Hiểu đúng chính sách thuế để phát triển kinh tế

Bước đi quan trọng để tăng tính minh bạch

Nhằm minh bạch doanh thu, tạo ra môi trường kinh doanh công bằng, Nghị định 70/2025/NĐ-CP (Nghị định 70) ra đời yêu cầu các hộ kinh doanh đang nộp thuế theo phương pháp khoán và có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên phải sử dụng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu điện tử với cơ quan thuế. Ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng ban Pháp chế, Phó Tổng thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), nhận định, Nghị định 70 là một bước đi quan trọng của Chính phủ nhằm tăng cường tính minh bạch, hiện đại hóa hệ thống quản lý thuế và từng bước xây dựng môi trường kinh doanh công bằng, hiệu quả. Khảo sát trong một thời gian ngắn của VCCI với gần 1.400 hộ kinh doanh trên toàn quốc, cho thấy một tổng thể vừa nhiều kỳ vọng nhưng cũng không ít khó khăn, lo lắng.

Theo khảo sát này, có đến 94% hộ kinh doanh được khảo sát trực tiếp đã biết đến Nghị định 70. Tuy nhiên chỉ khoảng 11% thực sự hiểu rõ nội dung và nghĩa vụ của mình. Đặc biệt, hơn 50% cho biết chưa từng nhận được hỗ trợ rõ ràng từ cơ quan thuế ở địa phương. Tức là, sự tương tác trực tiếp đối với cơ quan thuế địa phương thì chưa có, đại diện VCCI khẳng định.

Gắn bó gần 20 năm với nghề buôn bán phụ tùng ô tô, bà Nguyễn Thị Khánh Ly, chủ hộ kinh doanh Phạm Gia tại Hà Nội cho biết, chính sách thuế mới đang tạo ra nhiều áp lực cho các hộ kinh doanh. Trước đây, phần lớn hộ kinh doanh đều quen với việc nộp thuế khoán, hình thức áp mức thuế cố định hàng tháng, không yêu cầu ghi chép sổ sách hay kê khai doanh thu chi tiết. Tuy nhiên, theo quy định mới tại Nghị định 70, tất cả các giao dịch đều phải xuất hóa đơn, mọi khoản thu đều phải kê khai minh bạch, trong khi năng lực quản lý và hạ tầng công nghệ của các hộ kinh doanh nhỏ chưa thể đáp ứng ngay lập tức.

Do đó, bà cho rằng, hộ kinh doanh rất cần thêm thời gian để làm quen và điều chỉnh theo yêu cầu mới. Doanh nghiệp lớn có đội ngũ kế toán, được tập huấn và hỗ trợ, thì hộ kinh doanh cũng nên được quan tâm tương xứng.

Theo ông Nguyễn Đình Cư, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Tư vấn Thuế Việt Nam (VTCA), tâm lý lo lắng của các hộ kinh doanh là dễ hiểu. Việc áp dụng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền là một thách thức lớn đối với các hộ kinh doanh nhỏ lẻ. Nếu triển khai cứng nhắc, thiếu lộ trình phù hợp, sẽ gây ra hiệu ứng ngược, đặc biệt với nhóm hộ nhỏ và ở vùng sâu, vùng xa.

Cơ quan thuế chỉ tập trung vào việc cải thiện tính minh bạch và chính xác trong quản lý thuế từ thời điểm hiện tại trở đi

Không làm ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh

Trước những khó khăn này VCCI khuyến nghị, cần chủ động truyền thông toàn diện, dễ hiểu và đúng đối tượng, đặc biệt với nhóm hộ kinh doanh nhỏ lẻ, ở khu vực nông thôn hoặc ngành nghề có tỷ lệ nhận biết thấp. Cơ quan thuế được đề xuất xây dựng các tài liệu hướng dẫn trực quan như sổ tay, infographic, quy trình minh họa… để hộ kinh doanh dễ nắm bắt và triển khai. Đồng thời tăng cường đối thoại với các hội/hiệp hội để kịp thời nhận diện và tháo gỡ vướng mắc phát sinh. Bên cạnh đó, cần thiết các chính sách hỗ trợ cụ thể trong giai đoạn chuyển tiếp, đặc biệt là quy định không hồi tố truy thu nghĩa vụ thuế, xử phạt hoặc tịch thu với giai đoạn trước khi áp dụng hóa đơn điện tử…

Để hộ kinh doanh không “sợ” Nghị định 70, theo TS. Cấn Văn Lực, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ cho rằng, phần mềm kê khai nộp thuế cần hết sức dễ hiểu, dễ sử dụng; mô hình quản trị cũng phải cực kỳ đơn giản cho hộ kinh doanh. Cần phải xem xét lại mức doanh thu phải sử dụng hóa đơn điện tử. Cùng với đó, có nên vẫn chấp nhận thuế khoán, nhưng ở mức nhỏ lẻ, hay hỗn hợp vừa có cả thuế khoán, vừa có loại không thuế khoán?… Đồng thời, tổ chức đào tạo sâu rộng theo mô hình “hướng dẫn viên của hướng dẫn viên” tức là có đội ngũ đến tận cơ sở để “cầm tay chỉ việc” cho từng hộ. Kết hợp sổ tay dễ hiểu, đường dây nóng phản hồi nhanh và hệ thống hỗ trợ thực chất, mới có thể đưa cải cách thuế “chạm đất” đúng cách, như vậy sẽ cực kỳ hiệu quả với hộ kinh doanh.

Chia sẻ về vấn đề này, Cơ quan thuế khẳng định, Nghị định số 70 không làm ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của các hộ, cá nhân kinh doanh. Việc áp dụng và triển khai hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền nhằm đảm bảo thực hiện nghĩa vụ thuế trên doanh thu thực tế phát sinh, tạo môi trường sản xuất kinh doanh công bằng, minh bạch. Trong giai đoạn đầu, việc thực hiện Nghị định dựa trên tinh thần tuyên truyền, hỗ trợ, hướng dẫn là trọng tâm ưu tiên, đặc biệt là trong bối cảnh nhiều hộ kinh doanh còn bỡ ngỡ, chưa làm quen với chính sách mới và công nghệ mới.

Trong thời gian này, cơ quan thuế không thực hiện truy thu đối với phần doanh thu tăng thêm do áp dụng công nghệ mới, mà chỉ tập trung vào việc cải thiện tính minh bạch và chính xác trong quản lý thuế từ thời điểm hiện tại trở đi. Do đó, cơ quan thuế mong muốn hộ kinh doanh hiểu đúng chính sách thuế để làm đúng, làm tròn trách nhiệm với ngân sách nhà nước. Đồng thời, các hộ, cá nhân kinh doanh cần lấy hóa đơn khi mua hàng hóa, dịch vụ phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh để đảm bảo hàng hóa đủ điều kiện lưu thông, đảm bảo nguồn gốc, xuất xứ… góp phần vào chủ trương chung với mục tiêu chống hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng của Chính phủ.