có những điều không ai lường trước được. Một gia đình đang khá giả nhưng không may có người trong gia đình bị bạo bệnh thì cũng có thể dẫn đến nợ nần, đất đai bán hết mà không đủ trả nợ. Đối với những cảnh đời như thế, đồng vốn vay tín chấp từ NHCSXH càng có ý nghĩa sâu sắc, giống như chiếc phao cứu sinh cho một người đang chơi vơi giữa dòng nước.

Ông Nguyễn Thanh Hóa (bên trái), Tổ trưởng Tổ tiết kiệm và vay vốn khu phố An Bình 5 - người đã gắn bó với công tác này trên 10 năm

Với những điều ý nghĩa đó, nên mặc dù công việc mất khá nhiều thời gian, thù lao chưa tương xứng và có khi mất ngủ nếu có tổ viên nào đó làm ăn thất bại. Nhưng với tinh thần vì người nghèo, mặc dù tuổi cao nhưng ông vẫn tình nguyện tiếp tục góp sức mình cùng bà con trong khu phố sản xuất, kinh doanh vượt qua đói, nghèo, ổn định và nâng cao đời sống.

Khác với tín dụng thương mại, tín dụng chính sách xã hội mang sứ mệnh nhân văn sâu sắc: tạo điều kiện cho những người đủ điều kiện thụ hưởng chính sách được tiếp cận nguồn vốn phù hợp để phát triển sản xuất, học tập, cải thiện đời sống và từng bước vươn lên. Một khoản vay đúng lúc có thể giúp người nông dân đầu tư mùa vụ, người lao động phát triển nghề nghiệp, hộ kinh doanh duy trì hoạt động hoặc học sinh, sinh viên có thêm điều kiện tiếp tục đến trường.

Tại An Giang, ý nghĩa đó càng rõ nét khi địa phương có địa bàn rộng, nhiều khu vực nông thôn, biên giới, ven biển, hải đảo và những nhóm dân cư có điều kiện sinh kế khác nhau. Nhu cầu vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm, cải thiện nhà ở và các điều kiện sống thiết yếu luôn gắn liền với sự đồng hành của các cán bộ tín dụng nơi đây.

Kỳ 2: An cư, lạc nghiệp từ tín dụng chính sách