Chỉ số kinh tế:
Ngày 19/11/2026, tỷ giá trung tâm của VND với USD là 25.646 đồng/USD, tỷ giá USD tại Cục Quản lý ngoại hối là 25.500/26.878 đồng/USD. Hoạt động sản xuất, thương mại và dịch vụ tiếp tục tăng trưởng trong tháng 10/2026. So với tháng trước, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 2,3%, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa tăng 3,7%, đạt 122,03 tỷ USD; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 1,0%, đạt 695,5 nghìn tỷ đồng. Khách quốc tế đến Việt Nam tăng 4,9%, đạt 1,85 triệu lượt; số doanh nghiệp thành lập mới tăng 8,7%, đạt gần 12,6 nghìn doanh nghiệp. Trong khi đó, CPI tăng 0,20% so với tháng trước. Tính đến ngày 31/10/2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt 54,85 tỷ USD, tăng 74,0% so với cùng kỳ năm trước; vốn FDI thực hiện trong 10 tháng ước đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm trước.

Chính sách thuế phải giúp doanh nghiệp nâng cấp

Hà Sơn
Hà Sơn  - 
Chính sách thuế cần chuyển trọng tâm sang tạo động lực để doanh nghiệp trong nước nâng cấp công nghệ, đẩy mạnh nghiên cứu và phát triển (R&D), phát triển nguồn nhân lực và trở thành mắt xích có giá trị cao hơn trong chuỗi cung ứng, bà Lê Thị Duyên Hải, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Tư vấn thuế Việt Nam chia sẻ với phóng viên Thời báo Ngân hàng.
aa
Cảnh giác bẫy đặt cọc thuê phòng trên mạng xã hội Nới ngưỡng thuế lên 10 tỷ đồng, hộ kinh doanh được lợi gì? Quản trị thuế: Từ yêu cầu tuân thủ đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp
Bà Lê Thị Duyên Hải
Bà Lê Thị Duyên Hải

Hiện năng lực tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn hạn chế. Bà nhìn nhận vấn đề này như thế nào?

Việt Nam đang có cơ hội rất lớn khi chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục dịch chuyển. Hiện có hơn 30.000 doanh nghiệp FDI đang đầu tư tại Việt Nam.

Tuy nhiên, số doanh nghiệp FDI chỉ chiếm khoảng 3% tổng số doanh nghiệp nhưng đóng góp hơn 30% thu ngân sách từ hoạt động sản xuất kinh doanh. Trong khi đó, các mặt hàng xuất khẩu của doanh nghiệp Việt Nam hiện chủ yếu vẫn thuộc những lĩnh vực có giá trị gia tăng chưa cao như may mặc, thủy sản, nông sản, thép. Với điện tử và linh kiện điện tử, phần lớn vẫn thuộc các doanh nghiệp FDI. Điều này đặt ra nguy cơ Việt Nam trở thành địa điểm lắp ráp với giá trị gia tăng thấp, trong khi doanh nghiệp trong nước chưa tham gia đủ sâu vào chuỗi cung ứng dịch vụ cho khu vực FDI.

Vấn đề ở đây không chỉ là thu hút được bao nhiêu vốn đầu tư mà quan trọng hơn là doanh nghiệp Việt Nam có thể tham gia ở vị trí nào trong chuỗi giá trị và tạo ra bao nhiêu giá trị gia tăng.

Một trong những công cụ đang được sử dụng để hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam là ưu đãi thuế. Theo bà, cơ chế ưu đãi hiện nay còn những điểm hạn chế nào?

Theo tôi, cần nhìn lại cách thức thiết kế ưu đãi thuế để bảo đảm chính sách tạo ra đúng, kết quả mà nền kinh tế mong muốn.

Thứ nhất, ưu đãi theo địa bàn có thể dẫn tới tình trạng doanh nghiệp di chuyển địa điểm để hưởng ưu đãi nhưng năng lực sản xuất không tăng đáng kể.

Thứ hai, ưu đãi theo quy mô vốn chưa chắc phản ánh năng lực công nghệ, bởi vốn lớn không đồng nghĩa với công nghệ cao.

Thứ ba, thời gian ưu đãi quá dài có thể tạo ra tình trạng “doanh nghiệp sống bằng ưu đãi”. Khi ưu đãi kết thúc, doanh nghiệp có thể mất lợi thế nếu chưa thực sự nâng cao năng lực cạnh tranh.

Thứ tư, chính sách ưu đãi chưa luôn gắn với kết quả đầu ra. Nhà nước giảm thuế nhưng chưa chắc doanh nghiệp đã tăng nghiên cứu và phát triển (R&D), năng suất, xuất khẩu hay tỷ lệ nội địa hóa.

