Kênh bán lẻ hiện đại - bệ đỡ nâng tầm hàng Việt trong cuộc đua thị trường nội địa

Nhiều nhóm hàng thiết yếu duy trì mức tăng trưởng tích cực

Số liệu từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cho thấy, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng những tháng tháng đầu năm 2026 đạt hơn 2,5 triệu tỷ đồng, tăng 11,1% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, nhiều nhóm hàng thiết yếu duy trì mức tăng trưởng tích cực như may mặc tăng 11,3%; lương thực, thực phẩm tăng 10,2%; đồ dùng gia đình tăng 7,9%; vật phẩm văn hóa, giáo dục tăng 6,2% và nhóm hàng hóa khác tăng tới 18,2%.

Những con số này phản ánh rõ nét xu hướng phục hồi của thị trường nội địa và là yếu tố được xem như “bệ đỡ” quan trọng trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động.

Theo ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), nhu cầu tiêu dùng trong nước tiếp tục tăng trưởng khả quan, tạo dư địa lớn để doanh nghiệp mở rộng sản xuất, phát triển thương hiệu Việt. Tuy nhiên, bài toán đặt ra không chỉ là sản xuất nhiều hơn, mà quan trọng hơn là làm sao đưa hàng hóa đến tay người tiêu dùng một cách hiệu quả, bền vững. Đây chính là “sân chơi” mà các hệ thống bán lẻ hiện đại đang dần chiếm ưu thế.

Khác với kênh truyền thống, các hệ thống bán lẻ hiện đại như siêu thị, trung tâm thương mại hay nền tảng thương mại điện tử đặt ra những tiêu chuẩn khắt khe về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và tính ổn định của nguồn cung. Điều này buộc doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực nông nghiệp, phải thay đổi tư duy sản xuất.

PGS.TS Nguyễn Văn Nam, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Thương mại, Bộ Công Thương nhận định, kênh bán lẻ hiện đại không chỉ đơn thuần là nơi tiêu thụ sản phẩm, mà còn là “bộ lọc” giúp nâng chuẩn hàng hóa. Ví dụ các sản phẩm nông sản khi muốn vào siêu thị thì buộc phải đáp ứng các tiêu chí về an toàn thực phẩm, bao bì, nhãn mác và truy xuất nguồn gốc. Đây chính là động lực để sản xuất chuyển từ nhỏ lẻ sang quy mô, từ tự phát sang bài bản.

Sản phẩm được đưa vào hệ thống buộc phải đáp ứng nhiều tiêu chí gắt gao

Thực tế cho thấy, nhiều mặt hàng nông sản sau khi tham gia hệ thống bán lẻ hiện đại đã nâng cao đáng kể giá trị. Không chỉ bán được giá cao hơn, sản phẩm còn có cơ hội xây dựng thương hiệu, tiếp cận người tiêu dùng đô thị và thậm chí mở rộng ra thị trường xuất khẩu.

Ở góc độ doanh nghiệp, sự phát triển của kênh bán lẻ hiện đại đang mở ra cơ hội lớn để hàng Việt gia tăng độ phủ. Thay vì phụ thuộc vào các chợ truyền thống với quy mô nhỏ lẻ, doanh nghiệp có thể tiếp cận hàng triệu người tiêu dùng thông qua hệ thống siêu thị và các nền tảng số.

Chuyên gia bán lẻ Vũ Vinh Phú chia sẻ, hệ thống phân phối hiện đại chính là “cánh tay nối dài” của doanh nghiệp. Nếu tận dụng tốt, đây sẽ là kênh quan trọng để xây dựng thương hiệu, kiểm soát giá bán và nắm bắt xu hướng tiêu dùng.

Đáng chú ý, các nhà bán lẻ hiện nay không chỉ đóng vai trò trung gian mà còn tham gia sâu vào chuỗi cung ứng, từ việc hỗ trợ tiêu chuẩn hóa sản phẩm, kết nối vùng nguyên liệu đến tối ưu logistics. Điều này giúp giảm chi phí, hạn chế tình trạng “được mùa mất giá” vốn là điểm yếu cố hữu của nông sản Việt.

Dù vậy, để kênh bán lẻ hiện đại thực sự phát huy vai trò, vẫn cần những chính sách hỗ trợ đồng bộ từ phía cơ quan quản lý. Phát triển thị trường nội địa cần gắn với các giải pháp kích cầu tiêu dùng, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng đầu ra. Các chương trình kết nối cung - cầu, xúc tiến thương mại, khuyến mại tập trung cần được triển khai thường xuyên hơn, đi kèm với chính sách giảm chi phí logistics và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã tiếp cận hệ thống phân phối hiện đại, ông Trần Hữu Linh cho biết thêm.

Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực bán lẻ cũng là xu hướng tất yếu. Khi thương mại điện tử ngày càng phát triển, ranh giới giữa bán lẻ truyền thống và hiện đại đang dần bị xóa nhòa, mở ra không gian tăng trưởng mới cho hàng Việt.

Có thể thấy, trong bức tranh thị trường nội địa đang hồi phục, kênh bán lẻ hiện đại không chỉ là một lựa chọn, mà đang trở thành trụ cột của hệ thống phân phối. Từ việc nâng chuẩn sản phẩm, mở rộng thị trường đến hỗ trợ xây dựng thương hiệu, kênh này đang góp phần quan trọng đưa hàng Việt tiến xa hơn trong chuỗi giá trị.

Trong dài hạn, khi tiêu dùng ngày càng hướng tới chất lượng, an toàn và minh bạch, vai trò của bán lẻ hiện đại sẽ còn tiếp tục gia tăng. Và nếu được khai thác hiệu quả, đây sẽ chính là “đòn bẩy” giúp hàng Việt không chỉ chinh phục thị trường trong nước, mà còn từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ thương mại toàn cầu.