Giữ đà ổn định của thị trường phân bón trước "cơn sóng"

Giá phân bón thế giới tăng cao gây áp lực giá trong nước

Bước đầu phản ứng trước đà tăng giá

Giá phân bón trong nước thường chịu ảnh hưởng nhất định từ giá thế giới. Khi giá phân bón quốc tế tăng mạnh, các doanh nghiệp sản xuất trong nước có xu hướng điều chỉnh giá bán để tiệm cận mặt bằng giá thị trường, đồng thời tận dụng cơ hội xuất khẩu.

Theo ghi nhận trên thị trường ngày 4/3, các kho trung chuyển và nhiều đại lý tiếp tục thông báo tăng giá bán. Trên thị trường bán lẻ, giá urê tại nhiều khu vực hiện dao động khoảng 610.000-650.000 đồng/bao 50kg đối với urê Cà Mau, trong khi urê Phú Mỹ khoảng 610.000-660.000 đồng/bao. Các dòng phân bón khác cũng duy trì mặt bằng giá khá cao. Trong đó, DAP Hồng Hà khoảng 1,25-1,3 triệu đồng/bao, kali miểng khoảng 500.000-530.000 đồng/bao, còn NPK 16-16-8 phổ biến khoảng 600.000-750.000 đồng/bao tùy khu vực và đại lý phân phối. So với cuối tháng 2, nhiều mặt hàng phổ biến như urê Cà Mau, urê Phú Mỹ, NPK 16-16-8 hay kali bột đã tăng khoảng 10.000 đồng/bao 50kg, tùy khu vực và đại lý. Diễn biến này cho thấy thị trường trong nước bắt đầu phản ứng trước đà tăng của giá phân bón thế giới.

Ông Phùng Hà, Chủ tịch Hiệp hội Phân bón Việt Nam cho biết, sự gián đoạn tại eo biển Hormuz là nguyên nhân chính dẫn đến giá phân bón tăng vì đây là tuyến đường quan trọng cho việc vận chuyển phân bón. Chủng loại phân bón khá đa dạng, mỗi loại phân bón cần nguyên liệu đầu vào khác nhau, thí dụ khí tự nhiên, than đá là nguyên liệu đầu vào cho sản xuất ure, quặng apatite là nguyên liệu đầu vào cho sản xuất phân bón chứa lân như SSP, DAP, FMP….. Khi eo biển Hormuz bị đóng, nguồn cung lưu huỳnh và phân đạm ure sẽ bị ảnh hưởng; trong đó lượng hàng vận chuyển từ 1,2 triệu tấn-1,5 triệu tấn ure/tháng, khoảng 1,5 triệu tấn-1,8 triệu tấn lưu huỳnh/tháng, khoảng 400 nghìn-500 nghìn tấn ammoniac/tháng. Sự gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz ảnh hưởng đến ngành sản xuất phân bón và chuỗi cung ứng phân bón vì amoniac là nguyên liệu đầu vào để sản xuất phân bón chứa nitơ, như ure, MAP, DAP, SA; còn Lưu huỳnh là nguyên liệu sản xuất axit sulphuric, từ axit này sản xuất ra phân bón DAP, SSP, SOP…..

Bên cạnh đó, do hầu hết các siêu tàu vận chuyển amoniac và tàu chở hàng rời cho lưu huỳnh không thể dễ dàng chuyển hướng cũng như không có tuyến đường biển nào vận chuyển hàng hóa ra khỏi Vùng Vịnh mà không đi qua eo biển Hormuz nên chi phí logistic sẽ tăng vọt, bao gồm: giá container (có thể tăng nhiều lần), phụ phí bảo hiểm, chi phí nhiên liệu, chi phí nhân công… Đặc biệt, xung đột bùng nổ khiến các nhà sản xuất phân bón của Iran phải ngừng sản xuất ure và amoniac. Các nhà máy sản xuất ure của Ai Cập, Jordan cũng ngừng hoạt động hoặc bị ảnh hưởng do nguồn cung cấp khí đốt từ Israel bị gián đoạn.

Những yếu tố này chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến giá cả của thị trường phân bón trong nước trong thời gian tới. Bởi theo số liệu của Cục Hải quan, năm 2025 Việt Nam nhập khẩu khoảng 6,2 triệu tấn phân bón các loại, với kim ngạch khoảng 2,2 tỷ USD. Trong đó, phân kali là mặt hàng nhập khẩu lớn nhất với 1,2 triệu tấn, trị giá khoảng 437 triệu USD. Tiếp đến là phân SA đạt khoảng 1,2 triệu tấn, kim ngạch khoảng 193 triệu USD. Đáng chú ý, dù đã có nhiều nhà máy sản xuất trong nước, Việt Nam vẫn nhập khẩu khoảng 576.000 tấn urê, với kim ngạch khoảng 226,4 triệu USD trong năm 2025. Ngoài ra, lượng nhập khẩu NPK đạt khoảng 867 nghìn tấn và DAP khoảng 575.000 tấn, với kim ngạch lần lượt khoảng 414,6 triệu USD và 415,1 triệu USD.