Do đó, điều cần thiết là chuyển từ tư duy ưu đãi dựa trên đầu vào sang ưu đãi gắn với kết quả mà doanh nghiệp thực sự tạo ra.

Vậy trọng tâm của chính sách thuế trong giai đoạn tới nên được điều chỉnh theo hướng nào?

Trọng tâm hiện nay là thu hút đầu tư vào Việt Nam. Nhưng trong bối cảnh mới, tôi cho rằng cần chuyển sang nâng cấp năng lực của doanh nghiệp Việt Nam để trở thành một mắt xích có giá trị cao trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Mục tiêu của chính sách thuế không chỉ là giảm nghĩa vụ thuế cho doanh nghiệp mà phải tạo động lực để doanh nghiệp thay đổi mô hình tăng trưởng.

Chuỗi kết quả chính sách cần hướng tới phải bao gồm công nghệ, R&D, nhân lực, chuỗi cung ứng và thị trường toàn cầu. Đích đến là hình thành mạng lưới doanh nghiệp Việt Nam có khả năng trở thành nhà cung cấp cấp 1, cấp 2 cho các tập đoàn đa quốc gia, qua đó nâng tỷ lệ giá trị gia tăng.

Nếu có thể đề xuất một gói chính sách thuế riêng để thúc đẩy doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng, những tiêu chí nào nên được đặt ra?

Có thể nghiên cứu một gói chính sách “Doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng”, trong đó ưu đãi thuế được gắn với những tiêu chí và kết quả đầu ra cụ thể.

Chẳng hạn, có thể xem xét doanh thu cung ứng và tỷ lệ doanh thu từ hoạt động cung ứng cho các tập đoàn đa quốc gia; tỷ lệ nội địa hóa; khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng quốc tế; mức độ đầu tư R&D hoặc chuyển đổi công nghệ.

Trên cơ sở những tiêu chí đó, doanh nghiệp đáp ứng điều kiện có thể được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, trong một thời hạn nhất định. Như vậy, ưu đãi không đơn thuần dựa trên việc doanh nghiệp đầu tư bao nhiêu vốn, ở địa bàn nào, mà dựa nhiều hơn vào những giá trị mà doanh nghiệp tạo ra cho nền kinh tế.

Cụ thể, các chính sách thuế có thể tác động như thế nào để doanh nghiệp tăng đầu tư cho công nghệ và R&D?

Chính sách thuế cần tiếp tục đóng vai trò đòn bẩy đối với R&D, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), tự động hóa và chuyển đổi số toàn diện.

Cơ chế hiện hành cho phép chi phí R&D được tính bổ sung vào chi phí được trừ tối đa 200% chi phí thực tế đủ điều kiện. Có thể nghiên cứu thêm cơ chế khấu trừ thuế cho R&D theo một tỷ lệ nhất định, chẳng hạn 10%, 20% tùy lĩnh vực ưu tiên, đồng thời cho phép chuyển tiếp phần chưa khấu trừ hết.

Với đầu tư máy móc, có thể khuyến khích khấu hao nhanh, tối đa 2 lần mức thông thường đối với máy móc tự động hóa, robot công nghiệp, thiết bị AI, hệ thống sản xuất thông minh, thiết bị tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và một số trường hợp đầu tư lần đầu.

Đây là những công cụ có thể giúp doanh nghiệp giảm chi phí đầu tư ban đầu, qua đó tạo thêm động lực đổi mới công nghệ.

Với mục tiêu đưa doanh nghiệp Việt Nam trở thành nhà cung cấp cho các tập đoàn đa quốc gia, ưu đãi thuế nên được thiết kế ra sao?

Trước hết, cần xây dựng các tiêu chí rõ ràng về khả năng cung cấp cho tập đoàn đa quốc gia, tiêu chuẩn quốc tế, R&D, quản trị chất lượng và những năng lực liên quan.

Đối với phần thu nhập tăng thêm từ hoạt động đáp ứng các tiêu chí, có thể nghiên cứu áp dụng thuế suất ưu đãi 10%, 12% hoặc giảm thuế theo một tỷ lệ nhất định.

Đồng thời, chính sách cần tăng ưu đãi cho công nghiệp hỗ trợ trong các lĩnh vực như điện tử, bán dẫn, ô tô, cơ khí chính xác, dệt may, da giày, thiết bị y tế, năng lượng, logistics…

Ưu đãi cũng cần gắn với tiêu chuẩn kỹ thuật, tỷ lệ nội địa hóa và năng lực cung ứng cho khu vực FDI hoặc hoạt động xuất khẩu. Khi đó, chính sách thuế không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp giảm chi phí mà còn tạo động lực để doanh nghiệp nâng cấp năng lực thực chất.

Một vấn đề khác là các đơn hàng đang dịch chuyển vào Việt Nam. Chính sách thuế có thể hỗ trợ doanh nghiệp trong nước nắm bắt cơ hội này như thế nào?

Có thể nghiên cứu một nhóm ưu đãi dành cho doanh nghiệp Việt Nam tiếp nhận đơn hàng dịch chuyển vào Việt Nam.

Các công cụ có thể bao gồm khấu hao nhanh; tax credit (tín dụng thuế hoặc cấn trừ thuế) 10% giá trị đầu tư máy móc đủ điều kiện; miễn thuế nhập khẩu máy móc thuộc diện ưu đãi; ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp đối với phần thu nhập tăng thêm trong 3-5 năm.

Tuy nhiên, cần có điều kiện rõ ràng để bảo đảm ưu đãi đi đúng mục tiêu. Chẳng hạn, đơn hàng phải là đơn hàng mới, khách hàng hoặc thị trường mới, có tăng công suất, lao động kỹ thuật, doanh thu xuất khẩu hoặc doanh thu cung ứng cho doanh nghiệp FDI.

Ngoài ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, đâu là những điểm cần cải cách trong thuế giá trị gia tăng, thuế nhập khẩu và chính sách nhân lực?

Với doanh nghiệp xuất khẩu, cần cải cách hoàn thuế giá trị gia tăng theo hướng nhanh chóng và giảm chi phí tuân thủ. Có thể thiết kế cơ chế hoàn thuế tự động dựa trên mức độ tuân thủ và rủi ro, áp dụng với những doanh nghiệp xuất khẩu có lịch sử tuân thủ tốt, không nợ thuế và hóa đơn đầu vào minh bạch.

Về công nghệ và nguyên liệu, cần nghiên cứu mở rộng miễn thuế nhập khẩu đối với máy móc tự động hóa, robot, thiết bị bán dẫn, thiết bị kiểm thử, khuôn mẫu chính xác, thiết bị đo lường, phần cứng AI, thiết bị sản xuất xanh và những nguyên liệu chưa sản xuất được trong nước.

Đối với nhân lực kỹ thuật cao, có thể cho phép khấu trừ thuế theo một tỷ lệ nhất định đối với chi phí đào tạo kỹ thuật, vận hành máy móc, tiêu chuẩn quốc tế, quản trị chuỗi cung ứng, R&D, chuyển đổi số, xanh/ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) gắn với sản xuất, kinh doanh.

Như vậy, bà đề xuất tổng cộng 8 nhóm giải pháp chính sách thuế. Điều gì cần được lưu ý khi thiết kế và thực thi các chính sách này?

Tám nhóm giải pháp gồm tăng cường ưu đãi thuế cho R&D; khuyến khích khấu hao nhanh máy móc, tự động hóa và AI; ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp cho doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu; tăng ưu đãi cho công nghiệp hỗ trợ; ưu đãi thuế cho doanh nghiệp Việt Nam tiếp nhận đơn hàng dịch chuyển vào Việt Nam; cải cách hoàn thuế giá trị gia tăng cho doanh nghiệp xuất khẩu; miễn, giảm thuế nhập khẩu đối với công nghệ và nguyên liệu chưa sản xuất được trong nước; và khấu trừ thuế cho đào tạo nhân lực kỹ thuật cao.

Tuy nhiên, hiệu quả của chính sách không chỉ phụ thuộc vào mức ưu đãi mà còn phụ thuộc vào cách thiết kế.

Theo đó, chính sách phải dễ thực thi đối với doanh nghiệp và dễ quản lý đối với cơ quan nhà nước; ưu đãi phải gắn với kết quả đầu ra và mục tiêu chính sách; thiết kế có tính kỹ thuật để không vi phạm các cam kết quốc tế; bảo đảm tính trung lập của chính sách thuế.

Quan trọng hơn, chính sách cần khuyến khích sự chuyển dịch tích cực về chất, thay vì chỉ giảm chi phí thuế trong ngắn hạn.

Bà muốn gửi thông điệp gì về vai trò của chính sách thuế trong quá trình nâng cấp doanh nghiệp Việt Nam?

Một hệ thống chính sách thuế tốt không chỉ nhằm giảm nghĩa vụ thuế, mà quan trọng hơn là tạo ra động lực để doanh nghiệp nâng cấp năng lực và tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu một cách thực chất.