Vận dụng kinh nghiệm để ổn định thị trường

Dù là nước nhập khẩu nhiều phân bón song các chuyên gia nhận định, tình hình vẫn trong ngưỡng kiểm soát bởi so với nhiều quốc gia khác, Việt Nam có một lợi thế nhất định khi sở hữu các nhà máy sản xuất phân đạm lớn như Đạm Phú Mỹ, Đạm Cà Mau, Đạm Hà Bắc hay Đạm Ninh Bình. Nhờ đó, nguồn cung urê trong nước tương đối ổn định và có thể đáp ứng phần lớn nhu cầu của thị trường nội địa. Chủ tịch Hiệp hội Phân bón Việt Nam cho biết, Việt Nam là một trong những quốc gia tiêu thụ nhiều phân bón trên thế giới nhưng cũng đã sản xuất được hầu hết các chủng loại phân bón. Hiện nay nước ta tiêu thụ bình quân khoảng 10-10,5 triệu tấn phân bón vô cơ mỗi năm, vừa sản xuất, vừa nhập khẩu. Đáng chú ý, Việt Nam đã sản xuất được gần như hầu hết các chủng loại phân bón như urea, DAP, SSP, FMP, SOP, NPK các loại. Hiện Việt Nam cũng đã xuất khẩu một lượng vừa phải SSP (supe phosphate), DAP và NPK.

Chia sẻ thực tiễn từ doanh nghiệp, bà Nguyễn Thị Hiền, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Phân bón Dầu khí Cà Mau, cho biết hoạt động sản xuất của nhà máy hiện vẫn duy trì ổn định với hai dòng sản phẩm chủ lực là urê và NPK. Giá urê quốc tế đang tăng mạnh và khả năng giá trong nước tăng theo khi bước vào mùa vụ nguyên nhân chủ yếu là do cước tàu tăng nhiều. Việc giá có tăng bền hay không thì vẫn cần theo dõi thêm diễn biến thị trường. Đại diện Tổng Công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí (Đạm Phú Mỹ) cũng cho rằng giá urê quốc tế đang chịu tác động mạnh từ tâm lý thị trường trước những rủi ro địa chính trị. Tuy nhiên, các nhà máy trong nước vẫn vận hành ổn định nên nguồn cung nội địa cơ bản được đảm bảo.

Chủ tịch Hiệp hội Phân bón Việt Nam cho biết, một số mặt hàng phân bón trong nước có nguồn cung dư thừa so với nhu cầu như ure, supe lân,…và nhu cầu phân bón trong nước có tính chất thời vụ và chu kỳ, thường đạt đỉnh vào quý I và quý IV nên để đảm bảo duy trì hoạt động ổn định, tối ưu về công suất vận hành, giữ lượng tồn kho ở mức hợp lý, một số doanh nghiệp phân bón đã xuất khẩu phân bón.

Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc thị trường phân bón Việt Nam hoàn toàn miễn nhiễm với các biến động toàn cầu. Theo các chuyên gia, trong bối cảnh thị trường hàng hóa toàn cầu ngày càng liên kết chặt chẽ, những biến động địa chính trị ở một khu vực xa xôi vẫn có thể tạo ra hiệu ứng lan tỏa tới nhiều ngành kinh tế. Đối với Việt Nam, việc theo dõi sát diễn biến của thị trường năng lượng và logistics quốc tế sẽ là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp và nhà quản lý chủ động hơn trong việc ứng phó với các biến động giá phân bón trong thời gian tới.

Hiện các doanh nghiệp Việt Nam đã có kinh nghiệm ứng phó với tình huống trên bằng một số cách như đdạng hóa nguồn cung giúp giảm thiểu rủi ro; duy trì sản xuất, tiết kiệm chi phí trong mọi khâu; giảm các chi phí trung gian; phát triển các sản phẩm thay thế; đầu tư vào công nghệ tiên tiến có thể nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm chi phí, ngay cả khi giá nguyên liệu đầu vào tăng cao. Trước tình hình xung đột tại Trung Đông, các doanh nghiệp sản xuất phân bón cần tiếp tục giữ vững sản xuất ưu tiên nguồn cung cho sản xuất trong nước, đồng thời tiết kiệm giảm tiêu hao nguyên liệu, năng lượng, đẩy mạnh nghiên cứu phát triển các loại phân bón hiệu quả cao (Enhanced Efficiency Fertilizer). Về phía người sử dụng cần tăng cường thực hiện 4 đúng trong sử dụng phân bón (đúng chủng loại, đúng liều lượng, đúng lúc và đúng cách) và sử dụng các loại phân bón thay thế phù hợp, ông Phùng Hà chia sẻ.