Khi chính sách thuế được gắn với công nghệ, R&D, sản xuất, chuỗi cung ứng và xuất khẩu, doanh nghiệp sẽ có thêm động lực đầu tư cho năng lực dài hạn. Khi đó, ưu đãi thuế không chỉ là một khoản hỗ trợ tài chính, mà trở thành công cụ thúc đẩy thay đổi mô hình tăng trưởng và nâng cao giá trị gia tăng của doanh nghiệp Việt Nam.

Xin cảm ơn bà!

Hà Sơn

Tin liên quan

Tin khác

Thị trường chứng khoán: Làm gì để dòng vốn quốc tế gắn bó lâu dài?

Thị trường chứng khoán: Làm gì để dòng vốn quốc tế gắn bó lâu dài?

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã được nâng hạng, số tài khoản vượt 14 triệu và cơ hội thu hút vốn quốc tế ngày càng mở rộng. Tuy nhiên, nhà đầu tư cá nhân vẫn chiếm khoảng 80% giá trị giao dịch, trong khi lực lượng nhà đầu tư tổ chức còn hạn chế. Theo bà Nguyễn Hoàng Yến, Tổng Giám đốc Công ty CP Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam, để dòng vốn quốc tế gắn bó lâu dài, thị trường cần tiếp tục nâng cao chất lượng, phát triển các định chế đầu tư chuyên nghiệp và củng cố niềm tin của nhà đầu tư.
Cần hệ sinh thái vốn cho đổi mới sáng tạo

Cần hệ sinh thái vốn cho đổi mới sáng tạo

Việc 19 ngân hàng thương mại tham gia Chương trình tín dụng hỗ trợ các động lực tăng trưởng của nền kinh tế và khu vực DNNVV, với tổng quy mô hơn 407.000 tỷ đồng, đang mở thêm dư địa vốn cho doanh nghiệp đầu tư vào khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trao đổi với Thời báo Ngân hàng, PGS.TS. Phạm Mạnh Hùng, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu khoa học Ngân hàng, Học viện Ngân hàng cho rằng, để dòng vốn đi sâu hơn vào lĩnh vực này, cần có thêm các cơ chế chia sẻ rủi ro và nguồn vốn phù hợp với đặc thù của hoạt động đổi mới sáng tạo.
Chuyển hóa vốn tín dụng thành năng lực sản xuất mới

Chuyển hóa vốn tín dụng thành năng lực sản xuất mới

Trong hành trình nâng tỷ lệ nội địa hóa và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ không chỉ cần thị trường, mà còn cần nguồn lực tài chính đủ mạnh để đầu tư công nghệ, máy móc và nâng chuẩn quản trị. Theo ông Nguyễn Vân, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ TP. Hà Nội, tín dụng ngân hàng cần tiếp tục trở thành “đòn bẩy” giúp doanh nghiệp chuyển cơ hội thị trường thành năng lực sản xuất thực chất, từ đó từng bước nâng vị thế trong chuỗi cung ứng.
Nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ và mua USD giao ngay ghi nhận những kết quả tích cực

Nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ và mua USD giao ngay ghi nhận những kết quả tích cực

Sau khi triển khai nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ kỳ hạn 6 tháng, Ngân hàng Nhà nước đã mở thêm kênh mua USD giao ngay nhằm bổ sung công cụ điều tiết thị trường tiền tệ và ngoại hối. Để làm rõ hiệu quả của các công cụ điều hành này, Phóng viên Thời báo Ngân hàng đã có cuộc trao đổi với PGS. TS. Vũ Mai Chi, Trưởng bộ môn Tiền tệ ngân hàng, Khoa Ngân hàng, Học viện Ngân hàng.
Từ hạt gạo ngon nhất thế giới đến cuộc chiến bảo vệ thương hiệu ST25

Từ hạt gạo ngon nhất thế giới đến cuộc chiến bảo vệ thương hiệu ST25

Hai lần được vinh danh “Gạo ngon nhất thế giới” vào năm 2019 và 2023, ST25 không chỉ khẳng định chất lượng gạo Việt Nam mà còn mở ra hành trình xây dựng thương hiệu trên thị trường quốc tế. Đằng sau thành công ấy là hơn 30 năm nghiên cứu giống lúa, cuộc chiến pháp lý kéo dài 3 năm để bảo vệ thương hiệu và khát vọng nâng cao giá trị hạt gạo, thu nhập cho nông dân Việt Nam.
Chủ động nhận diện rủi ro, nâng hiệu quả xử lý nợ xấu

Chủ động nhận diện rủi ro, nâng hiệu quả xử lý nợ xấu

Nghị định số 359/2026/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 17/09/2026 có hiệu lực thi hành từ ngày 6/11/2026, quy định về thành lập, tổ chức, hoạt động và cơ chế tài chính của Công ty Quản lý tài sản của các TCTD Việt Nam (VAMC) được kỳ vọng tạo thêm điều kiện nâng cao hiệu quả xử lý nợ xấu, tăng cường tính minh bạch và củng cố năng lực quản trị rủi ro của các ngân hàng. Trao đổi với Thời báo Ngân hàng, ông Lê Văn Long, Giám đốc Tư vấn Đầu tư, CTCP Chứng khoán VPS phân tích những điểm đáng chú ý của Nghị định và tác động đối với hoạt động ngân hàng trong thời gian tới.
Ổn định giá nhà, thúc đẩy nền kinh tế phát triển bền vững

Ổn định giá nhà, thúc đẩy nền kinh tế phát triển bền vững

Thời gian qua việc tăng giá bất động sản, nhà ở và đất đai vượt xa so với thu nhập của người dân một phần do tình trạng thao túng, đẩy giá và đầu cơ bất động sản. Chính vì vậy, Chính phủ đã chỉ đạo tăng nguồn cung, giảm giá thành sản phẩm, bình ổn giá, chống đầu cơ, bảo đảm người dân được tiếp cận nhà ở phù hợp thu nhập. Việc đưa giá nhà về mức hợp lý không chỉ giúp người lao động có thể mua được căn nhà từ thu nhập của mình, mà còn giúp kinh tế quốc gia phát triển bền vững. Xung quanh vấn đề này, phóng viên phỏng vấn chuyên gia kinh tế TS. Đinh Thế Hiển.
Linh hoạt hoán đổi ngoại tệ để chủ động điều tiết thanh khoản

Linh hoạt hoán đổi ngoại tệ để chủ động điều tiết thanh khoản

Hôm qua (9/11) là ngày giá trị của giao dịch hoán đổi ngoại tệ USD/VND kỳ hạn 6 tháng do NHNN triển khai, với quy mô tối đa 2 tỷ USD, tương đương gần 48.800 tỷ đồng. Xung quanh động thái mới trong điều hành chính sách tiền tệ này, phóng viên Thời báo Ngân hàng đã có cuộc trao đổi với PGS.TS. Hoàng Hải Yến – Trưởng Khoa Ngân hàng, Trường Kinh doanh, Đại học Kinh tế TP.HCM nhằm làm rõ tác động của chính sách đối với hệ thống ngân hàng và những vấn đề đặt ra trong thời gian tới.
Cuộc chuyển giao tài sản nghìn tỷ USD: Thế hệ trẻ đang thay đổi cuộc chơi như thế nào?

Cuộc chuyển giao tài sản nghìn tỷ USD: Thế hệ trẻ đang thay đổi cuộc chơi như thế nào?

Cuộc chuyển giao tài sản trị giá hàng chục nghìn tỷ USD trên toàn cầu không chỉ làm thay đổi chủ sở hữu những khối gia sản lớn mà còn định hình lại tư duy đầu tư của thế hệ kế cận. Không còn chỉ chú trọng lợi nhuận, người trẻ ngày càng ưu tiên đầu tư bền vững, đề cao giá trị cá nhân và đòi hỏi những giải pháp quản lý tài sản phù hợp với mục tiêu riêng. Xu hướng này đang đặt các ngân hàng, công ty chứng khoán và ngành quản lý gia sản Việt Nam trước yêu cầu thay đổi cách tiếp cận khách hàng.
Cần phân loại tín dụng phát triển nhà ở với tín dụng phục vụ hoạt động đầu cơ.

Cần phân loại tín dụng phát triển nhà ở với tín dụng phục vụ hoạt động đầu cơ.

Đối với hệ thống ngân hàng, chúng tôi kỳ vọng có sự phân loại rõ hơn giữa tín dụng phục vụ hoàn thiện dự án, phát triển nhà ở đáp ứng nhu cầu thực với tín dụng phục vụ hoạt động đầu cơ. Đồng thời, cần phát triển các gói tài trợ dự án có kỳ hạn dài hơn, thời gian ân hạn gốc phù hợp với chu kỳ xây dựng và các gói vay mua nhà có lãi suất cố định trong trung hạn để người dân chủ động kế hoạch tài chính. Với những dự án có pháp lý đầy đủ, đang triển khai và có khả năng tạo dòng tiền trả nợ, ngân hàng cũng cần có cơ chế linh hoạt hơn trong cơ cấu kỳ hạn..